Mahābhārata
Bhishma Lists the Qualities of the Elements, Mind, and Buddhi12.247.3-8
11136 / 15823
Mahābhārata · 12.247.3-8
Devanāgarī

भूमेः स्थैर्यं पृथुत्वं च काठिन्यं प्रसवात्मता ॥
गन्धो गुरुत्वं शक्तिश् च संघातः स्थापना धृतिः ॥
अपां शैत्यं रसः क्लेदो द्रवत्वं स्नेहसौम्यता ॥
जिह्वा विष्यन्दिनी चैव भौमाप्यास्रवणं तथा ॥
अग्नेर् दुर्धर्षता तेजस् तापः पाकः प्रकाशनम् ॥
शौचं रागो लघुस् तैक्ष्ण्यं दशमं चोर्ध्वभागिता ॥
वायोर् अनियमः स्पर्शो वादस्थानं स्वतन्त्रता ॥
बलं शैघ्र्यं च मोहश् च चेष्टा कर्मकृता भवः ॥
आकाशस्य गुणः शब्दो व्यापित्वं छिद्रतापि च ॥
अनाश्रयम् अनालम्बम् अव्यक्तम् अविकारिता ॥
अप्रतीघातता चैव भूतत्वं विकृतानि च ॥
गुणाः पञ्चाशतं प्रोक्ताः पञ्चभूतात्मभाविताः ॥

Transliteración (IAST)

bhūmeḥ sthairyaṃ pṛthutvaṃ ca kāṭhinyaṃ prasavātmatā ||
gandho gurutvaṃ śaktiś ca saṃghātaḥ sthāpanā dhṛtiḥ ||
apāṃ śaityaṃ rasaḥ kledo dravatvaṃ snehasaumyatā ||
jihvā viṣyandinī caiva bhaumāpyāsravaṇaṃ tathā ||
agner durdharṣatā tejas tāpaḥ pākaḥ prakāśanam ||
śaucaṃ rāgo laghus taikṣṇyaṃ daśamaṃ cordhvabhāgitā ||
vāyor aniyamaḥ sparśo vādasthānaṃ svatantratā ||
balaṃ śaighryaṃ ca mohaś ca ceṣṭā karmakṛtā bhavaḥ ||
ākāśasya guṇaḥ śabdo vyāpitvaṃ chidratāpi ca ||
anāśrayam anālambam avyaktam avikāritā ||
apratīghātatā caiva bhūtatvaṃ vikṛtāni ca ||
guṇāḥ pañcāśataṃ proktāḥ pañcabhūtātmabhāvitāḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
भूमेः स्थैर्यम् पृथुत्वम् चbhūmeḥ sthairyam pṛthutvam caземли устойчивость и широта; пространность
काठिन्यम् प्रसव आत्मताkāṭhinyam prasava ātmatāтвёрдость, природа порождения; производительность
गन्धः गुरुत्वम् शक्तिः चgandhaḥ gurutvam śaktiḥ caзапах, тяжесть и сила; способность
संघातः स्थापना धृतिःsaṃghātaḥ sthāpanā dhṛtiḥсгущение, установление, стойкость; поддержание
अपाम् शैत्यम् रसः क्लेदःapām śaityam rasaḥ kledaḥвод холодность, вкус, влажность; сырость
द्रवत्वम् स्नेह सौम्य ताdravatvam sneha saumya tāтекучесть, маслянистость, мягкость; нежность
जिह्वा विष्यन्दिनी च एवjihvā viṣyandinī ca evaязык и струение именно; истечение
भौम अप्याश्रवणम् तथाbhauma apyāśravaṇam tathāземно-водное просачивание также; выделение
अग्नेः दुर्धर्षता तेजःagneḥ durdharṣatā tejaḥогня неприступность, жар; сияние
तापः पाकः प्रकाशनम्tāpaḥ pākaḥ prakāśanamнагрев, созревание, освещение; проявление
शौचम् रागः लघुः तैक्ष्ण्यम्śaucam rāgaḥ laghuḥ taikṣṇyamчистота, окрашивание, лёгкость, острота; жгучесть
दशमम् च ऊर्ध्व भागिताdaśamam ca ūrdhva bhāgitāи десятое, устремлённость вверх; верхнее движение
वायोः अनियमः स्पर्शःvāyoḥ aniyamaḥ sparśaḥветра неограниченность, осязание; прикосновение
वाद स्थानम् स्वतन्त्रताvāda sthānam svatantratāместо речи, независимость; самостоятельность
बलम् शैघ्र्यम् च मोहः चbalam śaighryam ca mohaḥ caсила, быстрота и смятение; замутнение
चेष्टा कर्म कृता भवःceṣṭā karma kṛtā bhavaḥдвижение, действие, производящее бывание; активность
आकाशस्य गुणः शब्दःākāśasya guṇaḥ śabdaḥкачество пространства звук; шабда
व्यापित्वम् छिद्रता अपि चvyāpitvam chidratā api caпроницаемость и дырчатость также; пустотность
अनाश्रयम् अनालम्बम्anāśrayam anālambamбез опоры, без подпорки; неподдержанное
अव्यक्तम् अविकारिताavyaktam avikāritāнепроявленность, неизменность; невидимость
अप्रतीघातता च एवapratīghātatā ca evaи именно непрепятствуемость; неупорность
भूतत्वम् विकृतानि चbhūtatvam vikṛtāni caэлементность и изменения; видоизменения
गुणाः पञ्चाशतम् प्रोक्ताःguṇāḥ pañcāśatam proktāḥпятьдесят качеств сказаны; перечислены
पञ्च भूत आत्म भाविताःpañca bhūta ātma bhāvitāḥвозникшие из природы пяти элементов; сущности
Traducción

«Качества земли — устойчивость, широта, твёрдость, способность порождать, запах, тяжесть, сила, сгущение, установление и стойкость. Качества вод — холодность, вкус, влажность, текучесть, маслянистая мягкость, язык, струение и земно-водное просачивание. Качества огня — неприступность, сияние, нагрев, созревание, освещение, чистота, окрашивание, лёгкость, острота и, десятым, устремлённость вверх. Качества ветра — неограниченность, прикосновение, место речи, независимость, сила, быстрота, смятение, движение, действие и производящее бывание. Качество пространства — звук, а также проницаемость, пустотность, отсутствие опоры, отсутствие подпорки, непроявленность, неизменность, непрепятствуемость, элементность и изменения. Так перечислены пятьдесят качеств, возникших из природы пяти элементов».

Versión

239e3354e04a · publicado 21 jun 2026, 2:47:18 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con