Mahābhārata
Vasiṣṭha Teaches the Twenty-Sixth Principle and the Transmission of Brahman-Knowledge (Vasiṣṭha Teaches the Twenty-Sixth Principle and the Transmission of the Knowledge of Brahman)12.296.41-50
11402 / 15823
Mahābhārata · 12.296.41-50
Devanāgarī

भीष्म उवाच
एतद् उक्तं परं ब्रह्म यस्मान् नावर्तते पुनः ॥
पञ्चविंशो महाराज परमर्षिनिदर्शनात् ॥
पुनरावृत्तिम् आप्नोति परं ज्ञानम् अवाप्य च ॥
नावबुध्यति तत्त्वेन बुध्यमानो ऽजरामरः ॥
एतन् निःश्रेयसकरं ज्ञानानां ते परं मया ॥
कथितं तत्त्वतस् तात श्रुत्वा देवर्षितो नृप ॥
हिरण्यगर्भाद् ऋषिणा वसिष्ठेन महात्मना ॥
वसिष्ठाद् ऋषिशार्दूलान् नारदो ऽवाप्तवान् इदम् ॥
नारदाद् विदितं मह्यम् एतद् ब्रह्म सनातनम् ॥
मा शुचः कौरवेन्द्र त्वं श्रुत्वैतत् परमं पदम् ॥
येन क्षराक्षरे वित्ते न भयं तस्य विद्यते ॥
विद्यते तु भयं तस्य यो नैतद् वेत्ति पार्थिव ॥
अविज्ञानाच् च मूढात्मा पुनः पुनर् उपद्रवन् ॥
प्रेत्य जातिसहस्राणि मरणान्तान्य् उपाश्नुते ॥
देवलोकं तथा तिर्यङ् मानुष्यम् अपि चाश्नुते ॥
यदि शुध्यति कालेन तस्माद् अज्ञानसागरात् ॥
अज्ञानसागरो घोरो ह्य् अव्यक्तो ऽगाध उच्यते ॥
अहन्य् अहनि मज्जन्ति यत्र भूतानि भारत ॥
यस्माद् अगाधाद् अव्यक्ताद् उत्तीर्णस् त्वं सनातनात् ॥
तस्मात् त्वं विरजाश् चैव वितमस्कश् च पार्थिव ॥

Transliteración (IAST)

bhīṣma uvāca
etad uktaṃ paraṃ brahma yasmān nāvartate punaḥ ||
pañcaviṃśo mahārāja paramarṣinidarśanāt ||
punarāvṛttim āpnoti paraṃ jñānam avāpya ca ||
nāvabudhyati tattvena budhyamāno 'jarāmaraḥ ||
etan niḥśreyasakaraṃ jñānānāṃ te paraṃ mayā ||
kathitaṃ tattvatas tāta śrutvā devarṣito nṛpa ||
hiraṇyagarbhād ṛṣiṇā vasiṣṭhena mahātmanā ||
vasiṣṭhād ṛṣiśārdūlān nārado 'vāptavān idam ||
nāradād viditaṃ mahyam etad brahma sanātanam ||
mā śucaḥ kauravendra tvaṃ śrutvaitat paramaṃ padam ||
yena kṣarākṣare vitte na bhayaṃ tasya vidyate ||
vidyate tu bhayaṃ tasya yo naitad vetti pārthiva ||
avijñānāc ca mūḍhātmā punaḥ punar upadravan ||
pretya jātisahasrāṇi maraṇāntāny upāśnute ||
devalokaṃ tathā tiryaṅ mānuṣyam api cāśnute ||
yadi śudhyati kālena tasmād ajñānasāgarāt ||
ajñānasāgaro ghoro hy avyakto 'gādha ucyate ||
ahany ahani majjanti yatra bhūtāni bhārata ||
yasmād agādhād avyaktād uttīrṇas tvaṃ sanātanāt ||
tasmāt tvaṃ virajāś caiva vitamaskaś ca pārthiva ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; произнёс
एतत् उक्तम् परम् ब्रह्मetat uktam param brahmaэто высший Брахман сказан; объяснён
यस्मात् न आवर्तते पुनःyasmāt na āvartate punaḥоткуда вновь не возвращаются; нет возврата
पञ्चविंशःpañcaviṃśaḥдвадцать пятый; Пуруша
महाराजmahārājaвеликий царь; владыка
परम ऋषि निदर्शनात्parama ṛṣi nidarśanātпо указанию высших риши; примеру
पुनर् आवृत्तिम् आप्नोतिpunar āvṛttim āpnotiповторное возвращение получает; возвращается
परम् ज्ञानम् अवाप्य चparam jñānam avāpya caи высшее знание получив; обретя
न अवबुध्यति तत्त्वेनna avabudhyati tattvenaне понимает по истине; в сущности
बुध्यमानःbudhyamānaḥпробуждающийся; познающий
अजर अमरःajara amaraḥнестареющий и бессмертный; вечный
एतत् निःश्रेयस करम्etat niḥśreyasa karamэто создающее высшее благо; освобождение
ज्ञानानाम् ते परम्jñānānām te paramиз знаний тебе высшее; главное
मया कथितम्mayā kathitamмной рассказано; объяснено
तत्त्वतःtattvataḥпо истине; в сущности
तातtātaдитя; дорогой
श्रुत्वाśrutvāуслышав; получив
देवर्षितः नृपdevarṣitaḥ nṛpaот божественного риши, о царь; Нарады
हिरण्यगर्भात्hiraṇyagarbhātот Хираньягарбхи; Брахмы
ऋषिणा वसिष्ठेनṛṣiṇā vasiṣṭhenaриши Васиштхой; мудрецом
महात्मनाmahātmanāвеликой душой; махатмой
वसिष्ठात्vasiṣṭhātот Васиштхи; риши
ऋषि शार्दूलात्ṛṣi śārdūlātот тигра среди риши; лучшего
नारदः अवाप्तवान् इदम्nāradaḥ avāptavān idamНарада получил это; обрёл
नारदात्nāradātот Нарады; мудреца
विदितम् मह्यम्viditam mahyamизвестно мне; получено мной
एतत् ब्रह्म सनातनम्etat brahma sanātanamэтот вечный Брахман; знание
मा शुचःmā śucaḥне скорби; не печалься
कौरव इन्द्रkaurava indraо царь Кауравов; Юдхиштхира
त्वम्tvamты; сам
श्रुत्वा एतत् परमम् पदम्śrutvā etat paramam padamуслышав это высшее состояние; пад
येनyenaкем; которым
क्षर अक्षरे वित्तेkṣara akṣare vitteтленное и нетленное познаны; поняты
न भयम् तस्य विद्यतेna bhayam tasya vidyateу него нет страха; опасности
विद्यते तु भयम् तस्यvidyate tu bhayam tasyaно страх есть у того; существует
यः न एतत् वेत्तिyaḥ na etat vettiкто этого не знает; не понимает
पार्थिवpārthivaо царь; земной владыка
अविज्ञानात् चavijñānāt caи из-за незнания; непонимания
मूढ आत्माmūḍha ātmāзаблудший душой; глупый
पुनः पुनः उपद्रवन्punaḥ punaḥ upadravanснова и снова подвергаясь бедам; страдая
प्रेत्यpretyaумерев; после смерти
जाति सहस्राणिjāti sahasrāṇiтысячи рождений; жизней
मरण अन्तानि उपाश्नुतेmaraṇa antāni upāśnuteпереживает, оканчивающиеся смертью; испытывает
देवलोकम् तथाdevalokam tathāмир богов также; небеса
तिर्यङ्tiryaṅживотное состояние; низшее
मानुष्यम् अपि च अश्नुतेmānuṣyam api ca aśnuteи человеческое также вкушает; получает
यदि शुध्यति कालेनyadi śudhyati kālenaесли со временем очищается; становится чистым
तस्मात् अज्ञान सागरात्tasmāt ajñāna sāgarātиз того океана незнания; авидьи
अज्ञान सागरः घोरः हिajñāna sāgaraḥ ghoraḥ hiведь океан незнания страшен; ужасен
अव्यक्तः अगाधः उच्यतेavyaktaḥ agādhaḥ ucyateнепроявленное называется бездонным; авьякта
अहनि अहनि मज्जन्तिahani ahani majjantiдень за днём тонут; погружаются
यत्र भूतानि भारतyatra bhūtāni bhārataгде существа, о Бхарата; живые
यस्मात् अगाधात् अव्यक्तात्yasmāt agādhāt avyaktātиз которого бездонного непроявленного; океана
उत्तीर्णः त्वम्uttīrṇaḥ tvamты переправился; вышел
सनातनात्sanātanātизвечного; вечного
तस्मात् त्वम्tasmāt tvamпоэтому ты; сам
विरजाः च एवvirajāḥ ca evaи свободен от раджаса; страсти
वितमस्कः चvitamaskaḥ caи лишён тамаса; тьмы
पार्थिवpārthivaо царь; земной владыка
Traducción

Бхишма сказал: «Так был объяснён высший Брахман, откуда уже не возвращаются. О великий царь, согласно указанию высших риши, двадцать пятый, даже обретя высшее знание, снова получает возвращение, если пробуждающийся, нестареющий и бессмертный, не понимает его по истине. Это высшее среди знаний, создающее окончательное благо, я рассказал тебе по истине, дорогой, услышав его от божественного риши. Великий риши Васиштха получил его от Хираньягарбхи; от Васиштхи, тигра среди риши, Нарада получил это; от Нарады этот вечный Брахман стал известен мне. Не скорби, царь Кауравов, услышав это высшее состояние. У того, кем познаны тленное и нетленное, нет страха; но страх есть у того, кто этого не знает, о царь. Из-за незнания заблудшая душа, снова и снова подвергаясь бедам, после смерти переживает тысячи рождений, оканчивающихся смертью. Она получает и мир богов, и животное состояние, и человеческое рождение, если со временем очищается из этого океана незнания. Страшный океан незнания называется бездонным непроявленным; день за днём в нём тонут существа, о Бхарата. Но ты переправился через это бездонное извечное непроявленное; поэтому ты свободен от раджаса и лишён тамаса, о царь».

Versión

bd937168fd07 · publicado 21 jun 2026, 7:01:25 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con