सिद्धा ह्य् एते महाभागा नरा ह्य् एकान्तिनो ऽभवन् ॥
तमोरजोभ्यां निर्मुक्ताः प्रवेक्ष्यन्ति च मां मुने ॥
अहं कर्ता च कार्यं च कारणं चापि नारद ॥
अहं हि जीवसंज्ञो वै मयि जीवः समाहितः ॥
मैवं ते बुद्धिर् अत्राभूद् दृष्टो जीवो मयेति च ॥
अहं सर्वत्रगो ब्रह्मन् भूतग्रामान्तरात्मकः ॥
भूतग्रामशरीरेषु नश्यत्सु न नशाम्य् अहम् ॥
हिरण्यगर्भो लोकादिश् चतुर्वक्त्रो निरुक्तगः ॥
ब्रह्मा सनातनो देवो मम बह्वर्थचिन्तकः ॥
पश्यैकादश मे रुद्रान् दक्षिणं पार्श्वम् आस्थितान् ॥
द्वादशैव तथादित्यान् वामं पार्श्वं समास्थितान् ॥
अग्रतश् चैव मे पश्य वसून् अष्टौ सुरोत्तमान् ॥
नासत्यं चैव दस्रं च भिषजौ पश्य पृष्ठतः ॥
सर्वान् प्रजापतीन् पश्य पश्य सप्त ऋषीन् अपि ॥
वेदान् यज्ञांश् च शतशः पश्यामृतम् अथौषधीः ॥
तपांसि नियमांश् चैव यमान् अपि पृथग्विधान् ॥
तथाष्टगुणम् ऐश्वर्यम् एकस्थं पश्य मूर्तिमत् ॥
श्रियं लक्ष्मीं च कीर्तिं च पृथिवीं च ककुद्मिनीम् ॥
वेदानां मातरं पश्य मत्स्थां देवीं सरस्वतीम् ॥
ध्रुवं च ज्योतिषां श्रेष्ठं पश्य नारद खेचरम् ॥
अम्भोधरान् समुद्रांश् च सरांसि सरितस् तथा ॥
मूर्तिमन्तः पितृगणांश् चतुरः पश्य सत्तम ॥
त्रींश् चैवेमान् गुणान् पश्य मत्स्थान् मूर्तिविवर्जितान् ॥
देवकार्याद् अपि मुने पितृकार्यं विशिष्यते ॥
देवानां च पितॄणां च पिता ह्य् एको ऽहम् आदितः ॥
अहं हयशिरो भूत्वा समुद्रे पश्चिमोत्तरे ॥
पिबामि सुहुतं हव्यं कव्यं च श्रद्धयान्वितम् ॥
मया सृष्टः पुरा ब्रह्मा मद्यज्ञम् अयजत् स्वयम् ॥
ततस् तस्मै वरान् प्रीतो ददाव् अहम् अनुत्तमान् ॥
मत्पुत्रत्वं च कल्पादौ लोकाध्यक्षत्वम् एव च ॥
अहंकारकृतं चैव नाम पर्यायवाचकम् ॥
त्वया कृतां च मर्यादां नातिक्राम्यति कश् चन ॥
त्वं चैव वरदो ब्रह्मन् वरेप्सूनां भविष्यसि ॥
सुरासुरगणानां च ऋषीणां च तपोधन ॥
पितॄणां च महाभाग सततं संशितव्रत ॥
विविधानां च भूतानां त्वम् उपास्यो भविष्यसि ॥
प्रादुर्भावगतश् चाहं सुरकार्येषु नित्यदा ॥
अनुशास्यस् त्वया ब्रह्मन् नियोज्यश् च सुतो यथा ॥
एतांश् चान्यांश् च रुचिरान् ब्रह्मणे ऽमिततेजसे ॥
अहं दत्त्वा वरान् प्रीतो निवृत्तिपरमो ऽभवम् ॥
निर्वाणं सर्वधर्माणां निवृत्तिः परमा स्मृता ॥
तस्मान् निवृत्तिम् आपन्नश् चरेत् सर्वाङ्गनिर्वृतः ॥
siddhā hy ete mahābhāgā narā hy ekāntino 'bhavan ||
tamorajobhyāṃ nirmuktāḥ pravekṣyanti ca māṃ mune ||
ahaṃ kartā ca kāryaṃ ca kāraṇaṃ cāpi nārada ||
ahaṃ hi jīvasaṃjño vai mayi jīvaḥ samāhitaḥ ||
maivaṃ te buddhir atrābhūd dṛṣṭo jīvo mayeti ca ||
ahaṃ sarvatrago brahman bhūtagrāmāntarātmakaḥ ||
bhūtagrāmaśarīreṣu naśyatsu na naśāmy aham ||
hiraṇyagarbho lokādiś caturvaktro niruktagaḥ ||
brahmā sanātano devo mama bahvarthacintakaḥ ||
paśyaikādaśa me rudrān dakṣiṇaṃ pārśvam āsthitān ||
dvādaśaiva tathādityān vāmaṃ pārśvaṃ samāsthitān ||
agrataś caiva me paśya vasūn aṣṭau surottamān ||
nāsatyaṃ caiva dasraṃ ca bhiṣajau paśya pṛṣṭhataḥ ||
sarvān prajāpatīn paśya paśya sapta ṛṣīn api ||
vedān yajñāṃś ca śataśaḥ paśyāmṛtam athauṣadhīḥ ||
tapāṃsi niyamāṃś caiva yamān api pṛthagvidhān ||
tathāṣṭaguṇam aiśvaryam ekasthaṃ paśya mūrtimat ||
śriyaṃ lakṣmīṃ ca kīrtiṃ ca pṛthivīṃ ca kakudminīm ||
vedānāṃ mātaraṃ paśya matsthāṃ devīṃ sarasvatīm ||
dhruvaṃ ca jyotiṣāṃ śreṣṭhaṃ paśya nārada khecaram ||
ambhodharān samudrāṃś ca sarāṃsi saritas tathā ||
mūrtimantaḥ pitṛgaṇāṃś caturaḥ paśya sattama ||
trīṃś caivemān guṇān paśya matsthān mūrtivivarjitān ||
devakāryād api mune pitṛkāryaṃ viśiṣyate ||
devānāṃ ca pitṝṇāṃ ca pitā hy eko 'ham āditaḥ ||
ahaṃ hayaśiro bhūtvā samudre paścimottare ||
pibāmi suhutaṃ havyaṃ kavyaṃ ca śraddhayānvitam ||
mayā sṛṣṭaḥ purā brahmā madyajñam ayajat svayam ||
tatas tasmai varān prīto dadāv aham anuttamān ||
matputratvaṃ ca kalpādau lokādhyakṣatvam eva ca ||
ahaṃkārakṛtaṃ caiva nāma paryāyavācakam ||
tvayā kṛtāṃ ca maryādāṃ nātikrāmyati kaś cana ||
tvaṃ caiva varado brahman varepsūnāṃ bhaviṣyasi ||
surāsuragaṇānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca tapodhana ||
pitṝṇāṃ ca mahābhāga satataṃ saṃśitavrata ||
vividhānāṃ ca bhūtānāṃ tvam upāsyo bhaviṣyasi ||
prādurbhāvagataś cāhaṃ surakāryeṣu nityadā ||
anuśāsyas tvayā brahman niyojyaś ca suto yathā ||
etāṃś cānyāṃś ca rucirān brahmaṇe 'mitatejase ||
ahaṃ dattvā varān prīto nivṛttiparamo 'bhavam ||
nirvāṇaṃ sarvadharmāṇāṃ nivṛttiḥ paramā smṛtā ||
tasmān nivṛttim āpannaś caret sarvāṅganirvṛtaḥ ||
«Эти великосчастливые сиддхи были людьми-эка́нтиками; освобождённые от тамаса и раджаса, они войдут в Меня, о муни. Я — деятель, действие и причина, о Нарада. Я называюсь дживой, и джива собрана во Мне; пусть у тебя не возникнет мысль: “я увидел дживу отдельно от Него”. Я вездесущ, о брахман, Я внутренний Атман сонмов существ; когда тела существ гибнут, Я не гибну. Хираньягарбха, начало мира, четырёхликий Брахма, идущий в нирукту, вечный бог, размышляющий о многих Моих смыслах, также пребывает во Мне. Смотри на одиннадцать Моих Рудр справа, на двенадцать Адитьев слева, на восемь лучших богов Васу впереди; сзади смотри на Насатью и Дасру, двух врачей. Смотри на всех Праджапати, на семь риши, на Веды, сотни жертв, амриту и растения, на тапасы, ниямы, разные ямы и восьмикачественное владычество, собранное в одном воплощённом виде. Смотри на Шри, Лакшми, Кирти, Землю, украшенную вершинами, и на богиню Сарасвати, мать Вед, пребывающую во Мне. Смотри на Дхруву, лучшего из светил, движущегося в небе, на облака, океаны, озёра и реки, на четыре воплощённые группы предков и на три гуны, пребывающие во Мне, но лишённые формы. Дело предков превосходит даже дело богов, о муни, потому что Я один изначально отец и богов, и предков. Став Конеглавым, Я в северо-западном океане пью хорошо возлитую хавью и кавью, принесённые с верой. Некогда Брахма, созданный Мной, сам совершил Моё жертвоприношение, и Я, довольный, дал ему непревзойдённые дары: быть Моим сыном в начале кальпы, быть надзирателем миров, получить имя, связанное с аханкарой, и синонимические обозначения. Никто не преступит границу, установленную тобой, о Брахма; ты будешь дарующим дары для желающих благословения. Ты будешь почитаем богами, асурами, риши, предками и множеством существ. Когда Я являюсь ради дел богов, ты будешь наставлять и назначать Меня, словно сына. Дав эти и другие прекрасные дары Брахме безмерной силы, Я, довольный, стал высшим в нивритти. Нирвана всех дхарм называется высшей нивритти; поэтому достигший нивритти должен жить полностью умиротворённым».
17d6ce37cb69 · publicado 21 jun 2026, 11:21:25 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Господь показывает Нараде, что все божества, предки, Веды, жертвы, реки, светила и гуны находятся в Нём. Даже Брахма получает власть и границы от Нараяны; поэтому правритти-дхарма существует внутри верховной нивритти.