भीष्म उवाच
प्राचेतसस्य वचनं कीर्तयन्ति पुराविदः ॥
यस्याः किं चिन् नाददते ज्ञातयो न स विक्रयः ॥
अर्हणं तत् कुमारीणाम् आनृशंस्यतमं च तत् ॥
सर्वं च प्रतिदेयं स्यात् कन्यायै तद् अशेषतः ॥
पितृभिर् भ्रातृभिश् चैव श्वशुरैर् अथ देवरैः ॥
पूज्या लालयितव्याश् च बहुकल्याणम् ईप्सुभिः ॥
यदि वै स्त्री न रोचेत पुमांसं न प्रमोदयेत् ॥
अमोदनात् पुनः पुंसः प्रजनं न प्रवर्धते ॥
पूज्या लालयितव्याश् च स्त्रियो नित्यं जनाधिप ॥
अपूजिताश् च यत्रैताः सर्वास् तत्राफलाः क्रियाः ॥
तदैव तत् कुलं नास्ति यदा शोचन्ति जामयः ॥
bhīṣma uvāca
prācetasasya vacanaṃ kīrtayanti purāvidaḥ ||
yasyāḥ kiṃ cin nādadate jñātayo na sa vikrayaḥ ||
arhaṇaṃ tat kumārīṇām ānṛśaṃsyatamaṃ ca tat ||
sarvaṃ ca pratideyaṃ syāt kanyāyai tad aśeṣataḥ ||
pitṛbhir bhrātṛbhiś caiva śvaśurair atha devaraiḥ ||
pūjyā lālayitavyāś ca bahukalyāṇam īpsubhiḥ ||
yadi vai strī na roceta pumāṃsaṃ na pramodayet ||
amodanāt punaḥ puṃsaḥ prajanaṃ na pravardhate ||
pūjyā lālayitavyāś ca striyo nityaṃ janādhipa ||
apūjitāś ca yatraitāḥ sarvās tatrāphalāḥ kriyāḥ ||
tadaiva tat kulaṃ nāsti yadā śocanti jāmayaḥ ||
Бхишма сказал: «Прачетасы слово возглашают знатоки древнего: у которой ничего не берут родичи — не та продажа. Почтение то девицам, и наидобрейшее то; и всё да отдаётся обратно деве то без остатка. Отцами, братьями, свёкрами, деверями чтимы и лелеемы да будут жёны желающими многого блага. Если жена не радуется, мужчину не радует; от нерадости же мужчины деторождение не растёт. Чтимы и лелеемы жёны всегда, о владыка людей; а не почтены где они — все там бесплодны обряды».
64ea52ce058a · publicado 20 jun 2026, 22:45:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
От запрета продавать дочь Бхишма переходит к завету чтить женщину: подлинное «почтение девице» в том, чтобы родня не брала за неё ничего, а дары возвращались ей самой сполна. Знаменательно, что благоденствие дома прямо связано с радостью жены: «где жёны не почтены, там все обряды бесплодны». Так честь и забота о женщине поставлены не приличием лишь, а условием самой действенности дхармы: дом, в коем жена не радостна и не чтима, не приносит плода ни в потомстве, ни в священнодействии.