Brahmā
ब्रह्माण्डोत्पत्तिरुदिता यत्रर्षिभिश्च सौतिना ॥ सभूमिलोकसंस्थानं तीर्थाख्यानं ततः परम्
नर्मदोत्पत्तिकथनं तत्तीर्थानां कथाः पृथक् ॥ कुरुक्षेत्रादितीर्थानां कथा पुण्या प्रकीर्तिता
कालिंदीपुण्यकथनं काशीमाहात्म्यवर्णनम् ॥ गयायाश्चैव माहात्म्यं प्रयागस्य च पुण्यकम्
वर्णाश्रमानुरोधेन कर्मयोगनिरूपणम् ॥ व्यासजमिनिसंवादः पुण्यकर्मकथान्वितः
समुद्रमथनाख्यानं व्रताख्यानं ततः परम् ॥ ऊर्ज्जपंचाहमाहाम्यं स्तोत्रं सर्वापराधनुत्
एतत्स्वर्गाभिधं विप्र सर्वपातकनाशनम् ॥ रामाश्वमेधं प्रथमं रामराज्याभिषेचनम्
अगस्त्याद्यागमश्चैव पौलस्त्यान्वयकीर्त्तनम् ॥ अश्वमेधोपदेशश्च हयचर्या ततः परम्
नानाराजकथाः पुण्या जगन्नाथानुवर्णनम् ॥ वृन्दावनस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्
नित्यलीलानुकथनं यत्र कृष्णावतारिणः ॥ माधवस्नानमाहात्म्यं स्नानदानार्चने फलम्
धरावराहसंवादो यमब्रह्मणयोः कथा ॥ संवादो राजदूतानां कृष्णस्तोत्रनिरूपणम्
शिवशंभुसमायोगी दधीचाख्यानकं ततः ॥ भस्ममाहात्म्यमतुलं शिवमाहात्म्यमुत्तमम्
देवरातसुताख्यानं पुराणज्ञप्रशंसनम् ॥ गौतमाख्यानकं चैव शिवगीता ततः स्मृता
कल्पांतरे रामकथा भारद्वाजाश्रमस्थिता ॥ पातालखंडमेतद्धि श्रृण्वतां पठतां सदा
brahmāṇḍotpattiruditā yatrarṣibhiśca sautinā || sabhūmilokasaṃsthānaṃ tīrthākhyānaṃ tataḥ param
narmadotpattikathanaṃ tattīrthānāṃ kathāḥ pṛthak || kurukṣetrāditīrthānāṃ kathā puṇyā prakīrtitā
kāliṃdīpuṇyakathanaṃ kāśīmāhātmyavarṇanam || gayāyāścaiva māhātmyaṃ prayāgasya ca puṇyakam
varṇāśramānurodhena karmayoganirūpaṇam || vyāsajaminisaṃvādaḥ puṇyakarmakathānvitaḥ
samudramathanākhyānaṃ vratākhyānaṃ tataḥ param || ūrjjapaṃcāhamāhāmyaṃ stotraṃ sarvāparādhanut
etatsvargābhidhaṃ vipra sarvapātakanāśanam || rāmāśvamedhaṃ prathamaṃ rāmarājyābhiṣecanam
agastyādyāgamaścaiva paulastyānvayakīrttanam || aśvamedhopadeśaśca hayacaryā tataḥ param
nānārājakathāḥ puṇyā jagannāthānuvarṇanam || vṛndāvanasya māhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam
nityalīlānukathanaṃ yatra kṛṣṇāvatāriṇaḥ || mādhavasnānamāhātmyaṃ snānadānārcane phalam
dharāvarāhasaṃvādo yamabrahmaṇayoḥ kathā || saṃvādo rājadūtānāṃ kṛṣṇastotranirūpaṇam
śivaśaṃbhusamāyogī dadhīcākhyānakaṃ tataḥ || bhasmamāhātmyamatulaṃ śivamāhātmyamuttamam
devarātasutākhyānaṃ purāṇajñapraśaṃsanam || gautamākhyānakaṃ caiva śivagītā tataḥ smṛtā
kalpāṃtare rāmakathā bhāradvājāśramasthitā || pātālakhaṃḍametaddhi śrṛṇvatāṃ paṭhatāṃ sadā
«Где риши и сыном суты изложено возникновение яйца Брахмы, с устроением земли и миров; затем сказание о святынях, повесть о возникновении Нармады, сказания её святынь порознь; благое сказание святынь, от Курукшетры начиная, изложено; благая повесть о Калинди, описание величия Каши, и величие Гаи, и благое — Праяги; сообразно сословиям и ступеням изложение йоги деяния; беседа Вьясы и Джаймини, снабжённая сказаниями о благих делах; сказание о пахтанье океана, затем сказание об обетах, величие пяти дней месяца урджа, славословие, уносящее все проступки, — это, о брахман, зовомая небесною, все грехи истребляющая. Ашвамедха Рамы, сперва помазание Рамы на царство, приход Агастьи и прочих, изложение рода Пуластьи, наставление об ашвамедхе, затем хождение коня; благие сказания о разных царях, описание Джаганнатхи, величие Вриндавана, все грехи истребляющее; повесть о вечной игре нисходящего Кришны, величие омовения в мадхаву, плод при омовении, даянии и почитании; беседа Земли и Вепря, сказание Ямы и брахмана, беседа царских посланцев, изложение славословия Кришне; соединение Шивы и Шамбху, сказание о Дадхиче, затем несравненное величие пепла, высшее величие Шивы; сказание о сыне Девараты, восхваление знатока пуран, сказание о Гаутаме и затем «Шива-гита» считается; в иной кальпе сказание о Раме, в обители Бхарадваджи стоящее, — это ведь часть о патале, слушающим и читающим всегда...»
560eebe41058 · publicado 5 sept 2026, 19:25:38 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Роспись показывает, из чего на деле сложена большая пурана. Рядом стоят землеописание, повести о святынях, наставление о деянии, пахтанье океана, ашвамедха Рамы, величие Вриндавана и «Шива-гита». Одна книга держит и то и другое, не выбирая.
Часть о патале названа так по имени, но содержания подземного в ней почти нет. Она отдана Раме — от помазания на царство до жертвенного коня, — а следом идут Джаганнатха, Вриндаван и «вечная игра» Кришны. Имя части и её начинка расходятся, и составитель этого не скрывает.
Впрочем, сама эта пестрота есть свойство разряда, а не небрежность. Пурана и понималась как книга, куда входит всё, что помнят: и святыни, и цари, и порядок сословий, и песнь о Шиве, и повесть о Кришне — оттого её и уподобили телу со многими членами.