Brahmā
व्रतानां चापि दानानां निरूपणमिहोदितम् ॥ नाडीचक्रसमुद्देशः संध्याविधिरनुत्तमः
गायत्र्यर्थस्य निर्द्देशो लिंगस्तोत्रं ततः परम् ॥ राज्याभिषेकमन्त्रोक्तिर्द्धर्मकृत्यं च भूभुजाम्
स्वप्नाध्यायस्ततः प्रोक्तः शकुनादिनिरूपणम् ॥ मंडलादिकनिर्द्देंशो रत्नदीक्षाविधिस्ततः
रामोक्तनीतिनिर्द्देशो रत्नानां लक्षणं ततः ॥ धनुर्विद्या ततः प्रोक्ता व्यवहारप्रदर्शनम्
देवासुरविमर्दाख्या ह्यायुर्वेदनिरूपणम् ॥ गजादीनां चिकित्सा च तेषां शांतिस्ततः परम्
गोनरादिचिकित्सा च नानापूजास्ततः परम् ॥ शांतयश्चापि विविधाश्छन्दः शास्त्रमतः परम्
साहित्यं च ततः पश्चादेकार्णादिसमाह्वयाः ॥ सिद्धशब्दानुशिष्टिश्चकोशः सर्गादिवर्गकः
प्रलयानां लक्षणं च शारीरकनिरूपणम् ॥ वर्णनं नरकाणां च योगाशास्त्र परम्
ब्रह्मज्ञानं ततः पश्चात्पुराणश्रवणे फलम् ॥ एतदाग्नेयकं विप्र पुराणं परिकीर्तितम्
तल्लिखित्वा तु यो दद्यात्सुवर्णकलमान्वितम् ॥ तिलधेनु युतं चापि मार्गशीर्ष्यां विधानतः
पुराणार्थविदे सोऽथ स्वर्गलोके महीयते ॥ एषानुक्रमणी प्रोक्ता तवाग्नेयस्य मुक्तिदा
श्रृण्वतां पठतां चैव नृणां चेह परत्र च
vratānāṃ cāpi dānānāṃ nirūpaṇamihoditam || nāḍīcakrasamuddeśaḥ saṃdhyāvidhiranuttamaḥ
gāyatryarthasya nirddeśo liṃgastotraṃ tataḥ param || rājyābhiṣekamantroktirddharmakṛtyaṃ ca bhūbhujām
svapnādhyāyastataḥ proktaḥ śakunādinirūpaṇam || maṃḍalādikanirddeṃśo ratnadīkṣāvidhistataḥ
rāmoktanītinirddeśo ratnānāṃ lakṣaṇaṃ tataḥ || dhanurvidyā tataḥ proktā vyavahārapradarśanam
devāsuravimardākhyā hyāyurvedanirūpaṇam || gajādīnāṃ cikitsā ca teṣāṃ śāṃtistataḥ param
gonarādicikitsā ca nānāpūjāstataḥ param || śāṃtayaścāpi vividhāśchandaḥ śāstramataḥ param
sāhityaṃ ca tataḥ paścādekārṇādisamāhvayāḥ || siddhaśabdānuśiṣṭiścakośaḥ sargādivargakaḥ
pralayānāṃ lakṣaṇaṃ ca śārīrakanirūpaṇam || varṇanaṃ narakāṇāṃ ca yogāśāstra param
brahmajñānaṃ tataḥ paścātpurāṇaśravaṇe phalam || etadāgneyakaṃ vipra purāṇaṃ parikīrtitam
tallikhitvā tu yo dadyātsuvarṇakalamānvitam || tiladhenu yutaṃ cāpi mārgaśīrṣyāṃ vidhānataḥ
purāṇārthavide so'tha svargaloke mahīyate || eṣānukramaṇī proktā tavāgneyasya muktidā
śrṛṇvatāṃ paṭhatāṃ caiva nṛṇāṃ ceha paratra ca
«Здесь же дано изложение обетов и даяний, изложение круга нади, непревзойдённый устав сандхьи, указание смысла гаятри, затем гимн лингу, и далее — изречение мантр царского помазания и дхармическое дело царей. Затем изложен раздел о снах, изложение примет и прочего, указание мандал и прочего, затем устав посвящения самоцветов, указание науки правления, изречённой Рамой, признак самоцветов, затем наука лука, затем изложено показание судопроизводства; сказание о битве богов и асуров и изложение аюрведы, врачевание слонов и прочих и затем их умиротворение, далее врачевание коров, людей и прочих, затем разные почитания, и разные умиротворения; далее — метрика, наука, затем словесность, затем именования однобуквенных и прочих, наставление о правильном слове и словарь, разряды творения и прочего, признак разрушений и изложение учения о воплощённом, описание адов, далее наука йоги, затем знание Брахмана, а затем плод при слушании пураны. Такова, о брахман, изложенная Агнея-пурана. Кто, переписав её, подаст по уставу в маргаширшу, с золотым пером и с коровою из кунжута, знающему смысл пураны, тот величается в мире небес. Это освобождение дающее оглавление Агнеи изложено тебе — для слушающих и читающих людей, и здесь, и в ином мире».
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde 'gnipurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāmaikonaśatatamo 'dhyāyaḥ
337edef2878d · publicado 5 sept 2026, 19:49:16 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Вторая половина списка — не богословие, а учебная программа. Наука правления, стрельба из лука, судопроизводство, врачевание людей, коров и слонов, метрика, поэтика, грамматика, словарь: всё, чему учили образованного человека, названо содержимым одной пураны.
Врачевание слонов стоит впереди врачевания людей — не по достоинству лечимого, а потому что список идёт от предмета царского обихода к общему. И сразу за врачеванием названо «умиротворение», обряд против бедствия: лечение и заклинание положены рядом как две части одного дела.
Кончается всё, однако, не ремеслом: после словарей и разрядов идут признаки разрушения мира, учение о воплощённом, йога и знание Брахмана. Справочник выстроен так, что последним в нём стоит то, ради чего справочник не нужен.