Vasu
विश्रांतिसंज्ञकं यत्र तीर्थरत्नं नरेश्वरि ॥ तत्र स्नातो नरो भक्त्या वैष्णवं लभते पदम्
विश्रांतिर्निकटे दक्षे विमुक्तं तीर्थमुत्तम् ॥ तत्र स्नातो नरो भक्त्या मुक्तिमाप्नोति निश्चितम्
ततोऽपि दक्षिणे भागे रामतीर्थं जनेश्वरि ॥ यत्र स्नातो नरोऽज्ञानबंधान्मुक्तो भवेद्ध्रुवम्
संसारमोक्षणं तस्माद्दक्षिणे तीर्थमुत्तमम् ॥ तत्र स्नात्वा तु मनुजो विष्णुलोके महीयते
प्रयागाख्यं ततो दक्षे तीर्थं त्रिदशदुर्लभम् ॥ स्नातस्तत्र नरो देवि अग्निष्टोमफलं लभेत्
ततः कनखलं तीर्थँ यत्र स्नातो नरः सति ॥ स्वर्गमासाद्य देहांते मोदते नंदनादिषु
तद्दक्षे तिन्दुकं तीर्थं यस्मिन्स्नातो नरोत्तमः ॥ राजसूयफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्
ततः परं पटुस्वामितीर्थं भास्करवल्लभम् ॥ स्नात्वा यत्र रविं दृष्ट्वा भुक्तभोगो दिवं व्रजेत्
तस्माद्दक्षिणतो भद्रे ध्रुवतीर्थमनुत्तमम् ॥ यत्र स्नातो ध्रुवं दृष्ट्वा लभते वैष्णवं पदम्
ध्रुवतीर्थात्ततो दक्षे तीर्थं सप्तर्षिसेवितम् ॥ तत्र स्नात्वा मुनीन्दृष्ट्वा ऋषिलोके प्रमोदते
दक्षिणे ऋषितीर्थस्य मोक्षतीर्थमनुत्तमम् ॥ यत्र वै स्नानमात्रेण मुच्यते सर्वपापतः
viśrāṃtisaṃjñakaṃ yatra tīrtharatnaṃ nareśvari || tatra snāto naro bhaktyā vaiṣṇavaṃ labhate padam
viśrāṃtirnikaṭe dakṣe vimuktaṃ tīrthamuttam || tatra snāto naro bhaktyā muktimāpnoti niścitam
tato'pi dakṣiṇe bhāge rāmatīrthaṃ janeśvari || yatra snāto naro'jñānabaṃdhānmukto bhaveddhruvam
saṃsāramokṣaṇaṃ tasmāddakṣiṇe tīrthamuttamam || tatra snātvā tu manujo viṣṇuloke mahīyate
prayāgākhyaṃ tato dakṣe tīrthaṃ tridaśadurlabham || snātastatra naro devi agniṣṭomaphalaṃ labhet
tataḥ kanakhalaṃ tīrtham̐ yatra snāto naraḥ sati || svargamāsādya dehāṃte modate naṃdanādiṣu
taddakṣe tindukaṃ tīrthaṃ yasminsnāto narottamaḥ || rājasūyaphalaṃ prāpya modate divi devavat
tataḥ paraṃ paṭusvāmitīrthaṃ bhāskaravallabham || snātvā yatra raviṃ dṛṣṭvā bhuktabhogo divaṃ vrajet
tasmāddakṣiṇato bhadre dhruvatīrthamanuttamam || yatra snāto dhruvaṃ dṛṣṭvā labhate vaiṣṇavaṃ padam
dhruvatīrthāttato dakṣe tīrthaṃ saptarṣisevitam || tatra snātvā munīndṛṣṭvā ṛṣiloke pramodate
dakṣiṇe ṛṣitīrthasya mokṣatīrthamanuttamam || yatra vai snānamātreṇa mucyate sarvapāpataḥ
Где Вишранти, жемчужина тиртх, о владычица людей, — омывшийся там с преданностью человек обретает обитель Вишну. Вблизи Вишранти, справа, — превосходная тиртха Вимукта; омывшийся там с преданностью человек непременно обретает освобождение. От неё же в южной стороне — Рама-тиртха, о владычица людей, где омывшийся человек непременно да станет свободен от уз неведения. К югу от неё — превосходная тиртха Сансарамокшана; омывшись там, человек величается в мире Вишну. Затем справа — тиртха, именуемая Праягою, труднодостижимая и для богов; омывшийся там, о богиня, да обретёт плод агништомы. Затем тиртха Канакхала, где омывшийся человек, о благая, достигнув неба, по кончине тела радуется в Нандане и прочих рощах. Справа от неё — тиртха Тиндука, в которой омывшийся, лучший из людей, обретя плод раджасуи, радуется на небе как бог. Далее — Патусвами-тиртха, любезная солнцу, где, омывшись и увидев солнце, вкусивший услады да идёт на небо. К югу от неё, о благая, — непревзойдённая Дхрува-тиртха, где омывшийся и увидевший Дхруву обретает обитель Вишну. От Дхрува-тиртхи справа — тиртха, посещаемая семью риши; омывшись там и увидев мудрецов, радуется он в мире риши. К югу от Риши-тиртхи — непревзойдённая Мокша-тиртха, где одним лишь омовением человек освобождается от всякого греха.
1eff74fc99fe · publicado 6 sept 2026, 19:30:15 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Обход идёт по берегу вниз, от Вишранти вправо и к югу, гхат за гхатом. Это не свод преданий, а порядок дороги, каким его помнят проводники.
Вишранти названа «жемчужиною тиртх» — место, где, по преданию, Кришна отдыхал после убиения Кансы. Имя её значит «отдых», и оно осталось за главным гхатом.
Здешние воды носят имена дальних святынь — Праяга, Канакхала. Матхура собирает их у себя, и труднодостижимое для богов оказывается в получасе ходьбы.