युधिष्ठिर उवाच
वाराणस्याश्च माहात्म्यं संक्षेपात्कथितं त्वया । विस्तरेण मुने ब्रूहि तदा प्रीणाति मे मनः
अत्रेतिहासं वक्ष्यामि वाराणस्या गुणाश्रयम् । यस्य श्रवणमात्रेण मुच्यते ब्रह्महत्यया । मेरुशृङ्गे पुरा देवमीशानं त्रिपुरद्विषम् । देवासनगता देवी महादेवमपृच्छत
देवदेव महादेव भक्तानामार्तिनाशन । कथं त्वां पुरुषो देवमचिरादेव पश्यति
साङ्ख्ययोगस्तथा ध्यानं कर्मयोगोऽथ वैदिकः । आयासबहुला लोके यानि चान्यानि शङ्कर
येन विश्रान्तचित्तानां योगिनां कर्मिणामपि । दृश्यो हि भगवान्सूक्ष्मः सर्वेषामथ देहिनाम्
एतद्गुह्यतमं ज्ञानं गूढं शक्रादिसेवितम् । हिताय सर्वभूतानां ब्रूहि कामाग्निनाशनम्
अवाच्यमत्र विज्ञानं ज्ञानमज्ञैर्बहिष्कृतम् । वक्ष्ये तव यथातत्त्वं यदुक्तं परमर्षिभिः
परं गुह्यतमं क्षेत्रं मम वाराणसी पुरी । सर्वेषामेव भूतानां संसारार्णवतारिणी
vārāṇasyāśca māhātmyaṃ saṃkṣepātkathitaṃ tvayā | vistareṇa mune brūhi tadā prīṇāti me manaḥ
atretihāsaṃ vakṣyāmi vārāṇasyā guṇāśrayam | yasya śravaṇamātreṇa mucyate brahmahatyayā | meruśṛṅge purā devamīśānaṃ tripuradviṣam | devāsanagatā devī mahādevamapṛcchata
devadeva mahādeva bhaktānāmārtināśana | kathaṃ tvāṃ puruṣo devamacirādeva paśyati
sāṅkhyayogastathā dhyānaṃ karmayogo'tha vaidikaḥ | āyāsabahulā loke yāni cānyāni śaṅkara
yena viśrāntacittānāṃ yogināṃ karmiṇāmapi | dṛśyo hi bhagavānsūkṣmaḥ sarveṣāmatha dehinām
etadguhyatamaṃ jñānaṃ gūḍhaṃ śakrādisevitam | hitāya sarvabhūtānāṃ brūhi kāmāgnināśanam
avācyamatra vijñānaṃ jñānamajñairbahiṣkṛtam | vakṣye tava yathātattvaṃ yaduktaṃ paramarṣibhiḥ
paraṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ mama vārāṇasī purī | sarveṣāmeva bhūtānāṃ saṃsārārṇavatāriṇī
«Величие Варанаси поведано тобою вкратце; подробно поведай, о мудрец, — тогда возрадуется сердце моё». — «Здесь поведаю я сказание о вместилище достоинств Варанаси, от одного слушания которого избавляется человек от убийства брахмана. Некогда на вершине Меру бога Ишану, Врага Трипуры, Богиня, взойдя на божественное сиденье, вопросила Махадеву: „О Бог богов, о Махадева, уносящий страдание преданных! Как человек вскоре видит тебя, бога? Санкхья и йога, созерцание, карма-йога и ведийская — все они в мире полны усилия, и какие ни есть иные, о Шанкара. Чем зрим бывает Владыка, тонкий, у йогинов с успокоенным сердцем и у деятельных, у всех воплощённых? Это сокровеннейшее знание, тайное, чтимое Шакрой и прочими, — поведай его ради блага всех существ, гасящее огонь вожделения“. — „Неизрекаемо здесь постижение, отвергнутое невеждами; поведаю тебе, как оно есть, то, что сказано высшими риши. Высшее сокровеннейшее поле моё — город Варанаси, для всех существ переправляющий через океан круговорота“».
44d629790088 · publicado 3 sept 2026, 4:13:40 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Вопрос поставлен точно, и в нём уже половина ответа: перечислены санкхья, йога, созерцание, карма-йога — и все они названы «полными усилия». Богиня спрашивает не о лучшем из путей, а о том, как увидеть Его «вскоре» и без всего этого. И перед ответом дана оговорка: постижение это «отвергнуто невеждами». Не скрыто от них, а именно отвергнуто — они слышали и не взяли.