तेषां केतुर् इव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः । बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूर् इव संमतः ॥
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे लोकहिते रताः । सर्वे ज्ञानोपसंपन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः ॥
तेषाम् अपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः । बाल्यात् प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धनः ॥
रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर् ज्येष्ठस्य नित्यशः । सर्वप्रियकरस् तस्य रामस्यापि शरीरतः ॥
लक्ष्मणो लक्ष्मिसंपन्नो बहिःप्राण इवापरः । न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तमः । मृष्टम् अन्नम् उपानीतम् अश्नाति न हि तं विना ॥
यदा हि हयम् आरूढो मृगयां याति राघवः । तदैनं पृष्ठतो ऽभ्येति सधनुः परिपालयन् ॥
भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः । प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः ॥
स चतुर्भिर् महाभागैः पुत्रैर् दशरथः प्रियैः । बभूव परमप्रीतो देवैर् इव पितामहः ॥
ते यदा ज्ञानसंपन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः । ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश् च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिनः ॥
अथ राजा दशरथस् तेषां दारक्रियां प्रति । चिन्तयाम् आस धर्मात्मा सोपाध्यायः सबान्धवः ॥
teṣāṃ ketur iva jyeṣṭho rāmo ratikaraḥ pituḥ | babhūva bhūyo bhūtānāṃ svayambhūr iva saṃmataḥ ||
sarve vedavidaḥ śūrāḥ sarve lokahite ratāḥ | sarve jñānopasaṃpannāḥ sarve samuditā guṇaiḥ ||
teṣām api mahātejā rāmaḥ satyaparākramaḥ | bālyāt prabhṛti susnigdho lakṣmaṇo lakṣmivardhanaḥ ||
rāmasya lokarāmasya bhrātur jyeṣṭhasya nityaśaḥ | sarvapriyakaras tasya rāmasyāpi śarīrataḥ ||
lakṣmaṇo lakṣmisaṃpanno bahiḥprāṇa ivāparaḥ | na ca tena vinā nidrāṃ labhate puruṣottamaḥ | mṛṣṭam annam upānītam aśnāti na hi taṃ vinā ||
yadā hi hayam ārūḍho mṛgayāṃ yāti rāghavaḥ | tadainaṃ pṛṣṭhato 'bhyeti sadhanuḥ paripālayan ||
bharatasyāpi śatrughno lakṣmaṇāvarajo hi saḥ | prāṇaiḥ priyataro nityaṃ tasya cāsīt tathā priyaḥ ||
sa caturbhir mahābhāgaiḥ putrair daśarathaḥ priyaiḥ | babhūva paramaprīto devair iva pitāmahaḥ ||
te yadā jñānasaṃpannāḥ sarve samuditā guṇaiḥ | hrīmantaḥ kīrtimantaś ca sarvajñā dīrghadarśinaḥ ||
atha rājā daśarathas teṣāṃ dārakriyāṃ prati | cintayām āsa dharmātmā sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ ||
Среди них старший Рама был словно знамя; он приносил радость отцу и был особенно почитаем всеми существами, словно Самосущий Брахма. Все братья знали Веду, были доблестны, преданы благу мира, наделены знанием и всеми добродетелями. Среди них Рама, великого сияния и истинной доблести, с детства был особенно любим Лакшманой, умножающим благополучие. Лакшмана постоянно делал всё приятное для Рамы, старшего брата, радующего мир; и для самого Рамы он был словно вторая жизнь вне тела. Лучший из людей не мог спать без Лакшманы и не ел принесённой вкусной пищи без него. Когда Рагхава верхом на коне отправлялся на охоту, Лакшмана с луком следовал за ним сзади, охраняя его. Так же Шатругхна, младший брат Лакшманы, всегда был дороже жизни для Бхараты, и Бхарата был так же дорог ему. Дашаратха был в высшей степени счастлив со своими четырьмя любимыми и великославными сыновьями, словно Питамаха с богами. Когда царевичи стали наделены знанием и всеми добродетелями, скромны, славны, сведущи и дальновидны, праведный Дашаратха вместе с наставником и родственниками стал размышлять об их женитьбе.
613229b551f2 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
В детстве братьев сразу проявляется их внутренняя связь: Лакшмана неотделим от Рамы, Шатругхна — от Бхараты. Это не просто семейная нежность, а раннее раскрытие их служебной природы. Каждый брат находит полноту в отношении к другому, а центром этой гармонии остаётся Рама.