प्रविश्य चात्मनो वेश्म राज्ञोद्दिष्टे ऽभिषेचने । तस्मिन् क्षणे विनिर्गत्य मातुर् अन्तःपुरं ययौ ॥
तत्र तां प्रवणाम् एव मातरं क्षौमवासिनीम् । वाग्यतां देवतागारे ददर्श याचतीं श्रियम् ॥
प्राग् एव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मणस् तथा । सीता चानायिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम् ॥
तस्मिन् काले हि कौसल्या तस्थाव् आमीलितेक्षणा । सुमित्रयान्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च ॥
श्रुत्वा पुष्येण पुत्रस्य यौवराज्याभिषेचनम् । प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम् ॥
तथा सनियमाम् एव सो ऽभिगम्याभिवाद्य च । उवाच वचनं रामो हर्षयंस् ताम् इदं तदा ॥
अम्ब पित्रा नियुक्तो ऽस्मि प्रजापालनकर्मणि । भविता श्वो ऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः ॥
सीतयाप्य् उपवस्तव्या रजनीयं मया सह । एवम् ऋत्विगुपाध्यायैः सह माम् उक्तवान् पिता ॥
यानि यान्य् अत्र योग्यानि श्वोभाविन्य् अभिषेचने । तानि मे मङ्गलान्य् अद्य वैदेह्याश् चैव कारय ॥
एतच् छ्रुत्वा तु कौसल्या चिरकालाभिकाङ्क्षितम् । हर्षबाष्पकलं वाक्यम् इदं रामम् अभाषत ॥
praviśya cātmano veśma rājñoddiṣṭe 'bhiṣecane | tasmin kṣaṇe vinirgatya mātur antaḥpuraṃ yayau ||
tatra tāṃ pravaṇām eva mātaraṃ kṣaumavāsinīm | vāgyatāṃ devatāgāre dadarśa yācatīṃ śriyam ||
prāg eva cāgatā tatra sumitrā lakṣmaṇas tathā | sītā cānāyitā śrutvā priyaṃ rāmābhiṣecanam ||
tasmin kāle hi kausalyā tasthāv āmīlitekṣaṇā | sumitrayānvāsyamānā sītayā lakṣmaṇena ca ||
śrutvā puṣyeṇa putrasya yauvarājyābhiṣecanam | prāṇāyāmena puruṣaṃ dhyāyamānā janārdanam ||
tathā saniyamām eva so 'bhigamyābhivādya ca | uvāca vacanaṃ rāmo harṣayaṃs tām idaṃ tadā ||
amba pitrā niyukto 'smi prajāpālanakarmaṇi | bhavitā śvo 'bhiṣeko me yathā me śāsanaṃ pituḥ ||
sītayāpy upavastavyā rajanīyaṃ mayā saha | evam ṛtvigupādhyāyaiḥ saha mām uktavān pitā ||
yāni yāny atra yogyāni śvobhāviny abhiṣecane | tāni me maṅgalāny adya vaidehyāś caiva kāraya ||
etac chrutvā tu kausalyā cirakālābhikāṅkṣitam | harṣabāṣpakalaṃ vākyam idaṃ rāmam abhāṣata ||
Войдя в свой дом после назначенного царём помазания, Рама в тот же миг вышел и отправился во внутренние покои матери. Там он увидел свою мать, склонённую в молитве, одетую в чистые льняные одежды, молчаливую, в храме, просящую благополучия. Ещё раньше туда пришли Сумитра и Лакшмана, а Ситу позвали, когда услышали радостную весть о помазании Рамы. В то время Каушалья стояла с закрытыми глазами; рядом с ней были Сумитра, Сита и Лакшмана. Узнав, что её сына при Пушье помажут на наследную власть, она с помощью пранаямы созерцала Пурушу, Господа Джанардану. Рама подошёл к ней, соблюдавшей обет, поклонился и, радуя её, сказал: «Матушка, отец назначил меня на дело защиты подданных. Завтра, согласно повелению отца, состоится моё помазание. И Сите надо провести эту ночь в посте вместе со мной: так отец сказал мне вместе со жрецами и наставниками. Всё, что здесь надлежит для завтрашнего помазания, соверши сегодня как благоприятные обряды для меня и для Вайдехи». Услышав эту давно желанную весть, Каушалья сказала Раме речь, смешанную со слезами радости.
f8d2b6a85eda · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Рама сообщает матери о царском решении как о служении защите подданных, а не как о личном возвышении. Каушалья встречает эту весть молитвой Джанардане: материнская радость укоренена в поклонении, а не только в семейной гордости.