ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम् । कौसल्या पुत्रशोकार्ता तम् उवाच महीपतिम् ॥
राघवो नरशार्दूल विषम् उप्त्वा द्विजिह्ववत् । विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी ॥
विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता । त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिर् इव वेश्मनि ॥
अथ स्म नगरे रामश् चरन् भैक्षं गृहे वसेत् । कामकारो वरं दातुम् अपि दासं ममात्मजम् ॥
पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद् यथेष्टतः । प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना ॥
tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam | kausalyā putraśokārtā tam uvāca mahīpatim ||
rāghavo naraśārdūla viṣam uptvā dvijihvavat | vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī ||
vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā | trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhir iva veśmani ||
atha sma nagare rāmaś caran bhaikṣaṃ gṛhe vaset | kāmakāro varaṃ dātum api dāsaṃ mamātmajam ||
pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānād yatheṣṭataḥ | pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā ||
Затем Каусалья, измученная скорбью о сыне, увидела царя, изнемогшего от горя на ложе, и сказала владыке земли: «О тигр среди людей, Кайкейи, посеяв яд в Рагхаву, будет разгуливать, как змея, сбросившая кожу. Изгнав Раму, эта счастливая, достигшая желаемого и успокоенная, будет ещё больше пугать меня во дворце, как злая змея. Лучше бы Рама ходил в городе за подаянием и жил дома; лучше было бы отдать моего сына даже рабом. Но Кайкейи, низвергнув Раму с его положения по своему желанию, отдала его ракшасам как долю, назначенную жертвователем с установленным огнём в день обряда».
3e0865b6cb78 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Каусалья видит в поступке Кайкейи не просто дворцовую интригу, а отравление самого дома. Её боль говорит языком образов: змея, яд и жертвенная доля показывают, насколько изгнание Рамы кажется ей насильственным и нечистым.