कच्चिद् आत्म समाः शूराः श्रुतवन्तो जितेन्द्रियाः । कुलीनाश् चेङ्गितज्ञाश् च कृतास् ते तात मन्त्रिणः ॥
मन्त्रो विजयमूलं हि राज्ञां भवति राघव । सुसंवृतो मन्त्रधरैर् अमात्यैः शास्त्रकोविदैः ॥
कच्चिन् निद्रावशं नैषि कच्चित् काले विबुध्यसे । कच् चिंश् चापररात्रिषु चिन्तयस्य् अर्थनैपुणम् ॥
कच्चिन् मन्त्रयसे नैकः कच्चिन् न बहुभिः सह । कच्चित् ते मन्त्रितो मन्त्रो राष्ट्रं न परिधावति ॥
कच्चिद् अर्थं विनिश्चित्य लघुमूलं महोदयम् । क्षिप्रम् आरभसे कर्तुं न दीर्घयसि राघव ॥
कच्चित् तु सुकृतान्य् एव कृतरूपाणि वा पुनः । विदुस् ते सर्वकार्याणि न कर्तव्यानि पार्थिवाः ॥
कच्चिन् न तर्कैर् युक्त्वा वा ये चाप्य् अपरिकीर्तिताः । त्वया वा तव वामात्यैर् बुध्यते तात मन्त्रितम् ॥
कच्चित् सहस्रान् मूर्खाणाम् एकम् इच्छसि पण्डितम् । पण्डितो ह्य् अर्थकृच्छ्रेषु कुर्यान् निःश्रेयसं महत् ॥
सहस्राण्य् अपि मूर्खाणां यद्य् उपास्ते महीपतिः । अथ वाप्य् अयुतान्य् एव नास्ति तेषु सहायता ॥
एको ऽप्य् अमात्यो मेधावी शूरो दक्षो विचक्षणः । राजानं राजमात्रं वा प्रापयेन् महतीं श्रियम् ॥
kaccid ātma samāḥ śūrāḥ śrutavanto jitendriyāḥ | kulīnāś ceṅgitajñāś ca kṛtās te tāta mantriṇaḥ ||
mantro vijayamūlaṃ hi rājñāṃ bhavati rāghava | susaṃvṛto mantradharair amātyaiḥ śāstrakovidaiḥ ||
kaccin nidrāvaśaṃ naiṣi kaccit kāle vibudhyase | kac ciṃś cāpararātriṣu cintayasy arthanaipuṇam ||
kaccin mantrayase naikaḥ kaccin na bahubhiḥ saha | kaccit te mantrito mantro rāṣṭraṃ na paridhāvati ||
kaccid arthaṃ viniścitya laghumūlaṃ mahodayam | kṣipram ārabhase kartuṃ na dīrghayasi rāghava ||
kaccit tu sukṛtāny eva kṛtarūpāṇi vā punaḥ | vidus te sarvakāryāṇi na kartavyāni pārthivāḥ ||
kaccin na tarkair yuktvā vā ye cāpy aparikīrtitāḥ | tvayā vā tava vāmātyair budhyate tāta mantritam ||
kaccit sahasrān mūrkhāṇām ekam icchasi paṇḍitam | paṇḍito hy arthakṛcchreṣu kuryān niḥśreyasaṃ mahat ||
sahasrāṇy api mūrkhāṇāṃ yady upāste mahīpatiḥ | atha vāpy ayutāny eva nāsti teṣu sahāyatā ||
eko 'py amātyo medhāvī śūro dakṣo vicakṣaṇaḥ | rājānaṃ rājamātraṃ vā prāpayen mahatīṃ śriyam ||
«Назначены ли у тебя советниками люди, равные тебе по духу: храбрые, образованные, владеющие чувствами, благородные и понимающие тонкие знаки? Для царей, о Рагхава, корнем победы является совет, надёжно сохранённый министрами, которые умеют хранить тайну и знают шастры. Не попадаешь ли ты во власть сна и встаёшь ли вовремя? Обдумываешь ли в последние часы ночи тонкости государственных дел? Не советуешься ли ты в одиночку и не открываешь ли замысел слишком многим? Не разносится ли по царству то, что было решено на тайном совете? Определив дело с малой затратой и большим плодом, быстро ли приступаешь к нему и не затягиваешь ли исполнение? Узнают ли другие цари только уже хорошо сделанные или почти завершённые дела, а не то, что ещё предстоит сделать? Не распознают ли твои замыслы по догадкам, по признакам или через неосторожность твоих советников? Предпочитаешь ли ты одного мудрого тысяче глупцов? Ведь мудрый человек в трудных обстоятельствах может принести великое благо. Если владыка земли держит при себе тысячи, даже десятки тысяч глупцов, от них нет помощи. Но один умный, храбрый, способный и дальновидный министр может привести царя, даже небольшого правителя, к великому процветанию».
8f976f05e262 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Рама говорит о власти как о дисциплине ума. Победа начинается не с громких приказов, а с выбора достойных советников, владения собой, раннего размышления, тайны совета и своевременного действия.