एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतम् अब्रवीत् । तेजसादित्यसंकाशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम् ॥
अधिरोहार्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते । एते हि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः ॥
सो ऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्य् अवरुह्य च । प्रायच्छत् सुमहातेजा भरताय महात्मने ॥
स पादुके ते भरतः प्रतापवान्; स्वलंकृते संपरिगृह्य धर्मवित् । प्रदक्षिणं चैव चकार राघवं; चकार चैवोत्तमनागमूर्धनि ॥
अथानुपूर्व्यात् प्रतिपूज्य तं जनं; गुरूंश् च मन्त्रिप्रकृतीस् तथानुजौ । व्यसर्जयद् राघववंशवर्धनः; स्थितः स्वधर्मे हिमवान् इवाचलः ॥
तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठो; दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः । स त्व् एव मातॄर् अभिवाद्य सर्वा; रुदन् कुटीं स्वां प्रविवेश रामः ॥
evaṃ bruvāṇaṃ bharataḥ kausalyāsutam abravīt | tejasādityasaṃkāśaṃ pratipaccandradarśanam ||
adhirohārya pādābhyāṃ pāduke hemabhūṣite | ete hi sarvalokasya yogakṣemaṃ vidhāsyataḥ ||
so 'dhiruhya naravyāghraḥ pāduke hy avaruhya ca | prāyacchat sumahātejā bharatāya mahātmane ||
sa pāduke te bharataḥ pratāpavān; svalaṃkṛte saṃparigṛhya dharmavit | pradakṣiṇaṃ caiva cakāra rāghavaṃ; cakāra caivottamanāgamūrdhani ||
athānupūrvyāt pratipūjya taṃ janaṃ; gurūṃś ca mantriprakṛtīs tathānujau | vyasarjayad rāghavavaṃśavardhanaḥ; sthitaḥ svadharme himavān ivācalaḥ ||
taṃ mātaro bāṣpagṛhītakaṇṭho; duḥkhena nāmantrayituṃ hi śekuḥ | sa tv eva mātṝr abhivādya sarvā; rudan kuṭīṃ svāṃ praviveśa rāmaḥ ||
Когда сын Каусальи, сияющий как солнце и прекрасный как молодой месяц, говорил так, Бхарата сказал: «О благородный, ступи обеими стопами на эти украшенные золотом сандалии. Они устроят обретение и сохранение благополучия для всего мира». Тигр среди людей, великосияющий Рама, ступил на сандалии, сошёл с них и передал их великодушному Бхарате. Могущественный Бхарата, знаток дхармы, принял эти прекрасно украшенные сандалии, совершил почтительный обход Рагхавы и поместил их на голову лучшего слона. Затем Рама, прославляющий род Рагху, непоколебимый в своей дхарме, как Химаван, по порядку почтил народ, старших, министров, подданных и младших братьев и отпустил их. Матери, с горлами, сдавленными слезами, от горя не смогли даже проститься с ним; сам Рама поклонился всем матерям и, плача, вошёл в свою хижину.
3b1b2a49be8d · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Сандалии становятся знаком царства без нарушения обета: Рама остаётся в лесу, но его власть и дхарма будут стоять в Айодхье через Бхарату. Так послушание и управление соединяются без ложной подмены.