ततो महात्मा स धनुर् धनुष्मान्; आदाय रामः सहरा जगाम । तं लक्ष्मणः प्राञ्जलिर् अभ्युपेत्य; उवाच वाक्यं परमार्थयुक्तम् ॥
कामम् आर्यः सुपर्याप्तो वधायास्य दुरात्मनः । विधमिष्याम्य् अहं नीचम् अनुजानीहि मां विभो ॥
तम् अब्रवीन् महातेजा रामः सत्यपराक्रमः । गच्छ यत्नपरश् चापि भव लक्ष्मण संयुगे ॥
रावणो हि महावीर्यो रणे ऽद्भुतपराक्रमः । त्रैलोक्येनापि संक्रुद्धो दुष्प्रसह्यो न संशयः ॥
तस्य च्छिद्राणि मार्गस्व स्वच्छिद्राणि च गोपय । चक्षुषा धनुषा यत्नाद् रक्षात्मानं समाहितः ॥
राघवस्य वचः श्रुत्वा संपरिष्वज्य पूज्य च । अभिवाद्य ततो रामं ययौ सौमित्रिर् आहवम् ॥
स रावणं वारणहस्तबाहुर्; ददर्श दीप्तोद्यतभीमचापम् । प्रच्छादयन्तं शरवृष्टिजालैस्; तान् वानरान् भिन्नविकीर्णदेहान् ॥
तम् आलोक्य महातेजा हनूमान् मारुतात्मजा । निवार्य शरजालानि प्रदुद्राव स रावणम् ॥
रथं तस्य समासाद्य भुजम् उद्यम्य दक्षिणम् । त्रासयन् रावणं धीमान् हनूमान् वाक्यम् अब्रवीत् ॥
देवदानवगन्धर्वा यक्षाश् च सह राक्षसैः । अवध्यत्वात् त्वया भग्ना वानरेभ्यस् तु ते भयम् ॥
एष मे दक्षिणो बाहुः पञ्चशाखः समुद्यतः । विधमिष्यति ते देहाद् भूतात्मानं चिरोषितम् ॥
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं रावणो भीमविक्रमः । संरक्तनयनः क्रोधाद् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
क्षिप्रं प्रहर निःशङ्कं स्थिरां कीर्तिम् अवाप्नुहि । ततस् त्वां ज्ञातिविक्रान्तं नाशयिष्यामि वानर ॥
रावणस्य वचः श्रुत्वा वायुसूनुर् वचो ऽब्रवीत् । प्रहृतं हि मया पूर्वम् अक्षं स्मर सुतं तव ॥
एवम् उक्तो महातेजा रावणो राक्षसेश्वरः । आजघानानिलसुतं तलेनोरसि वीर्यवान् ॥
स तलाभिहतस् तेन चचाल च मुहुर् मुहुः । आजघानाभिसंक्रुद्धस् तलेनैवामरद्विषम् ॥
ततस् तलेनाभिहतो वानरेण महात्मना । दशग्रीवः समाधूतो यथा भूमिचले ऽचलः ॥
संग्रामे तं तथा दृष्ट्व रावणं तलताडितम् । ऋषयो वानराः सिद्धा नेदुर् देवाः सहासुराः ॥
अथाश्वस्य महातेजा रावणो वाक्यम् अब्रवीत् । साधु वानरवीर्येण श्लाघनीयो ऽसि मे रिपुः ॥
रावणेनैवम् उक्तस् तु मारुतिर् वाक्यम् अब्रवीत् । धिग् अस्तु मम वीर्यं तु यत् त्वं जीवसि रावण ॥
सकृत् तु प्रहरेदानीं दुर्बुद्धे किं विकत्थसे । ततस् त्वां मामको मुष्टिर् नयिष्यामि यथाक्षयम् । ततो मारुतिवाक्येन क्रोधस् तस्य तदाज्वलत् ॥
संरक्तनयनो यत्नान् मुष्टिम् उद्यम्य दक्षिणम् । पातयाम् आस वेगेन वानरोरसि वीर्यवान् । हनूमान् वक्षसि व्यूधे संचचाल हतः पुनः ॥
विह्वलं तं तदा दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम् । रथेनातिरथः शीघ्रं नीलं प्रति समभ्यगात् ॥
tato mahātmā sa dhanur dhanuṣmān; ādāya rāmaḥ saharā jagāma | taṃ lakṣmaṇaḥ prāñjalir abhyupetya; uvāca vākyaṃ paramārthayuktam ||
kāmam āryaḥ suparyāpto vadhāyāsya durātmanaḥ | vidhamiṣyāmy ahaṃ nīcam anujānīhi māṃ vibho ||
tam abravīn mahātejā rāmaḥ satyaparākramaḥ | gaccha yatnaparaś cāpi bhava lakṣmaṇa saṃyuge ||
rāvaṇo hi mahāvīryo raṇe 'dbhutaparākramaḥ | trailokyenāpi saṃkruddho duṣprasahyo na saṃśayaḥ ||
tasya cchidrāṇi mārgasva svacchidrāṇi ca gopaya | cakṣuṣā dhanuṣā yatnād rakṣātmānaṃ samāhitaḥ ||
rāghavasya vacaḥ śrutvā saṃpariṣvajya pūjya ca | abhivādya tato rāmaṃ yayau saumitrir āhavam ||
sa rāvaṇaṃ vāraṇahastabāhur; dadarśa dīptodyatabhīmacāpam | pracchādayantaṃ śaravṛṣṭijālais; tān vānarān bhinnavikīrṇadehān ||
tam ālokya mahātejā hanūmān mārutātmajā | nivārya śarajālāni pradudrāva sa rāvaṇam ||
rathaṃ tasya samāsādya bhujam udyamya dakṣiṇam | trāsayan rāvaṇaṃ dhīmān hanūmān vākyam abravīt ||
devadānavagandharvā yakṣāś ca saha rākṣasaiḥ | avadhyatvāt tvayā bhagnā vānarebhyas tu te bhayam ||
eṣa me dakṣiṇo bāhuḥ pañcaśākhaḥ samudyataḥ | vidhamiṣyati te dehād bhūtātmānaṃ ciroṣitam ||
śrutvā hanūmato vākyaṃ rāvaṇo bhīmavikramaḥ | saṃraktanayanaḥ krodhād idaṃ vacanam abravīt ||
kṣipraṃ prahara niḥśaṅkaṃ sthirāṃ kīrtim avāpnuhi | tatas tvāṃ jñātivikrāntaṃ nāśayiṣyāmi vānara ||
rāvaṇasya vacaḥ śrutvā vāyusūnur vaco 'bravīt | prahṛtaṃ hi mayā pūrvam akṣaṃ smara sutaṃ tava ||
evam ukto mahātejā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ | ājaghānānilasutaṃ talenorasi vīryavān ||
sa talābhihatas tena cacāla ca muhur muhuḥ | ājaghānābhisaṃkruddhas talenaivāmaradviṣam ||
tatas talenābhihato vānareṇa mahātmanā | daśagrīvaḥ samādhūto yathā bhūmicale 'calaḥ ||
saṃgrāme taṃ tathā dṛṣṭva rāvaṇaṃ talatāḍitam | ṛṣayo vānarāḥ siddhā nedur devāḥ sahāsurāḥ ||
athāśvasya mahātejā rāvaṇo vākyam abravīt | sādhu vānaravīryeṇa ślāghanīyo 'si me ripuḥ ||
rāvaṇenaivam uktas tu mārutir vākyam abravīt | dhig astu mama vīryaṃ tu yat tvaṃ jīvasi rāvaṇa ||
sakṛt tu praharedānīṃ durbuddhe kiṃ vikatthase | tatas tvāṃ māmako muṣṭir nayiṣyāmi yathākṣayam | tato mārutivākyena krodhas tasya tadājvalat ||
saṃraktanayano yatnān muṣṭim udyamya dakṣiṇam | pātayām āsa vegena vānarorasi vīryavān | hanūmān vakṣasi vyūdhe saṃcacāla hataḥ punaḥ ||
vihvalaṃ taṃ tadā dṛṣṭvā hanūmantaṃ mahābalam | rathenātirathaḥ śīghraṃ nīlaṃ prati samabhyagāt ||
Когда ванары побежали к Раме, Рама взял лук и пошёл вперёд. Лакшмана подошёл к нему со сложенными ладонями и сказал: «О владыка, конечно, ты сам вполне способен убить этого злодея; но позволь мне уничтожить низкого». Рама ответил: «Иди, Лакшмана, но будь предельно внимателен в битве. Равана великодоблестен, удивителен в бою и, разгневанный, труден для трёх миров. Ищи его уязвимые места, береги свои и защищай себя сосредоточенно глазом и луком». Лакшмана обнял, почтил и поклонился Раме, а затем пошёл в битву. Он увидел Равану с руками как хоботы слона, с поднятым страшным луком, покрывающего сетями стрел разбитых ванаров. Тогда Хануман, сын Марута, отразил стрелы, подбежал к колеснице Раваны, поднял правую руку и сказал: «Ты разбивал богов, данавов, гандхарвов, якшей и ракшасов благодаря своей неуязвимости, но от ванаров тебе грозит страх. Эта моя правая пятиветвистая рука выбьет из твоего тела душу, давно в нём живущую». Равана с покрасневшими от гнева глазами велел ему ударить первым, чтобы затем уничтожить его. Хануман напомнил ему об убитом Акше, сыне Раваны. Тогда Равана ударил сына Ветра ладонью в грудь; Хануман покачнулся, но тотчас в гневе ударил Равану той же ладонью. Десятишеий был сотрясён как гора при землетрясении, и риши, ванары, сиддхи, боги и асуры возликовали. Придя в себя, Равана похвалил силу Ханумана, но Хануман ответил, что его сила достойна порицания, раз Равана ещё жив, и вновь вызвал его. Равана вспыхнул гневом, поднял правый кулак и ударил Ханумана в широкую грудь; Хануман снова покачнулся. Увидев его потрясённым, Равана быстро направился на колеснице к Ниле.
8afd87724635 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Хануман встречает Равану без страха, потому что его сила не личная бравада, а служение. Даже обмен ударами становится богословски важным: гордость Раваны впервые получает телесное напоминание о пределах своих даров.