Харивамша
Бремя ЗемлиHV 41.25-32
221 / 607
Харивамша · HV 41.25-32
Деванагари

अस्या हि पीडने दोषो महान् स्यान् मधुसूदन क्रियालोपश् च लोकानां दूषितं च जगद् भवेत् ॥
श्राम्यते व्यक्तम् एवेयं पार्थिवौघप्रपीडिता सहजां या क्षमां त्यक्त्वा चलत्वम् अचला गता ॥
तद् अस्याः श्रुतवन्तः स्म तच् चापि भवता श्रुतम् भारावतरणार्थं हि मन्त्रयामस् त्वया सह ॥
सत्पथे हि स्थिताः सर्वे राजानो राष्ट्रवर्धनाः नराणां च त्रयो वर्णा ब्राह्मणान् अनुयायिनः ॥
सर्वं सत्यमयं वाक्यं वर्णा धर्मपरास् तथा सर्वे वेदपरा विप्राः सर्वे विप्रपरा नराः ॥
एवं जगति वर्तन्ते मनुष्या धर्मकारणात् यथा धर्मवधो न स्यात् तथा मन्त्रः प्रवर्तताम् ॥
सतां गतिर् इयं नान्या धर्मश् चास्याः सुसाधनम् राज्ञां चैव वधः कार्यो धरण्या भारनिर्णये ॥
तदागच्छ महाभाग सह वै मन्त्रकारणात् व्रजाम मेरुशिखरं पुरस्कृत्य वसुंधराम् ॥

Транслитерация (IAST)

asyā hi pīḍane doṣo mahān syān madhusūdana kriyālopaś ca lokānāṃ dūṣitaṃ ca jagad bhavet ||
śrāmyate vyaktam eveyaṃ pārthivaughaprapīḍitā sahajāṃ yā kṣamāṃ tyaktvā calatvam acalā gatā ||
tad asyāḥ śrutavantaḥ sma tac cāpi bhavatā śrutam bhārāvataraṇārthaṃ hi mantrayāmas tvayā saha ||
satpathe hi sthitāḥ sarve rājāno rāṣṭravardhanāḥ narāṇāṃ ca trayo varṇā brāhmaṇān anuyāyinaḥ ||
sarvaṃ satyamayaṃ vākyaṃ varṇā dharmaparās tathā sarve vedaparā viprāḥ sarve vipraparā narāḥ ||
evaṃ jagati vartante manuṣyā dharmakāraṇāt yathā dharmavadho na syāt tathā mantraḥ pravartatām ||
satāṃ gatir iyaṃ nānyā dharmaś cāsyāḥ susādhanam rājñāṃ caiva vadhaḥ kāryo dharaṇyā bhāranirṇaye ||
tadāgaccha mahābhāga saha vai mantrakāraṇāt vrajāma meruśikharaṃ puraskṛtya vasuṃdharām ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अस्या हि पीडने दोषोasyā hi pīḍane doṣoведь при её угнетении вина; при её сдавливании будет беда
महान् स्यान् मधुसूदनmahān syān madhusūdanaвеликая будет, Мадхусудана; большая, о губитель Мадху
क्रियालोपश् च लोकानांkriyālopaś ca lokānāṃи прекращение действий миров; и упадок обрядов у людей
दूषितं च जगद् भवेत्dūṣitaṃ ca jagad bhavetи мир стал бы испорчен; вселенная была бы повреждена
श्राम्यते व्यक्तम् एवेयंśrāmyate vyaktam eveyaṃона явно утомляется; эта Земля очевидно изнемогает
पार्थिवौघप्रपीडिताpārthivaughaprapīḍitāугнетаемая массой царей; сдавленная толпами владык
सहजां या क्षमां त्यक्त्वाsahajāṃ yā kṣamāṃ tyaktvāкоторая, оставив врождённую терпеливость; покинув природную устойчивость
चलत्वम् अचला गताcalatvam acalā gatāнеподвижная пришла в подвижность; твёрдая стала колеблющейся
तद् अस्याः श्रुतवन्तः स्मtad asyāḥ śrutavantaḥ smaэто о ней мы услышали; мы услышали это о ней
तच् चापि भवता श्रुतम्tac cāpi bhavatā śrutamи это тобой также услышано; и ты это тоже услышал
भारावतरणार्थं हिbhārāvataraṇārthaṃ hiведь ради снятия бремени; для облегчения тяжести
मन्त्रयामस् त्वया सहmantrayāmas tvayā sahaсоветуемся с тобой; мы держим совет вместе с тобой
सत्पथे हि स्थिताः सर्वेsatpathe hi sthitāḥ sarveведь все стоят на добром пути; все пребывают на правильном пути
राजानो राष्ट्रवर्धनाःrājāno rāṣṭravardhanāḥцари, умножающие царства; владыки, расширяющие страны
नराणां च त्रयो वर्णाnarāṇāṃ ca trayo varṇāи три варны людей; три сословия среди людей
ब्राह्मणान् अनुयायिनःbrāhmaṇān anuyāyinaḥследуют за брахманами; идут вслед за брахманами
सर्वं सत्यमयं वाक्यंsarvaṃ satyamayaṃ vākyaṃвся речь состоит из истины; каждое слово наполнено правдой
वर्णा धर्मपरास् तथाvarṇā dharmaparās tathāи варны преданы дхарме; сословия также устремлены к закону
सर्वे वेदपरा विप्राःsarve vedaparā viprāḥвсе брахманы преданы Веде; все мудрецы устремлены к Веде
सर्वे विप्रपरा नराःsarve vipraparā narāḥвсе люди преданы брахманам; люди обращены к мудрецам
एवं जगति वर्तन्तेevaṃ jagati vartanteтак в мире действуют; так живут во вселенной
मनुष्या धर्मकारणात्manuṣyā dharmakāraṇātлюди ради дхармы; люди по причине закона
यथा धर्मवधो न स्यात्yathā dharmavadho na syātчтобы не было убийства дхармы; чтобы дхарма не была уничтожена
तथा मन्त्रः प्रवर्तताम्tathā mantraḥ pravartatāmтак пусть совет действует; пусть решение будет таким
सतां गतिर् इयं नान्याsatāṃ gatir iyaṃ nānyāэто путь благих, не иной; таков путь праведных, другого нет
धर्मश् चास्याः सुसाधनम्dharmaś cāsyāḥ susādhanamи дхарма — её хорошее средство; и закон — верное средство для неё
राज्ञां चैव वधः कार्योrājñāṃ caiva vadhaḥ kāryoи убийство царей должно быть сделано; нужно устранение царей
धरण्या भारनिर्णयेdharaṇyā bhāranirṇayeдля решения бремени Земли; ради снятия тяжести с Дхарани
तदागच्छ महाभागtadāgaccha mahābhāgaпоэтому приди, великодушный; так приходи, о великий долей
सह वै मन्त्रकारणात्saha vai mantrakāraṇātвместе ради совета; именно вместе для совещания
व्रजाम मेरुशिखरंvrajāma meruśikharaṃпойдём на вершину Меру; отправимся к пику Меру
पुरस्कृत्य वसुंधराम्puraskṛtya vasuṃdharāmпоставив впереди Васундхару; ведя перед собой Землю
Литературный перевод

«При её угнетении, о Мадхусудана, возникнет великий изъян: у людей прекратятся священные действия, и мир будет повреждён. Эта Земля явно утомляется, сдавленная массой царей; неподвижная, оставив врождённую терпеливость, пришла в состояние колебания. Мы услышали это о ней, и ты тоже это слышал; ради снятия её бремени мы советуемся с тобой. Все цари, умножающие царства, стоят на добром пути; среди людей три варны следуют за брахманами. Вся речь наполнена истиной, варны преданы дхарме, все брахманы устремлены к Веде, и все люди обращены к брахманам. Так люди действуют в мире ради дхармы; пусть совет будет таким, чтобы дхарма не была уничтожена. Это путь благих, другого нет, и дхарма — верное средство для Земли. Для снятия её тяжести нужно устранить царей. Поэтому приди, о великодушный, ради совета; пойдём на вершину Меру, поставив Васундхару впереди».

Версия

876a282831a3 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:31:02 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами