Харивамша
Земля ищет прибежища у ВишнуHV 42.34-45
224 / 607
Харивамша · HV 42.34-45
Деванагари

वराहेण पुनर् भूत्वा मार्कण्डेयस्य पश्यतः विषाणेनाहम् एकेन तोयमध्यात् समुद्धृता ॥
हृताहं क्रमता भूयस् तदा युष्माकम् अग्रतः बलेः सकाशाद् दैत्यस्य विष्णुना प्रभविष्णुना ॥
सांप्रतं खिद्यमानाहम् एनम् एव गदाधरम् अनाथा जगतो नाथं शरण्यं शरणं गता ॥
अग्निः सुवर्णस्य गुरुर् गवां सूर्यो गुरुः स्मृतः अक्षत्राणां गुरुः सोमो मम नारायणो गुरुः ॥
यद् अहं धारयाम्य् एका जगत्स्थावरजंगमम् मया धृतं धारयते सर्वम् एतद् गदाधरः ॥
जामदग्न्येन रामेण भारावतरणेप्सया रोषात् त्रिःसप्तकृत्वो ऽहं क्षत्रियैर् विप्रयोजिता ॥
सास्मि वेद्याम् समारोप्य तर्पिता नृपशोणितैः भार्गवेण पितुः श्राद्धे कश्यपाय निवेदिता ॥
मांसमेदोस्थिदुर्गन्धा दिग्धा क्षत्रियशोणितैः रजस्वलेव युवतिः कश्यपं समुपस्थिता ॥
स मां ब्रह्मर्षिर् अप्य् आह किम् उर्वि त्वम् अवाङ्मुखी वीरपत्नीव्रतम् इदं वीरपत्नि निषेवसे ॥
साहं विज्ञापितवती कश्यपं लोकभावनम् पतयो मे हता ब्रह्मन् भार्गवेण महात्मना ॥
साहं विहीना विक्रान्तैः क्षत्रियैः शस्त्रवृत्तिभिः विधवा शून्यनगरा न धारयितुम् उत्सहे ॥
तन् मह्यं दीयतां भर्ता भगवंस् त्वत्समो नृपः रक्षेत् सग्रामनगरां यो मां सागरमालिनीम् ॥

Транслитерация (IAST)

varāheṇa punar bhūtvā mārkaṇḍeyasya paśyataḥ viṣāṇenāham ekena toyamadhyāt samuddhṛtā ||
hṛtāhaṃ kramatā bhūyas tadā yuṣmākam agrataḥ baleḥ sakāśād daityasya viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
sāṃprataṃ khidyamānāham enam eva gadādharam anāthā jagato nāthaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gatā ||
agniḥ suvarṇasya gurur gavāṃ sūryo guruḥ smṛtaḥ akṣatrāṇāṃ guruḥ somo mama nārāyaṇo guruḥ ||
yad ahaṃ dhārayāmy ekā jagatsthāvarajaṃgamam mayā dhṛtaṃ dhārayate sarvam etad gadādharaḥ ||
jāmadagnyena rāmeṇa bhārāvataraṇepsayā roṣāt triḥsaptakṛtvo 'haṃ kṣatriyair viprayojitā ||
sāsmi vedyām samāropya tarpitā nṛpaśoṇitaiḥ bhārgaveṇa pituḥ śrāddhe kaśyapāya niveditā ||
māṃsamedosthidurgandhā digdhā kṣatriyaśoṇitaiḥ rajasvaleva yuvatiḥ kaśyapaṃ samupasthitā ||
sa māṃ brahmarṣir apy āha kim urvi tvam avāṅmukhī vīrapatnīvratam idaṃ vīrapatni niṣevase ||
sāhaṃ vijñāpitavatī kaśyapaṃ lokabhāvanam patayo me hatā brahman bhārgaveṇa mahātmanā ||
sāhaṃ vihīnā vikrāntaiḥ kṣatriyaiḥ śastravṛttibhiḥ vidhavā śūnyanagarā na dhārayitum utsahe ||
tan mahyaṃ dīyatāṃ bhartā bhagavaṃs tvatsamo nṛpaḥ rakṣet sagrāmanagarāṃ yo māṃ sāgaramālinīm ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वराहेण पुनर् भूत्वाvarāheṇa punar bhūtvāснова став Варахой; затем приняв облик вепря
मार्कण्डेयस्य पश्यतःmārkaṇḍeyasya paśyataḥна глазах у Маркандеи; пока Маркандея смотрел
विषाणेनाहम् एकेनviṣāṇenāham ekenaодним клыком я; одним рогом я
तोयमध्यात् समुद्धृताtoyamadhyāt samuddhṛtāиз середины вод поднята; извлечена из глубины воды
हृताहं क्रमता भूयस्hṛtāhaṃ kramatā bhūyasя снова была отнята шагающим; меня вновь похитил шагающий
तदा युष्माकम् अग्रतःtadā yuṣmākam agrataḥтогда перед вами; тогда у вас на глазах
बलेः सकाशाद् दैत्यस्यbaleḥ sakāśād daityasyaот дайтьи Бали; из-под власти демона Бали
विष्णुना प्रभविष्णुनाviṣṇunā prabhaviṣṇunāмогучим Вишну; властным Вишну
सांप्रतं खिद्यमानाहम्sāṃprataṃ khidyamānāhamтеперь я, страдающая; ныне я, измученная
एनम् एव गदाधरम्enam eva gadādharamименно этого Гададхару; к этому держателю булавы
अनाथा जगतो नाथंanāthā jagato nāthaṃбеззащитная к владыке мира; без покровителя к господу вселенной
शरण्यं शरणं गताśaraṇyaṃ śaraṇaṃ gatāк защитнику как к прибежищу пришла; пришла за защитой к прибежищу
अग्निः सुवर्णस्य गुरुर्agniḥ suvarṇasya gururогонь — учитель золота; Агни считается наставником золота
गवां सूर्यो गुरुः स्मृतःgavāṃ sūryo guruḥ smṛtaḥСолнце считается учителем коров; Сурья памятуется наставником коров
अक्षत्राणां गुरुः सोमोakṣatrāṇāṃ guruḥ somoдля лишённых кшатриев учитель Сома; у невоинственных наставник Сома
मम नारायणो गुरुःmama nārāyaṇo guruḥмой учитель Нараяна; для меня наставник Нараяна
यद् अहं धारयाम्य् एकाyad ahaṃ dhārayāmy ekāчто я одна поддерживаю; то, что я несу одна
जगत्स्थावरजंगमम्jagatsthāvarajaṃgamamмир недвижимый и движущийся; вселенную со стоячим и подвижным
मया धृतं धारयतेmayā dhṛtaṃ dhārayateподдержанное мной поддерживает; то, что держу я, держит
सर्वम् एतद् गदाधरःsarvam etad gadādharaḥвсё это Гададхара; весь этот мир держатель булавы
जामदग्न्येन रामेणjāmadagnyena rāmeṇaРамой, сыном Джамадагни; Джамадагньей Рамой
भारावतरणेप्सयाbhārāvataraṇepsayāжелавшим снятия бремени; стремившимся облегчить тяжесть
रोषात् त्रिःसप्तकृत्वो ऽहंroṣāt triḥsaptakṛtvo 'haṃиз гнева двадцать один раз я; яростью трижды семь раз я
क्षत्रियैर् विप्रयोजिताkṣatriyair viprayojitāкшатриями была лишена; была отделена от кшатриев
सास्मि वेद्याम् समारोप्यsāsmi vedyām samāropyaя была возложена на алтарь; меня поместили на веди
तर्पिता नृपशोणितैःtarpitā nṛpaśoṇitaiḥнасыщенная кровью царей; напитанная кровью владык
भार्गवेण पितुः श्राद्धेbhārgaveṇa pituḥ śrāddheБхаргавой на шраддхе отца; сыном Бхригу при поминовении отца
कश्यपाय निवेदिताkaśyapāya niveditāКашьяпе была передана; была вручена Кашьяпе
मांसमेदोस्थिदुर्गन्धाmāṃsamedosthidurgandhāпахнущая мясом, жиром и костями; зловонная от мяса, сала и костей
दिग्धा क्षत्रियशोणितैःdigdhā kṣatriyaśoṇitaiḥсмазанная кровью кшатриев; пропитанная кровью воинов
रजस्वलेव युवतिःrajasvaleva yuvatiḥкак женщина в месячных; словно юная женщина в нечистоте
कश्यपं समुपस्थिताkaśyapaṃ samupasthitāк Кашьяпе подошла; приблизилась к Кашьяпе
स मां ब्रह्मर्षिर् अप्य् आहsa māṃ brahmarṣir apy āhaтот брахмариши сказал мне; этот святой риши обратился ко мне
किम् उर्वि त्वम् अवाङ्मुखीkim urvi tvam avāṅmukhīпочему, Земля, ты с поникшим лицом; отчего, Урви, ты смотришь вниз
वीरपत्नीव्रतम् इदंvīrapatnīvratam idaṃэтот обет жены героя; это правило супруги героя
वीरपत्नि निषेवसेvīrapatni niṣevaseо жена героя, соблюдаешь; героическая супруга, ты исполняешь
साहं विज्ञापितवतीsāhaṃ vijñāpitavatīтогда я сообщила; я стала просить
कश्यपं लोकभावनम्kaśyapaṃ lokabhāvanamКашьяпу, породителя миров; Кашьяпу, взращивающего мир
पतयो मे हता ब्रह्मन्patayo me hatā brahmanмои мужья убиты, брахман; мои владыки сражены, о брахман
भार्गवेण महात्मनाbhārgaveṇa mahātmanāвеликодушным Бхаргавой; великим сыном Бхригу
साहं विहीना विक्रान्तैःsāhaṃ vihīnā vikrāntaiḥя, лишённая доблестных; я, оставшаяся без могучих
क्षत्रियैः शस्त्रवृत्तिभिःkṣatriyaiḥ śastravṛttibhiḥкшатриев, живущих оружием; воинов, чей путь — оружие
विधवा शून्यनगराvidhavā śūnyanagarāвдова с пустыми городами; овдовевшая, с опустевшими городами
न धारयितुम् उत्सहेna dhārayitum utsaheне могу держать; не в силах поддерживать
तन् मह्यं दीयतां भर्ताtan mahyaṃ dīyatāṃ bhartāпоэтому пусть мне будет дан муж; так дай мне защитника
भगवंस् त्वत्समो नृपःbhagavaṃs tvatsamo nṛpaḥгосподин, царь равный тебе; владыка, правитель подобный тебе
रक्षेत् सग्रामनगरांrakṣet sagrāmanagarāṃпусть защитит с деревнями и городами; пусть охраняет меня с селениями и городами
यो मां सागरमालिनीम्yo māṃ sāgaramālinīmкто меня, опоясанную океаном; меня, украшенную морем как гирляндой
Литературный перевод

«Снова став Варахой, на глазах у Маркандеи он одним клыком поднял меня из середины вод. Позднее, когда он шагал, могущественный Вишну вновь забрал меня из-под власти дайтьи Бали, у вас на глазах. Теперь, страдая, я пришла за прибежищем к этому самому Гададхаре, к владыке мира и защитнику, ибо я беззащитна. Огонь считается учителем золота, Солнце — учителем коров, Сома — учителем тех, у кого нет кшатриев, а для меня учитель — Нараяна. Всё это — мир неподвижный и движущийся, который я одна поддерживаю, — поддерживает Гададхара. Рама, сын Джамадагни, желая снять бремя, в гневе двадцать один раз лишил меня кшатриев. Меня возложили на алтарь, напитали кровью царей и на шраддхе отца великодушный Бхаргава передал Кашьяпе. Пахнущая мясом, жиром и костями, пропитанная кровью кшатриев, я подошла к Кашьяпе, словно юная женщина в месячной нечистоте. Этот брахмариши сказал мне: “Почему, Земля, ты с поникшим лицом? О жена героя, ты соблюдаешь этот обет героической супруги”. Тогда я стала просить Кашьяпу, породителя миров: “Мои мужья убиты, о брахман, великодушным Бхаргавой. Я лишена доблестных кшатриев, живущих оружием; я вдова, мои города пусты, и я не в силах поддерживать себя. Поэтому, господин, пусть мне будет дан защитник, царь, равный тебе, который охранял бы меня вместе с деревнями и городами, меня, опоясанную океаном”».

Версия

d90ebb2659d9 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:31:02 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами