अपाम् अधस्ताल् लोको वै तस्योपरि महीधराः नागानाम् उपरिष्टाद् भूः पृथिव्युपरि मानुषाः ॥
मनुष्यलोकाद् ऊर्ध्वं तु खगानां गतिर् उच्यते आकाशस्योपरि रविर् द्वारं स्वर्गस्य भानुमान् ॥
देवलोकः परस् तस्माद् विमानगहनो महान् यत्राहं कृष्ण देवानाम् ऐन्द्रे विनिहितः पदे ॥
स्वर्गाद् ऊर्ध्वं ब्रह्मलोको ब्रह्मर्षिगणसेवितः तत्र सोमगतिश् चैव ज्योतिषां च महात्मनाम् ॥
तस्योपरि गवां लोकः साध्यास् तं पालयन्ति हि स हि सर्वगतः कृष्ण महाकाशगतो महान् ॥
उपर्युपरि तत्रापि गतिस् तव तपोमयी यां न विद्मो वयं सर्वे पृच्छन्तो ऽपि पितामहम् ॥
लोकस् त्व् अर्वाग् दुष्कृतिनां नागलोकस् तु दारुणः पृथिवी कर्मशीलानां क्षेत्रं सर्वस्य कर्मणः ॥
खम् अस्थिराणां विषयो वायुना तुल्यवृत्तिनाम् गतिः शमदमाढ्यानां स्वर्गः सुकृतकर्मणाम् ॥
ब्राह्मे तपसि युक्तानां ब्रह्मलोकः परा गतिः गवाम् एव हि गोलोको दुरारोहा हि सा गतिः ॥
स तु लोकस् त्वया कृष्ण सीदमानः कृतात्मना धृतो धृतिमता वीर निघ्नतोपद्रवं गवाम् ॥
तद् अहं समनुप्राप्तो गवां वाक्येन चोदितः ब्रह्मनश् च महाभाग गौरवात् तव चागतः ॥
अहं भूतपतिः कृष्ण देवराजः पुरंदरः अदितेर् गर्भपर्याये पूर्वजस् ते पुरातनः ॥
तेजस् तेजस्विनश् चैव यत् ते दर्शितवान् अहम् मेघरूपेण तत् सर्वं क्षन्तुम् अर्हसि मे विभो ॥
एवं क्षान्तमनाः कृष्ण स्वेन सौम्येन तेजसा ब्रह्मणः शृणु मे वाक्यं गवां च गजविक्रम ॥
आह त्वा भगवान् ब्रह्मा गावश् चाकाशगा दिवि कर्मभिस् तोषिता दिव्यैस् तव संरक्षणादिभिः ॥
भवता रक्षिता गावो गोभिर् लोकाश् च रक्षिताः यद् वयं पुंगवैः सार्धं वर्धामः प्रसवैस् तथा ॥
कर्षकान् पुंगवैर् वाह्यैर् मेध्येन हविषा सुरान् श्रियं शकृत्पवित्रेण तर्पयिष्याम कामगाः ॥
तद् अस्माकं गुरुस् त्वं हि प्राणदश् च महाबल अद्यप्रभृति नो राजा त्वम् इन्द्रो वै भविष्यसि ॥
तस्मात् त्वं काञ्चनैः पूर्णैर् दिव्यस्य पयसो घटैः एभिस् त्वम् अभिषिच्यस्व मया हस्तावनामितैः ॥
अहं किलेन्द्रो देवानां त्वं गवाम् इन्द्रतां गतः गोविन्द इति लोकास् त्वां स्तोष्यन्ति भुवि शाश्वतम् ॥
ममोपरि यथेन्द्रस् त्वम् स्थापितो गोभिर् ईश्वरः उपेन्द्र इति कृष्ण त्वाम् गास्यन्ति दिवि देवताः ॥
apām adhastāl loko vai tasyopari mahīdharāḥ nāgānām upariṣṭād bhūḥ pṛthivyupari mānuṣāḥ ||
manuṣyalokād ūrdhvaṃ tu khagānāṃ gatir ucyate ākāśasyopari ravir dvāraṃ svargasya bhānumān ||
devalokaḥ paras tasmād vimānagahano mahān yatrāhaṃ kṛṣṇa devānām aindre vinihitaḥ pade ||
svargād ūrdhvaṃ brahmaloko brahmarṣigaṇasevitaḥ tatra somagatiś caiva jyotiṣāṃ ca mahātmanām ||
tasyopari gavāṃ lokaḥ sādhyās taṃ pālayanti hi sa hi sarvagataḥ kṛṣṇa mahākāśagato mahān ||
uparyupari tatrāpi gatis tava tapomayī yāṃ na vidmo vayaṃ sarve pṛcchanto 'pi pitāmaham ||
lokas tv arvāg duṣkṛtināṃ nāgalokas tu dāruṇaḥ pṛthivī karmaśīlānāṃ kṣetraṃ sarvasya karmaṇaḥ ||
kham asthirāṇāṃ viṣayo vāyunā tulyavṛttinām gatiḥ śamadamāḍhyānāṃ svargaḥ sukṛtakarmaṇām ||
brāhme tapasi yuktānāṃ brahmalokaḥ parā gatiḥ gavām eva hi goloko durārohā hi sā gatiḥ ||
sa tu lokas tvayā kṛṣṇa sīdamānaḥ kṛtātmanā dhṛto dhṛtimatā vīra nighnatopadravaṃ gavām ||
tad ahaṃ samanuprāpto gavāṃ vākyena coditaḥ brahmanaś ca mahābhāga gauravāt tava cāgataḥ ||
ahaṃ bhūtapatiḥ kṛṣṇa devarājaḥ puraṃdaraḥ aditer garbhaparyāye pūrvajas te purātanaḥ ||
tejas tejasvinaś caiva yat te darśitavān aham megharūpeṇa tat sarvaṃ kṣantum arhasi me vibho ||
evaṃ kṣāntamanāḥ kṛṣṇa svena saumyena tejasā brahmaṇaḥ śṛṇu me vākyaṃ gavāṃ ca gajavikrama ||
āha tvā bhagavān brahmā gāvaś cākāśagā divi karmabhis toṣitā divyais tava saṃrakṣaṇādibhiḥ ||
bhavatā rakṣitā gāvo gobhir lokāś ca rakṣitāḥ yad vayaṃ puṃgavaiḥ sārdhaṃ vardhāmaḥ prasavais tathā ||
karṣakān puṃgavair vāhyair medhyena haviṣā surān śriyaṃ śakṛtpavitreṇa tarpayiṣyāma kāmagāḥ ||
tad asmākaṃ gurus tvaṃ hi prāṇadaś ca mahābala adyaprabhṛti no rājā tvam indro vai bhaviṣyasi ||
tasmāt tvaṃ kāñcanaiḥ pūrṇair divyasya payaso ghaṭaiḥ ebhis tvam abhiṣicyasva mayā hastāvanāmitaiḥ ||
ahaṃ kilendro devānāṃ tvaṃ gavām indratāṃ gataḥ govinda iti lokās tvāṃ stoṣyanti bhuvi śāśvatam ||
mamopari yathendras tvam sthāpito gobhir īśvaraḥ upendra iti kṛṣṇa tvām gāsyanti divi devatāḥ ||
«Под водами находится один мир; над ним горы; над змеями земля; над землёй люди. Выше человеческого мира называется путь птиц; над небом сияет солнце, врата рая. Выше него великий мир богов, полный небесных колесниц, где я, о Кришна, поставлен на место Индры среди богов. Выше неба — мир Брахмы, посещаемый сонмами брахмарши; там же путь Сомы и великих светил. Над ним — мир коров: его охраняют Садхьи, и он, о Кришна, велик, всепроникающ и находится в великом пространстве. Ещё выше там твой путь, полный тапаса; его мы все не знаем, даже когда спрашиваем Прародителя. Ниже — мир злодеев и страшный мир змеев; земля же — поле всякого действия для тех, кто живёт делами. Небо — область нестойких, живущих как ветер; рай — путь тех, кто богат миром и самообузданием и совершал благие дела. Для соединённых с брахманским тапасом высший путь — мир Брахмы; для коров же — Голока, и этот путь труднодостижим. Тот мир, о Кришна, когда он оседал, был удержан тобой, совершенным и стойким героем, уничтожившим бедствие коров. Поэтому я пришёл, побуждённый словом коров и Брахмы, а также из почтения к тебе. Я — владыка существ, царь богов Пурандара, в череде рождений Адити древний старший брат тебе. То сияние, которое я, сильный, показал тебе в образе облаков, всё это ты должен простить мне, владыка. Итак, с прощающим сердцем, о Кришна, своим мягким сиянием услышь от меня слово Брахмы и коров, о слоноподобный в доблести. Господь Брахма и небесные коровы, удовлетворённые твоими божественными делами защиты, сказали тебе: “Тобой защищены коровы, а коровами защищены миры. Через быков, потомство, ездовых животных для земледельцев, чистое подношение для богов и очищающий навоз для Шри мы, исполняющие желания, будем насыщать всё. Поэтому ты наш учитель и даритель жизни, о великосильный. С сегодняшнего дня ты будешь нашим царём, нашим Индрой. Прими помазание этими золотыми кувшинами, полными божественного молока, которые я склонёнными руками держу перед тобой. Я Индра богов, а ты достиг власти Индры среди коров; на земле миры будут вечно прославлять тебя как Говинду. Поскольку коровы поставили тебя выше меня, боги на небе будут воспевать тебя как Упендру”».
66ac8b9d25b7 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:44:12 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Здесь Голока названа высшим и труднодостижимым путём коров, а защита коров связывается с защитой миров. Имя Говинда возникает не как украшение, а как признание власти Кришны над коровами и над самой основой благополучия мира.