VedawordВедическая библиотека
Поиск
Войти
Харивамша
Кришна побеждает Бану, и Шива дарует Бане дарыHV 112.50-75
585 / 607
Харивамша · HV 112.50-75
॥
Деванагари

ततस् तूर्यप्रणादैश् च भेरीणां च महास्वनैः सिंहनादैश् च दैत्यानां बाणः कृष्णम् अभिद्रवत् ॥
आयान्तम् अथ तं दृष्ट्वा यदूनाम् ऋषभं रणे वैनतेयसमारूढं कृष्णम् अप्रतिमौजसम् ॥
तिष्ठ तिष्ठ न मे ऽद्य त्वं जीवन् प्रतिगमिष्यसि द्वारकां द्वारकास्थान् वा सुहृदो द्रक्ष्यसे न च ॥
सुवर्णवर्णान् वृक्षाग्रान् अद्य द्रक्ष्यसि माधव मयाभिभूतः समरे मुहूर्षुः कालचोदितः ॥
अद्य बाहुसहस्रेण कथम् अष्टभुजो रणे मया सह समागम्य योत्स्यसे गरुडध्वज ॥
अद्य हि त्वं मया युद्धे निर्जितः सह बान्धवैः द्वारकां शोणितपुरे निहतः संस्मरिष्यसि ॥
नानाप्रहरणोपेतं नानाङ्गदविभूषितम् अद्य बाहुसहस्रं मे कोटिभूतं निशामय ॥
गर्जतस् तस्य वाक्यौघाः समुद्राद् इव सिन्धवः निश्चरन्ति महाघोरा वातोद्धूता इवोर्मयः ॥
रोषपर्याकुले चैव नेत्रे तस्य बभूवतुः जगद् दिधक्षन्न् इव खे महासूर्य इवोदितौ ॥
बाण किं गर्जसे शूरा न गर्जन्ति रणे स्थिताः एह्य् एहि युध्यस्व रणे किं मिथ्यागर्जितेन ते ॥
यदि युद्धानि वचनैः सिध्यन्ति दितिनन्दन भवान् एव जयेन् नित्यं बह्वबद्धं प्रभाषसे ॥
एह्य् एहि जय मां बाण जितो वा वसुधातले चिरायावाङ्मुखो दीनः पतितः शेष्यसे ऽसुर ॥
इत्य् एवम् उक्त्वा वचनं मर्मभेदिभिर् आशुगैः निर्बिभेद रणे कृष्णस् त्व् अमोघैर् दीप्ततेजसैः ॥
स्मयन् बाणस् ततः कृष्णं शरवर्षैर् अवाकिरत् ज्वलद्भिर् इव संसक्तैस् तस्मिन् युद्धे सुदारुणे ॥
तौ ततः शरनिस्त्रिंशैर् गदापरिघतोमरैः विनिन्दमानौ संयत्तौ युद्धे चेरतुर् ओजसा ॥
मुसलैः पट्टिसैश् चापि छादयाम् आस केशवम् ॥
अष्टबाहुः सहस्रेण बाहूनां समयुध्यत बाणेन सह संगम्य शङ्खचक्रगदाधरः ॥
यद् अस्त्रं परमं दिव्यं तपसा निर्मितं महत् तद् अप्रतिहितं युद्धे सर्वशत्रुनिबर्हणम् ब्रह्मणा विहितं पूर्वं तन् मुमोच बलेः सुतः ॥
तस्मिन् मुक्ते दिशः सर्वास् तमोपहतमण्डलाः प्रादुर् आसंस् ततो रौद्रा न प्राज्ञायत किं चन ॥
साधु साध्व् इति बाणं तु पूजयन्ति स्म दानवाः अहो धिग् इति देवानां चरते वाग् उदीरिता ॥
ततो ऽस्त्रबलवेगेन सार्चिष्मत्यः सुदारुणाः घोररूपा महावेगा निष्पेतुर् बाणवृष्टयः ॥
नाकम्पत तदा वायुर् न मेघाः संचरन्ति च अस्त्रे विमुक्ते बाणेन दह्यमाने च केशवे ॥
ततो ऽस्त्रं सुमहावेगं जग्राह मधुसूदनः पार्जन्यं नाम भगवान् यमान्तकनिभं रणे ॥
दानवास्त्रं प्रशान्तं तु पर्जन्यास्त्रे ऽभिमन्त्रिते ततो देवगणाः सर्वे प्रणेदुर् जहृषुस् तदा ॥
हते शस्त्रे महाराज दैतेयः क्रोधमूर्छितः भूयः संछादयाम् आस केशवं गरुडे स्थितम् मुसलैः पट्टिसैश् चैव शूलम् उद्गरकस्मरैः ॥
तस्य तां तरसा सर्वां बाणवृष्टिं समुद्यताम् पुनः संवारयाम् आस केशवः शत्रुसूदनः ॥

Транслитерация (IAST)

tatas tūryapraṇādaiś ca bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ siṃhanādaiś ca daityānāṃ bāṇaḥ kṛṣṇam abhidravat ||
āyāntam atha taṃ dṛṣṭvā yadūnām ṛṣabhaṃ raṇe vainateyasamārūḍhaṃ kṛṣṇam apratimaujasam ||
tiṣṭha tiṣṭha na me 'dya tvaṃ jīvan pratigamiṣyasi dvārakāṃ dvārakāsthān vā suhṛdo drakṣyase na ca ||
suvarṇavarṇān vṛkṣāgrān adya drakṣyasi mādhava mayābhibhūtaḥ samare muhūrṣuḥ kālacoditaḥ ||
adya bāhusahasreṇa katham aṣṭabhujo raṇe mayā saha samāgamya yotsyase garuḍadhvaja ||
adya hi tvaṃ mayā yuddhe nirjitaḥ saha bāndhavaiḥ dvārakāṃ śoṇitapure nihataḥ saṃsmariṣyasi ||
nānāpraharaṇopetaṃ nānāṅgadavibhūṣitam adya bāhusahasraṃ me koṭibhūtaṃ niśāmaya ||
garjatas tasya vākyaughāḥ samudrād iva sindhavaḥ niścaranti mahāghorā vātoddhūtā ivormayaḥ ||
roṣaparyākule caiva netre tasya babhūvatuḥ jagad didhakṣann iva khe mahāsūrya ivoditau ||
bāṇa kiṃ garjase śūrā na garjanti raṇe sthitāḥ ehy ehi yudhyasva raṇe kiṃ mithyāgarjitena te ||
yadi yuddhāni vacanaiḥ sidhyanti ditinandana bhavān eva jayen nityaṃ bahvabaddhaṃ prabhāṣase ||
ehy ehi jaya māṃ bāṇa jito vā vasudhātale cirāyāvāṅmukho dīnaḥ patitaḥ śeṣyase 'sura ||
ity evam uktvā vacanaṃ marmabhedibhir āśugaiḥ nirbibheda raṇe kṛṣṇas tv amoghair dīptatejasaiḥ ||
smayan bāṇas tataḥ kṛṣṇaṃ śaravarṣair avākirat jvaladbhir iva saṃsaktais tasmin yuddhe sudāruṇe ||
tau tataḥ śaranistriṃśair gadāparighatomaraiḥ vinindamānau saṃyattau yuddhe ceratur ojasā ||
musalaiḥ paṭṭisaiś cāpi chādayām āsa keśavam ||
aṣṭabāhuḥ sahasreṇa bāhūnāṃ samayudhyata bāṇena saha saṃgamya śaṅkhacakragadādharaḥ ||
yad astraṃ paramaṃ divyaṃ tapasā nirmitaṃ mahat tad apratihitaṃ yuddhe sarvaśatrunibarhaṇam brahmaṇā vihitaṃ pūrvaṃ tan mumoca baleḥ sutaḥ ||
tasmin mukte diśaḥ sarvās tamopahatamaṇḍalāḥ prādur āsaṃs tato raudrā na prājñāyata kiṃ cana ||
sādhu sādhv iti bāṇaṃ tu pūjayanti sma dānavāḥ aho dhig iti devānāṃ carate vāg udīritā ||
tato 'strabalavegena sārciṣmatyaḥ sudāruṇāḥ ghorarūpā mahāvegā niṣpetur bāṇavṛṣṭayaḥ ||
nākampata tadā vāyur na meghāḥ saṃcaranti ca astre vimukte bāṇena dahyamāne ca keśave ||
tato 'straṃ sumahāvegaṃ jagrāha madhusūdanaḥ pārjanyaṃ nāma bhagavān yamāntakanibhaṃ raṇe ||
dānavāstraṃ praśāntaṃ tu parjanyāstre 'bhimantrite tato devagaṇāḥ sarve praṇedur jahṛṣus tadā ||
hate śastre mahārāja daiteyaḥ krodhamūrchitaḥ bhūyaḥ saṃchādayām āsa keśavaṃ garuḍe sthitam musalaiḥ paṭṭisaiś caiva śūlam udgarakasmaraiḥ ||
tasya tāṃ tarasā sarvāṃ bāṇavṛṣṭiṃ samudyatām punaḥ saṃvārayām āsa keśavaḥ śatrusūdanaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततस् तूर्यप्रणादैश् चtatas tūryapraṇādaiś caзатем звуками труб
भेरीणां च महास्वनैःbherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥи великими звуками барабанов
सिंहनादैश् च दैत्यानांsiṃhanādaiś ca daityānāṃи львиными рыками дайтьев
बाणः कृष्णम् अभिद्रवत्bāṇaḥ kṛṣṇam abhidravatБана на Кришну бросился
आयान्तम् अथ तं दृष्ट्वाāyāntam atha taṃ dṛṣṭvāзатем увидев его идущего
यदूनाम् ऋषभं रणेyadūnām ṛṣabhaṃ raṇeбыка Яду в бою
वैनतेयसमारूढंvainateyasamārūḍhaṃвзошедшего на Вайнатею
कृष्णम् अप्रतिमौजसम्kṛṣṇam apratimaujasamКришну несравненной силы
तिष्ठ तिष्ठ न मे ऽद्यtiṣṭha tiṣṭha na me 'dyaстой, стой, от меня сегодня
त्वं जीवन् प्रतिगमिष्यसिtvaṃ jīvan pratigamiṣyasiты живым не уйдёшь
द्वारकां द्वारकास्थान् वाdvārakāṃ dvārakāsthān vāДвараку или жителей Двараки
सुहृदो द्रक्ष्यसे न चsuhṛdo drakṣyase na caи друзей не увидишь
सुवर्णवर्णान् वृक्षाग्रान्suvarṇavarṇān vṛkṣāgrānзолотого цвета вершины деревьев
अद्य द्रक्ष्यसि माधवadya drakṣyasi mādhavaсегодня увидишь, Мадхава
मया अभिभूतः समरेmayā abhibhūtaḥ samareмною побеждённый в бою
मुहूर्षुः कालचोदितःmuhūrṣuḥ kālacoditaḥумирающий, Временем гонимый
अद्य बाहुसहस्रेणadya bāhusahasreṇaсегодня с тысячей рук
कथम् अष्टभुजो रणेkatham aṣṭabhujo raṇeкак восьмирукий в бою
मया सह समागम्यmayā saha samāgamyaсо мной сойдясь
योत्स्यसे गरुडध्वजyotsyase garuḍadhvajaбудешь сражаться, Гаруда-знаменный
अद्य हि त्वं मया युद्धेadya hi tvaṃ mayā yuddheсегодня ведь ты мной в битве
निर्जितः सह बान्धवैःnirjitaḥ saha bāndhavaiḥпобеждённый вместе с родичами
द्वारकां शोणितपुरेdvārakāṃ śoṇitapureДвараку в Шонитапуре
निहतः संस्मरिष्यसिnihataḥ saṃsmariṣyasiубитый, вспомнишь
नानाप्रहरणोपेतंnānāpraharaṇopetaṃразным оружием снабжённую
नानाङ्गदविभूषितम्nānāṅgadavibhūṣitamразными браслетами украшенную
अद्य बाहुसहस्रं मेadya bāhusahasraṃ meсегодня тысячу моих рук
कोटिभूतं निशामयkoṭibhūtaṃ niśāmayaставшую коти, созерцай
गर्जतस् तस्य वाक्यौघाःgarjatas tasya vākyaughāḥревущего его потоки слов
समुद्राद् इव सिन्धवःsamudrād iva sindhavaḥкак реки из океана
निश्चरन्ति महाघोराniścaranti mahāghorāвыходят очень страшные
वातोद्धूता इव ऊर्मयःvātoddhūtā iva ūrmayaḥкак ветром поднятые волны
रोषपर्याकुले चैवroṣaparyākule caivaгневом смущённые именно
नेत्रे तस्य बभूवतुःnetre tasya babhūvatuḥглаза его стали
जगद् दिधक्षन्न् इव खेjagad didhakṣann iva kheсловно желая сжечь мир в небе
महासूर्य इव उदितौmahāsūrya iva uditauкак великое солнце взошедшие
बाण किं गर्जसेbāṇa kiṃ garjaseБана, зачем ревёшь
शूरा न गर्जन्तिśūrā na garjantiгерои не ревут
रणे स्थिताःraṇe sthitāḥстоящие в бою
एह्य् एहि युध्यस्व रणेehy ehi yudhyasva raṇeиди, иди, сражайся в бою
किं मिथ्यागर्जितेन तेkiṃ mithyāgarjitena teчто тебе в ложном рыке
यदि युद्धानि वचनैःyadi yuddhāni vacanaiḥесли битвы словами
सिध्यन्ति दितिनन्दनsidhyanti ditinandanaсовершаются, сын Дити
भवान् एव जयेन् नित्यंbhavān eva jayen nityaṃты один побеждал бы всегда
बह्वबद्धं प्रभाषसेbahvabaddhaṃ prabhāṣaseмного несвязного говоришь
एह्य् एहि जय मां बाणehy ehi jaya māṃ bāṇaиди, иди, победи меня, Бана
जितो वा वसुधातलेjito vā vasudhātaleили побеждённый на земле
चिरायावाङ्मुखो दीनःcirāyāvāṅmukho dīnaḥнадолго лицом вниз, жалкий
पतितः शेष्यसे ऽसुरpatitaḥ śeṣyase 'suraпавший, будешь лежать, асур
इत्य् एवम् उक्त्वा वचनंity evam uktvā vacanaṃтак сказав слово
मर्मभेदिभिर् आशुगैःmarmabhedibhir āśugaiḥбыстрыми, пронзающими уязвимые места
निर्बिभेद रणे कृष्णस्nirbibheda raṇe kṛṣṇasпронзил в бою Кришна
त्व् अमोघैर् दीप्ततेजसैःtv amoghair dīptatejasaiḥбезошибочными, пылающими силой
स्मयन् बाणस् ततः कृष्णंsmayan bāṇas tataḥ kṛṣṇaṃулыбаясь, Бана затем Кришну
शरवर्षैर् अवाकिरत्śaravarṣair avākiratдождями стрел осыпал
ज्वलद्भिर् इव संसक्तैस्jvaladbhir iva saṃsaktaisсловно пылающими сплочёнными
तस्मिन् युद्धे सुदारुणेtasmin yuddhe sudāruṇeв той очень страшной битве
तौ ततः शरनिस्त्रिंशैर्tau tataḥ śaranistriṃśairони затем стрелами и мечами
गदापरिघतोमरैःgadāparighatomaraiḥбулавами, палицами, томарами
विनिन्दमानौ संयत्तौvinindamānau saṃyattauпоносящие друг друга, собранные
युद्धे चेरतुर् ओजसाyuddhe ceratur ojasāв битве двигались с силой
मुसलैः पट्टिसैश् चापिmusalaiḥ paṭṭisaiś cāpiпестами и паттисами также
छादयाम् आस केशवम्chādayām āsa keśavamпокрыл Кешаву
अष्टबाहुः सहस्रेणaṣṭabāhuḥ sahasreṇaвосьмирукий с тысячей
बाहूनां समयुध्यतbāhūnāṃ samayudhyataрук сражался
बाणेन सह संगम्यbāṇena saha saṃgamyaс Баной сойдясь
शङ्खचक्रगदाधरःśaṅkhacakragadādharaḥноситель раковины, диска, булавы
यद् अस्त्रं परमं दिव्यंyad astraṃ paramaṃ divyaṃто оружие высшее, божественное
तपसा निर्मितं महत्tapasā nirmitaṃ mahatподвижничеством созданное, великое
तद् अप्रतिहितं युद्धेtad apratihitaṃ yuddheоно неудержимое в битве
सर्वशत्रुनिबर्हणम्sarvaśatrunibarhaṇamсокрушитель всех врагов
ब्रह्मणा विहितं पूर्वंbrahmaṇā vihitaṃ pūrvaṃБрахмой устроенное прежде
तन् मुमोच बलेः सुतःtan mumoca baleḥ sutaḥто выпустил сын Бали
तस्मिन् मुक्ते दिशः सर्वास्tasmin mukte diśaḥ sarvāsкогда оно выпущено, все стороны
तमोपहतमण्डलाःtamopahatamaṇḍalāḥс кругами, поражёнными тьмой
प्रादुर् आसंस् ततो रौद्राprādur āsaṃs tato raudrāявились затем страшные
न प्राज्ञायत किं चनna prājñāyata kiṃ canaничего не распознавалось
साधु साध्व् इति बाणं तुsādhu sādhv iti bāṇaṃ tuхорошо, хорошо, так Бану
पूजयन्ति स्म दानवाःpūjayanti sma dānavāḥпрославляли данавы
अहो धिग् इति देवानांaho dhig iti devānāṃувы, позор, так богов
चरते वाग् उदीरिताcarate vāg udīritāносилась произнесённая речь
ततो ऽस्त्रबलवेगेनtato 'strabalavegenaзатем силой мощи оружия
सार्चिष्मत्यः सुदारुणाःsārciṣmatyaḥ sudāruṇāḥпламенные, очень страшные
घोररूपा महावेगाghorarūpā mahāvegāстрашновидные, великоскорые
निष्पेतुर् बाणवृष्टयःniṣpetur bāṇavṛṣṭayaḥвылетели ливни стрел
नाकम्पत तदा वायुर्nākampata tadā vāyurне двигался тогда ветер
न मेघाः संचरन्ति चna meghāḥ saṃcaranti caи тучи не двигались
अस्त्रे विमुक्ते बाणेनastre vimukte bāṇenaкогда оружие выпущено Баной
दह्यमाने च केशवेdahyamāne ca keśaveи когда Кешава сжигался
ततो ऽस्त्रं सुमहावेगंtato 'straṃ sumahāvegaṃзатем оружие очень великоскорое
जग्राह मधुसूदनःjagrāha madhusūdanaḥвзял Мадхусудана
पार्जन्यं नाम भगवान्pārjanyaṃ nāma bhagavānПарджанья по имени, Бхагаван
यमान्तकनिभं रणेyamāntakanibhaṃ raṇeподобное Яме-Антаке в бою
दानवास्त्रं प्रशान्तं तुdānavāstraṃ praśāntaṃ tuданавское оружие успокоено
पर्जन्यास्त्रे ऽभिमन्त्रितेparjanyāstre 'bhimantriteкогда оружие Парджанья освящено
ततो देवगणाः सर्वेtato devagaṇāḥ sarveзатем все сонмы богов
प्रणेदुर् जहृषुस् तदाpraṇedur jahṛṣus tadāзаревели и возрадовались тогда
हते शस्त्रे महाराजhate śastre mahārājaкогда оружие побеждено, великий царь
दैतेयः क्रोधमूर्छितःdaiteyaḥ krodhamūrchitaḥдайтей, гневом помрачённый
भूयः संछादयाम् आसbhūyaḥ saṃchādayām āsaснова покрыл
केशवं गरुडे स्थितम्keśavaṃ garuḍe sthitamКешаву, стоящего на Гаруде
मुसलैः पट्टिसैश् चैवmusalaiḥ paṭṭisaiś caivaпестами и паттисами
शूलम् उद्गरकस्मरैःśūlam udgarakasmaraiḥкопьём, молотами и ксмарями
तस्य तां तरसा सर्वांtasya tāṃ tarasā sarvāṃего ту быстро всю
बाणवृष्टिं समुद्यताम्bāṇavṛṣṭiṃ samudyatāmподнятую стрелоливень
पुनः संवारयाम् आसpunaḥ saṃvārayām āsaснова отразил
केशवः शत्रुसूदनःkeśavaḥ śatrusūdanaḥКешава, губитель врагов
Литературный перевод

«Под звуки труб, великий гул барабанов и львиные рыки дайтьев Бана бросился на Кришну. Увидев в бою Кришну несравненной силы, быка Яду, взошедшего на Вайнатею, Бана сказал: “Стой, стой! Сегодня ты не уйдёшь от меня живым; не увидишь ни Двараку, ни жителей Двараки, ни своих друзей. Сегодня, Мадхава, побеждённый мною в бою, умирающий и гонимый Временем, ты увидишь золотые вершины деревьев. Как ты, восьмирукий и носящий знамя Гаруды, сойдясь со мной, тысячеруким, будешь сражаться? Сегодня, побеждённый мной вместе с родичами, ты, убитый в Шонитапуре, вспомнишь Двараку. Смотри сегодня на тысячу моих рук, снабжённую разным оружием, украшенную разными браслетами и ставшую словно коти”. Потоки слов ревущего Баны выходили страшно, словно реки из океана или волны, поднятые ветром; его глаза, помрачённые гневом, были как великое солнце, взошедшее в небе, будто желая сжечь мир. Кришна ответил: “Бана, зачем ты ревёшь? Герои, стоящие в бою, не ревут. Иди, иди, сражайся! Что тебе в ложном рыке? Если бы битвы совершались словами, сын Дити, ты один всегда побеждал бы: слишком много несвязного говоришь. Иди, иди, победи меня, Бана; или, побеждённый, жалкий, ты долго будешь лежать на земле лицом вниз, асур”. Сказав так, Кришна в бою пронзил его безошибочными быстрыми стрелами, пылающими силой и пробивающими уязвимые места. Улыбаясь, Бана осыпал Кришну дождями пылающих стрел в той страшной битве. Они оба, собранные и поносящие друг друга, двигались в бою с силой, поражая стрелами, мечами, булавами, палицами и томарами. Бана покрыл Кешаву пестами и паттисами; восьмирукий носитель раковины, диска и булавы сражался с тысячей рук Баны. Тогда сын Бали выпустил высшее божественное оружие, великое, созданное подвижничеством, неудержимое в битве, сокрушающее всех врагов и прежде установленное Брахмой. Когда оно было выпущено, все стороны стали страшными, окружённые тьмой, и ничего нельзя было различить. Данавы славили Бану: “Хорошо! Хорошо!”, а среди богов звучало: “Увы, позор!” Силой этого оружия вылетели пламенные, страшные, быстронесущиеся ливни стрел. Когда оружие Баны было выпущено и Кешава горел, ветер не двигался и тучи не шли. Тогда Бхагаван Мадхусудана взял в бою великоскорое оружие Парджанья, подобное Яме-Антаке. Когда оружие Парджанья было освящено, данавское оружие успокоилось, и все сонмы богов заревели и возрадовались. Когда это оружие было поражено, гневом помрачённый дайтей снова покрыл Кешаву, стоящего на Гаруде, пестами, паттисами, копьями, молотами и ксмарями. Но Кешава, губитель врагов, быстро отразил весь поднятый им дождь стрел».

Версия

8d7977b69db9 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 06:35:20 UTC

Доступно наRU
ПредыдущийСтих HV 112.33-49

Листайте стихи клавишами