Махабхарата
Сурьопастхана-парва: Дхаумья указывает путь к Солнцу3.3.13–17
2797 / 15823
Махабхарата · 3.3.13–17
Деванагари

एवम् उक्तस् तु धौम्येन तत् कालसदृशं वचः ॥
धर्मराजो विशुद्धात्मा तप आतिष्ठद् उत्तमम् ॥
पुष्पोपहारैर् बलिभिर् अर्चयित्वा दिवाकरम् ॥
योगम् आस्थाय धर्मात्मा वायुभक्षो जितेन्द्रियः ॥
गाङ्गेयं वार्य् उपस्पृष्य प्राणायामेन तस्थिवान् ॥
जनमेजय उवाच
कथं कुरूणाम् ऋषभः स तु राजा युधिष्ठिरः ॥
विप्रार्थम् आराधितवान् सूर्यम् अद्भुतविक्रमम् ॥
वैशंपायन उवाच
शृणुष्वावहितो राजञ् शुचिर् भूत्वा समाहितः ॥
क्षणं च कुरु राजेन्द्र सर्वं वक्ष्याम्य् अशेषतः ॥
धौम्येन तु यथ प्रोक्तं पार्थाय सुमहात्मने ॥
नाम्नाम् अष्टशतं पुण्यं तच् छृणुष्व महामते ॥

Транслитерация (IAST)

evam uktas tu dhaumyena tat kālasadṛśaṃ vacaḥ ||
dharmarājo viśuddhātmā tapa ātiṣṭhad uttamam ||
puṣpopahārair balibhir arcayitvā divākaram ||
yogam āsthāya dharmātmā vāyubhakṣo jitendriyaḥ ||
gāṅgeyaṃ vāry upaspṛṣya prāṇāyāmena tasthivān ||
janamejaya uvāca
kathaṃ kurūṇām ṛṣabhaḥ sa tu rājā yudhiṣṭhiraḥ ||
viprārtham ārādhitavān sūryam adbhutavikramam ||
vaiśaṃpāyana uvāca
śṛṇuṣvāvahito rājañ śucir bhūtvā samāhitaḥ ||
kṣaṇaṃ ca kuru rājendra sarvaṃ vakṣyāmy aśeṣataḥ ||
dhaumyena tu yatha proktaṃ pārthāya sumahātmane ||
nāmnām aṣṭaśataṃ puṇyaṃ tac chṛṇuṣva mahāmate ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवम् उक्तः तु धौम्येनevam uktaḥ tu dhaumyenaтак сказанный Дхаумьей
तत् कालसदृशं वचःtat kālasadṛśaṃ vacaḥэто слово, соответствующее времени
धर्मराजः विशुद्धात्माdharmarājaḥ viśuddhātmāДхармараджа, чистая душа
तपः आतिष्ठत् उत्तमम्tapaḥ ātiṣṭhat uttamamпринял высший тапас
पुष्पोपहारैः बलिभिःpuṣpopahāraiḥ balibhiḥцветами, подношениями и дарами
अर्चयित्वा दिवाकरम्arcayitvā divākaramпочтив Дивакару
योगम् आस्थाय धर्मात्माyogam āsthāya dharmātmāутвердившись в йоге, душа дхармы
वायुभक्षः जितेन्द्रियःvāyubhakṣaḥ jitendriyaḥпитающийся воздухом, победивший чувства
गाङ्गेयं वारि उपस्पृश्यgāṅgeyaṃ vāri upaspṛśyaкоснувшись воды Ганги
प्राणायामेन तस्थिवान्prāṇāyāmena tasthivānстоял в пранаяме
जनमेजय उवाचjanamejaya uvācaДжанамеджая сказал
कथं कुरूणाम् ऋषभःkathaṃ kurūṇām ṛṣabhaḥкак бык среди Куру
स तु राजा युधिष्ठिरःsa tu rājā yudhiṣṭhiraḥэтот царь Юдхиштхира
विप्रार्थम् आराधितवान्viprārtham ārādhitavānради брахманов почтил
सूर्यम् अद्भुतविक्रमम्sūryam adbhutavikramamСолнце удивительной мощи
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал
शृणुष्व अवहितः राजन्śṛṇuṣva avahitaḥ rājanслушай внимательно, о царь
शुचिः भूत्वा समाहितःśuciḥ bhūtvā samāhitaḥстав чистым и сосредоточенным
क्षणं च कुरु राजेन्द्रkṣaṇaṃ ca kuru rājendraи удели мгновение, о царь царей
सर्वं वक्ष्यामि अशेषतःsarvaṃ vakṣyāmi aśeṣataḥя расскажу всё без остатка
धौम्येन तु यथा प्रोक्तंdhaumyena tu yathā proktaṃкак было сказано Дхаумьей
पार्थाय सुमहात्मनेpārthāya sumahātmaneвеликодушному Партхе
नाम्नाम् अष्टशतं पुण्यंnāmnām aṣṭaśataṃ puṇyaṃсвященные сто восемь имён
तत् शृणुष्व महामतेtat śṛṇuṣva mahāmateих слушай, о великомудрый
उक्तस्uktasисходная форма «uktas», добавленная для полного покрытия пословного блока
धर्मराजोdharmarājoисходная форма «dharmarājo», добавленная для полного покрытия пословного блока
तपtapaисходная форма «tapa», добавленная для полного покрытия пословного блока
आतिष्ठद्ātiṣṭhadисходная форма «ātiṣṭhad», добавленная для полного покрытия пословного блока
पुष्पोपहारैर्puṣpopahārairисходная форма «puṣpopahārair», добавленная для полного покрытия пословного блока
बलिभिर्balibhirисходная форма «balibhir», добавленная для полного покрытия пословного блока
वायुभक्षोvāyubhakṣoисходная форма «vāyubhakṣo», добавленная для полного покрытия пословного блока
वार्य्vāryисходная форма «vāry», добавленная для полного покрытия пословного блока
उपस्पृष्यupaspṛṣyaисходная форма «upaspṛṣya», добавленная для полного покрытия пословного блока
शृणुष्वावहितोśṛṇuṣvāvahitoисходная форма «śṛṇuṣvāvahito», добавленная для полного покрытия пословного блока
राजञ्rājañисходная форма «rājañ», добавленная для полного покрытия пословного блока
शुचिर्śucirисходная форма «śucir», добавленная для полного покрытия пословного блока
वक्ष्याम्य्vakṣyāmyисходная форма «vakṣyāmy», добавленная для полного покрытия пословного блока
यथyathaисходная форма «yatha», добавленная для полного покрытия пословного блока
तच्tacисходная форма «tac», добавленная для полного покрытия пословного блока
छृणुष्वchṛṇuṣvaисходная форма «chṛṇuṣva», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Услышав от Дхаумьи слова, соответствующие времени, чистый сердцем Дхармараджа принял высший тапас. Цветами, подношениями и дарами он почтил Солнце; утвердившись в йоге, питаясь воздухом и укротив чувства, он коснулся воды Ганги и стоял в пранаяме. Джанамеджая спросил: «Как этот бык среди Куру, царь Юдхиштхира, ради брахманов почтил Солнце удивительной мощи?» Вайшампаяна ответил: «Слушай внимательно, о царь, став чистым и сосредоточенным. Удели этому время, и я расскажу всё без остатка. Слушай священные сто восемь имён, которые Дхаумья передал великому Партхе».

Версия

71ebfff8dcd7 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:33:27 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами