Махабхарата 3.99.9-16

Деванагари

तं शक्रं कश्मलाविष्टं दृष्ट्वा विष्णुः सनातनः ॥
स्वतेजो व्यदधाच् छक्रे बलम् अस्य विवर्धयन् ॥
विष्णुनाप्यायितं शक्रं दृष्ट्वा देवगणास् ततः ॥
स्वं स्वं तेजः समादध्युस् तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः ॥
स समाप्यायितः शक्रो विष्णुना दैवतैः सह ॥
ऋषिभिश् च महाभागैर् बलवान् समपद्यत ॥
ज्ञात्वा बलस्थं त्रिदशाधिपं तु; ननाद वृत्रो महतो निनादान् ॥
तस्य प्रणादेन धरा दिशश् च; खं द्यौर् नगाश् चापि चचाल सर्वम् ॥
ततो महेन्द्रः परमाभितप्तः; श्रुत्वा रवं घोररूपं महान्तम् ॥
भये निमग्नस् त्वरितं मुमोच; वज्रं महत् तस्य वधाय राजन् ॥
स शक्रवज्राभिहतः पपात; महासुरः काञ्चनमाल्यधारी ॥
यथा महाञ् शैलवरः पुरस्तात्; स मन्दरो विष्णुकरात् प्रमुक्तः ॥
तस्मिन् हते दैत्यवरे भयार्तः; शक्रः प्रदुद्राव सरः प्रवेष्टुम् ॥
वज्रं न मेने स्वकरात् प्रमुक्तं; वृत्रं हतं चापि भयान् न मेने ॥
सर्वे च देवा मुदिताः प्रहृष्टा; महर्षयश् चेन्द्रम् अभिष्टुवन्तः ॥
सर्वांश् च दैत्यांस् त्वरिताः समेत्य; जघ्नुः सुरा वृत्रवधाभितप्तान् ॥

Транслитерация (IAST)

taṃ śakraṃ kaśmalāviṣṭaṃ dṛṣṭvā viṣṇuḥ sanātanaḥ ||
svatejo vyadadhāc chakre balam asya vivardhayan ||
viṣṇunāpyāyitaṃ śakraṃ dṛṣṭvā devagaṇās tataḥ ||
svaṃ svaṃ tejaḥ samādadhyus tathā brahmarṣayo 'malāḥ ||
sa samāpyāyitaḥ śakro viṣṇunā daivataiḥ saha ||
ṛṣibhiś ca mahābhāgair balavān samapadyata ||
jñātvā balasthaṃ tridaśādhipaṃ tu; nanāda vṛtro mahato ninādān ||
tasya praṇādena dharā diśaś ca; khaṃ dyaur nagāś cāpi cacāla sarvam ||
tato mahendraḥ paramābhitaptaḥ; śrutvā ravaṃ ghorarūpaṃ mahāntam ||
bhaye nimagnas tvaritaṃ mumoca; vajraṃ mahat tasya vadhāya rājan ||
sa śakravajrābhihataḥ papāta; mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī ||
yathā mahāñ śailavaraḥ purastāt; sa mandaro viṣṇukarāt pramuktaḥ ||
tasmin hate daityavare bhayārtaḥ; śakraḥ pradudrāva saraḥ praveṣṭum ||
vajraṃ na mene svakarāt pramuktaṃ; vṛtraṃ hataṃ cāpi bhayān na mene ||
sarve ca devā muditāḥ prahṛṣṭā; maharṣayaś cendram abhiṣṭuvantaḥ ||
sarvāṃś ca daityāṃs tvaritāḥ sametya; jaghnuḥ surā vṛtravadhābhitaptān ||

Пословный перевод

СанскритIASTЗначение

तं शक्रं कश्मलाविष्टं दृष्ट्वा विष्णुः सनातनः ॥ स्वतेजो व्यदधाच् छक्रे बलम् अस्य विवर्धयन् ॥ विष्णुनाप्यायितं शक्रं दृष्ट्वा देवगणास् ततः ॥ स्वं स्वं तेजः समादध्युस् तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः ॥ स समाप्यायितः शक्रो विष्णुना दैवतैः सह ॥ ऋषिभिश् च महाभागैर् बलवान् समपद्यत ॥ ज्ञात्वा बलस्थं त्रिदशाधिपं तु; ननाद वृत्रो महतो निनादान् ॥ तस्य प्रणादेन धरा दिशश् च; खं द्यौर् नगाश् चापि चचाल सर्वम् ॥ ततो महेन्द्रः परमाभितप्तः; श्रुत्वा रवं घोररूपं महान्तम् ॥ भये निमग्नस् त्वरितं मुमोच; वज्रं महत् तस्य वधाय राजन् ॥ स शक्रवज्राभिहतः पपात; महासुरः काञ्चनमाल्यधारी ॥ यथा महाञ् शैलवरः पुरस्तात्; स मन्दरो विष्णुकरात् प्रमुक्तः ॥ तस्मिन् हते दैत्यवरे भयार्तः; शक्रः प्रदुद्राव सरः प्रवेष्टुम् ॥ वज्रं न मेने स्वकरात् प्रमुक्तं; वृत्रं हतं चापि भयान् न मेने ॥ सर्वे च देवा मुदिताः प्रहृष्टा; महर्षयश् चेन्द्रम् अभिष्टुवन्तः ॥ सर्वांश् च दैत्यांस् त्वरिताः समेत्य; जघ्नुः सुरा वृत्रवधाभितप्तान् ॥taṃ śakraṃ kaśmalāviṣṭaṃ dṛṣṭvā viṣṇuḥ sanātanaḥ || svatejo vyadadhāc chakre balam asya vivardhayan || viṣṇunāpyāyitaṃ śakraṃ dṛṣṭvā devagaṇās tataḥ || svaṃ svaṃ tejaḥ samādadhyus tathā brahmarṣayo 'malāḥ || sa samāpyāyitaḥ śakro viṣṇunā daivataiḥ saha || ṛṣibhiś ca mahābhāgair balavān samapadyata || jñātvā balasthaṃ tridaśādhipaṃ tu; nanāda vṛtro mahato ninādān || tasya praṇādena dharā diśaś ca; khaṃ dyaur nagāś cāpi cacāla sarvam || tato mahendraḥ paramābhitaptaḥ; śrutvā ravaṃ ghorarūpaṃ mahāntam || bhaye nimagnas tvaritaṃ mumoca; vajraṃ mahat tasya vadhāya rājan || sa śakravajrābhihataḥ papāta; mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī || yathā mahāñ śailavaraḥ purastāt; sa mandaro viṣṇukarāt pramuktaḥ || tasmin hate daityavare bhayārtaḥ; śakraḥ pradudrāva saraḥ praveṣṭum || vajraṃ na mene svakarāt pramuktaṃ; vṛtraṃ hataṃ cāpi bhayān na mene || sarve ca devā muditāḥ prahṛṣṭā; maharṣayaś cendram abhiṣṭuvantaḥ || sarvāṃś ca daityāṃs tvaritāḥ sametya; jaghnuḥ surā vṛtravadhābhitaptān ||Увидев Шакру в оцепенении, вечный Вишну вкладывает в него своё сияние, увеличивая его силу; затем боги и безупречные брахмариши вкладывают в него свои силы; укреплённый Вишну, богами и риши, Индра становится могучим; Вритра ревёт так, что земля, стороны, небо и горы дрожат; Индра, испуганный этим ревом, спешно выпускает ваджру, чтобы убить Вритру; поражённый ваджрой великий асура падает, как Мандара, выпущенная из руки Вишну; испуганный Индра убегает в озеро, не веря, что ваджра выпущена и Вритра убит; боги и риши радуются и восхваляют Индру, а затем быстро уничтожают дайтьев, потрясённых гибелью Вритры.

Литературный перевод

Увидев Шакру, охваченного оцепенением, вечный Вишну вложил в него своё сияние, усиливая его мощь. Когда боги увидели Шакру, напоённого силой Вишну, они тоже вложили в него каждый своё сияние; так же поступили чистые брахмариши. Наполненный Вишну, богами и великими риши, Шакра стал силён. Поняв, что владыка тридцати богов обрёл силу, Вритра издал великий рёв; от его звука затряслись земля, стороны, пространство, небо и горы. Тогда великий Индра, сильно встревоженный и услышав страшный огромный крик, в страхе быстро выпустил ваджру, чтобы убить его, царь. Поражённый ваджрой Шакры, великий асура, носивший золотую гирлянду, упал, как большая гора Мандара, выпущенная из руки Вишну. Когда лучший дайтья был убит, Шакра в страхе убежал, чтобы войти в озеро: он не мог поверить, что ваджра выпущена из его руки, и от страха не мог поверить, что Вритра убит. Все боги радовались, великие риши прославляли Индру; собравшись, боги быстро убили всех дайтьев, потрясённых гибелью Вритры».

Комментарий

Решающая сила приходит от Вишну: Индра действует, но способность действовать дана свыше. Поэтому победа не принадлежит гордости, а возвращает к зависимости от Господа.

Версия

5a9dbfcba6bd · опубликовано 16 июл. 2026 г., 17:02:53 UTC

Доступно наRUEN