संजय उवाच
शृणु व्यूहस्य रचनाम् अर्जुनश् च यथा गतः ॥
परिदाय नृपं तेभ्यः संग्रामश् चाभवद् यथा ॥
कृपः शारद्वतो राजन् मागधश् च तरस्विनः ॥
सात्वतः कृतवर्मा च दक्षिणं पक्षम् आश्रिताः ॥
तेषां प्रपक्षे शकुनिर् उलूकश् च महारथः ॥
सादिभिर् विमलप्रासैस् तवानीकम् अरक्षताम् ॥
गान्धारिभिर् असंभ्रान्तैः पार्वतीयैश् च दुर्जयैः ॥
शलभानाम् इव व्रातैः पिशाचैर् इव दुर्दृशैः ॥
चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि रथानाम् अनिवर्तिनाम् ॥
संशप्तका युद्धशौण्डा वामं पार्श्वम् अपालयन् ॥
समुच्चितास् तव सुतैः कृष्णार्जुनजिघांसवः ॥
तेषां प्रपक्षः काम्बोजाः शकाश् च यवनैः सह ॥
निदेशात् सूतपुत्रस्य सरथाः साश्वपत्तयः ॥
आह्वयन्तो ऽर्जुनं तस्थुः केशवं च महाबलम् ॥
मध्येसेनामुखं कर्णो व्यवातिष्ठत दंशितः ॥
चित्रवर्माङ्गदः स्रग्वी पालयन् ध्वजिनीमुखम् ॥
रक्ष्यमाणः सुसंरब्धैः पुत्रैः शस्त्रभृतां वरः ॥
वाहिनीप्रमुखं वीरः संप्रकर्षन्न् अशोभत ॥
saṃjaya uvāca
śṛṇu vyūhasya racanām arjunaś ca yathā gataḥ ||
paridāya nṛpaṃ tebhyaḥ saṃgrāmaś cābhavad yathā ||
kṛpaḥ śāradvato rājan māgadhaś ca tarasvinaḥ ||
sātvataḥ kṛtavarmā ca dakṣiṇaṃ pakṣam āśritāḥ ||
teṣāṃ prapakṣe śakunir ulūkaś ca mahārathaḥ ||
sādibhir vimalaprāsais tavānīkam arakṣatām ||
gāndhāribhir asaṃbhrāntaiḥ pārvatīyaiś ca durjayaiḥ ||
śalabhānām iva vrātaiḥ piśācair iva durdṛśaiḥ ||
catustriṃśat sahasrāṇi rathānām anivartinām ||
saṃśaptakā yuddhaśauṇḍā vāmaṃ pārśvam apālayan ||
samuccitās tava sutaiḥ kṛṣṇārjunajighāṃsavaḥ ||
teṣāṃ prapakṣaḥ kāmbojāḥ śakāś ca yavanaiḥ saha ||
nideśāt sūtaputrasya sarathāḥ sāśvapattayaḥ ||
āhvayanto 'rjunaṃ tasthuḥ keśavaṃ ca mahābalam ||
madhyesenāmukhaṃ karṇo vyavātiṣṭhata daṃśitaḥ ||
citravarmāṅgadaḥ sragvī pālayan dhvajinīmukham ||
rakṣyamāṇaḥ susaṃrabdhaiḥ putraiḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ ||
vāhinīpramukhaṃ vīraḥ saṃprakarṣann aśobhata ||
Санджая сказал: «Слушай устройство строя, как ушёл Арджуна, кому он поручил царя и как началась битва. Крипа, сын Шарадваты, стремительные магадхи и сатвата Критаварман заняли правое крыло. На их подфланге Шакуни и великий ратхин Улука с копейной конницей защищали твоё войско: с невозмутимыми гандхарцами и непобедимыми горцами, подобными тучам саранчи и страшным пишачам. Тридцать четыре тысячи неотступающих колесниц, самшаптаки, любители битвы, охраняли левую сторону. Собранные твоими сыновьями и желавшие убить Кришну и Арджуну, они имели подфланг из камбоджей, шаков и яванов. По приказу сына суты они стояли с колесницами, конями и пехотой, вызывая Арджуну и могучего Кешаву. В середине переда войска стоял вооружённый Карна, в пёстром панцире, с браслетами и гирляндой, охраняя авангард. Защищаемый возбужденными царскими сыновьями, лучший из носящих оружие блистал во главе войска».
cb21377ddf73 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 05:38:23 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Строй Карны устроен вокруг одной цели — отвлечь и связать Арджуну. Внешне это военная геометрия, но внутри неё видна зависимость всего плана Кауравов от встречи с одним воином и его Возницей.