ततः शरैर् भीमतरैर् अविध्यत् त्रिभिर् आहवे ॥
हस्ते कर्णस् तदा पार्थम् अभ्यविध्यच् च सप्तभिः ॥
ततो ऽर्जुनः सप्तदश तिग्मतेजान् अजिह्मगान् ॥
इन्द्राशनिसमान् घोरान् असृजत् पावकोपमान् ॥
निर्भिद्य ते भीमवेगा न्यपतन् पृथिवीतले ॥
कम्पितात्मा तथा कर्णः शक्त्या चेष्टाम् अदर्शयत् ॥
बलेनाथ स संस्तभ्य ब्रह्मास्त्रं समुदैरयत् ॥
ऐन्द्रास्त्रम् अर्जुनश् चापि तद् दृष्ट्वाभिन्यमन्त्रयत् ॥
गाण्डीवं ज्यां च बाणांश् च अनुमन्त्र्य धनंजयः ॥
असृजच् छरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥
ततस् तेजोमया बाणा रथात् पार्थस्य निःसृताः ॥
प्रादुरासन् महावीर्याः कर्णस्य रथम् अन्तिकात् ॥
तान् कर्णस् त्व् अग्रतो ऽभ्यस्तान् मोघांश् चक्रे महारथः ॥
ततो ऽब्रवीद् वृष्णिवीरस् तस्मिन्न् अस्त्रे विनाशिते ॥
विसृजास्त्रं परं पार्थ राधेयो ग्रसते शरान् ॥
ब्रह्मास्त्रम् अर्जुनश् चापि संमन्त्र्याथ प्रयोजयत् ॥
छादयित्वा ततो बाणैः कर्णं प्रभ्राम्य चार्जुनः ॥
तस्य कर्णः शरैः क्रुद्धश् चिच्छेद ज्यां सुतेजनैः ॥
ततो ज्याम् अवधायान्याम् अनुमृज्य च पाण्डवः ॥
शरैर् अवाकिरत् कर्णं दीप्यमानैः सहस्रशः ॥
तस्य ज्याच्छेदनं कर्णो ज्यावधानं च संयुगे ॥
नान्वबुध्यत शीघ्रत्वात् तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥
अस्त्रैर् अस्त्राणि राधेयः प्रत्यहन् सव्यसाचिनः ॥
चक्रे चाभ्यधिकं पार्थात् स्ववीर्यं प्रतिदर्शयन् ॥
ततः कृष्णो ऽर्जुनं दृष्ट्वा कर्णास्त्रेणाभिपीडितम् ॥
अभ्यस्येत्य् अब्रवीत् पार्थम् आतिष्ठास्त्रम् अनुत्तमम् ॥
ततो ऽन्यम् अग्निसदृशं शरं सर्पविषोपमम् ॥
अश्मसारमयं दिव्यम् अनुमन्त्र्य धनंजयः ॥
रौद्रम् अस्त्रं समादाय क्षेप्तुकामः किरीटवान् ॥
ततो ऽग्रसन् मही चक्रं राधेयस्य महामृधे ॥
ग्रस्तचक्रस् तु राधेयः कोपाद् अश्रूण्य् अवर्तयत् ॥
सो ऽब्रवीद् अर्जुनं चापि मुहूर्तं क्षम पाण्डव ॥
मध्ये चक्रम् अवग्रस्तं दृष्ट्वा दैवाद् इदं मम ॥
पार्थ कापुरुषाचीर्णम् अभिसंधिं विवर्जय ॥
प्रकीर्णकेशे विमुखे ब्राह्मणे च कृताञ्जलौ ॥
शरणागते न्यस्तशस्त्रे तथा व्यसनगे ऽर्जुन ॥
अबाणे भ्रष्टकवचे भ्रष्टभग्नायुधे तथा ॥
न शूराः प्रहरन्त्य् आजौ न राज्ञे पार्थिवास् तथा ॥
त्वं च शूरो ऽसि कौन्तेय तस्मात् क्षम मुहूर्तकम् ॥
यावच् चक्रम् इदं भूमेर् उद्धरामि धनंजय ॥
न मां रथस्थो भूमिष्ठम् असज्जं हन्तुम् अर्हसि ॥
न वासुदेवात् त्वत्तो वा पाण्डवेय बिभेम्य् अहम् ॥
त्वं हि क्षत्रियदायादो महाकुलविवर्धनः ॥
स्मृत्वा धर्मोपदेशं त्वं मुहूर्तं क्षम पाण्डव ॥
tataḥ śarair bhīmatarair avidhyat tribhir āhave ||
haste karṇas tadā pārtham abhyavidhyac ca saptabhiḥ ||
tato 'rjunaḥ saptadaśa tigmatejān ajihmagān ||
indrāśanisamān ghorān asṛjat pāvakopamān ||
nirbhidya te bhīmavegā nyapatan pṛthivītale ||
kampitātmā tathā karṇaḥ śaktyā ceṣṭām adarśayat ||
balenātha sa saṃstabhya brahmāstraṃ samudairayat ||
aindrāstram arjunaś cāpi tad dṛṣṭvābhinyamantrayat ||
gāṇḍīvaṃ jyāṃ ca bāṇāṃś ca anumantrya dhanaṃjayaḥ ||
asṛjac charavarṣāṇi varṣāṇīva puraṃdaraḥ ||
tatas tejomayā bāṇā rathāt pārthasya niḥsṛtāḥ ||
prādurāsan mahāvīryāḥ karṇasya ratham antikāt ||
tān karṇas tv agrato 'bhyastān moghāṃś cakre mahārathaḥ ||
tato 'bravīd vṛṣṇivīras tasminn astre vināśite ||
visṛjāstraṃ paraṃ pārtha rādheyo grasate śarān ||
brahmāstram arjunaś cāpi saṃmantryātha prayojayat ||
chādayitvā tato bāṇaiḥ karṇaṃ prabhrāmya cārjunaḥ ||
tasya karṇaḥ śaraiḥ kruddhaś ciccheda jyāṃ sutejanaiḥ ||
tato jyām avadhāyānyām anumṛjya ca pāṇḍavaḥ ||
śarair avākirat karṇaṃ dīpyamānaiḥ sahasraśaḥ ||
tasya jyācchedanaṃ karṇo jyāvadhānaṃ ca saṃyuge ||
nānvabudhyata śīghratvāt tad adbhutam ivābhavat ||
astrair astrāṇi rādheyaḥ pratyahan savyasācinaḥ ||
cakre cābhyadhikaṃ pārthāt svavīryaṃ pratidarśayan ||
tataḥ kṛṣṇo 'rjunaṃ dṛṣṭvā karṇāstreṇābhipīḍitam ||
abhyasyety abravīt pārtham ātiṣṭhāstram anuttamam ||
tato 'nyam agnisadṛśaṃ śaraṃ sarpaviṣopamam ||
aśmasāramayaṃ divyam anumantrya dhanaṃjayaḥ ||
raudram astraṃ samādāya kṣeptukāmaḥ kirīṭavān ||
tato 'grasan mahī cakraṃ rādheyasya mahāmṛdhe ||
grastacakras tu rādheyaḥ kopād aśrūṇy avartayat ||
so 'bravīd arjunaṃ cāpi muhūrtaṃ kṣama pāṇḍava ||
madhye cakram avagrastaṃ dṛṣṭvā daivād idaṃ mama ||
pārtha kāpuruṣācīrṇam abhisaṃdhiṃ vivarjaya ||
prakīrṇakeśe vimukhe brāhmaṇe ca kṛtāñjalau ||
śaraṇāgate nyastaśastre tathā vyasanage 'rjuna ||
abāṇe bhraṣṭakavace bhraṣṭabhagnāyudhe tathā ||
na śūrāḥ praharanty ājau na rājñe pārthivās tathā ||
tvaṃ ca śūro 'si kaunteya tasmāt kṣama muhūrtakam ||
yāvac cakram idaṃ bhūmer uddharāmi dhanaṃjaya ||
na māṃ rathastho bhūmiṣṭham asajjaṃ hantum arhasi ||
na vāsudevāt tvatto vā pāṇḍaveya bibhemy aham ||
tvaṃ hi kṣatriyadāyādo mahākulavivardhanaḥ ||
smṛtvā dharmopadeśaṃ tvaṃ muhūrtaṃ kṣama pāṇḍava ||
Затем Карна тремя ещё более страшными стрелами поразил Партху в руку и ещё семью пронзил его. Тогда Арджуна выпустил семнадцать прямых, остро сияющих, страшных стрел, подобных молнии Индры и огню. Эти стрелы с ужасной скоростью пробили Карну и упали на землю; Карна, сотрясённый духом, всё же проявил усилие. Собрав силу, он поднял Брахма-астру, а Арджуна, увидев это, мантрой применил Аиндра-астру. Закляв Гандиву, тетиву и стрелы, Дхананджая выпустил дожди стрел, как Пурадара изливает ливни. Сияющие, великомощные стрелы вылетели из колесницы Партхи и возникли у колесницы Карны, но великий махаратха Карна обезвредил их ещё впереди. Тогда герой Вришни, когда эта астра была уничтожена, сказал: “Выпусти высшее оружие, Партха; Радхея поглощает твои стрелы”. Арджуна заклял Брахма-астру и применил её. Осыпав Карну стрелами и заставив его кружиться, Арджуна продолжал давить на него, но разгневанный Карна остросияющими стрелами срезал его тетиву. Пандава мгновенно наложил другую тетиву, поправил её и тысячами сияющих стрел осыпал Карну. Карна из-за быстроты даже не заметил ни того, как он срезал тетиву, ни того, как Пандава снова её наложил; это казалось чудом. Радхея астрами отражал астры Савьясачина и, показывая свою силу, даже превосходил Партху. Тогда Кришна, увидев, что Арджуна тесним оружием Карны, сказал: “Усилься, Партха, возьми непревзойдённую астру”. Дхананджая заклял другую божественную стрелу, подобную огню и змеиному яду, твёрдую как камень; Киритин взял Раудра-астру и уже хотел метнуть её, но в великой схватке земля поглотила колесо Радхеи. Когда колесо увязло, у Карны от гнева выступили слёзы, и он сказал Арджуне: “Пандава, потерпи мгновение. Видишь, по судьбе моё колесо застряло. Партха, оставь замысел, достойный трусов. Герои и цари не бьют в бою того, кто с распущенными волосами, отвёрнут, брахман со сложенными ладонями, прибегший к защите, сложивший оружие, попавший в беду, без стрел, с павшей бронёй, с выпавшим или сломанным оружием. Ты ведь герой, Каунтея, поэтому потерпи мгновение, пока я вытащу это колесо из земли, Дхананджая. Ты, стоя на колеснице, не должен убивать меня, стоящего на земле и неготового. Я не боюсь ни Васудевы, ни тебя, Пандавея. Ты наследник кшатриев и прославляешь великий род; вспомни наставление о дхарме и потерпи мгновение, Пандава”».
33fe69abdef8 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 08:34:35 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Карна внезапно обращается к тому самому нравственному порядку, который раньше отвергал, когда он мешал его стороне. Эта просьба важна: она даёт Кришне в следующей главе возможность назвать прошлую неправду прямо.