Махабхарата
Предсмертная речь Дурьодханы9.63.40-43
9762 / 15823
Махабхарата · 9.63.40-43
Деванагари

ततो जनसहस्राणि बाष्पपूर्णानि मारिष ॥
प्रलापं नृपतेः श्रुत्वा विद्रवन्ति दिशो दश ॥
ससागरवना घोरा पृथिवी सचराचरा ॥
चचालाथ सनिर्ह्रादा दिशश् चैवाविलाभवन् ॥
ते द्रोणपुत्रम् आसाद्य यथावृत्तं न्यवेदयन् ॥
व्यवहारं गदायुद्धे पार्थिवस्य च घातनम् ॥
तद् आख्याय ततः सर्वे द्रोणपुत्रस्य भारत ॥
ध्यात्वा च सुचिरं कालं जग्मुर् आर्ता यथागतम् ॥

Транслитерация (IAST)

tato janasahasrāṇi bāṣpapūrṇāni māriṣa ||
pralāpaṃ nṛpateḥ śrutvā vidravanti diśo daśa ||
sasāgaravanā ghorā pṛthivī sacarācarā ||
cacālātha sanirhrādā diśaś caivāvilābhavan ||
te droṇaputram āsādya yathāvṛttaṃ nyavedayan ||
vyavahāraṃ gadāyuddhe pārthivasya ca ghātanam ||
tad ākhyāya tataḥ sarve droṇaputrasya bhārata ||
dhyātvā ca suciraṃ kālaṃ jagmur ārtā yathāgatam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः जनसहस्राणिtataḥ janasahasrāṇiтогда тысячи людей
बाष्पपूर्णानि मारिषbāṣpapūrṇāni māriṣaслёз полные, о почтенный
प्रलापं नृपतेः श्रुत्वाpralāpaṃ nṛpateḥ śrutvāпричитание царя услышав
विद्रवन्ति दिशः दशvidravanti diśaḥ daśaразбегаются в десять сторон
ससागरवना घोराsasāgaravanā ghorāс океанами и лесами, грозная
पृथिवी सचराचराpṛthivī sacarācarāземля, с движущимся и недвижным
चचाल अथ सनिर्ह्रादाcacāla atha sanirhrādāсодрогнулась с грохотом
दिशः च एव अविलाः अभवन्diśaḥ ca eva avilāḥ abhavanи стороны мутными стали
ते द्रोणपुत्रम् आसाद्यte droṇaputram āsādyaони, к сыну Дроны придя
यथावृत्तं न्यवेदयन्yathāvṛttaṃ nyavedayanкак было, поведали
व्यवहारं गदायुद्धेvyavahāraṃ gadāyuddheповедение в палиценосном бою
पार्थिवस्य च घातनम्pārthivasya ca ghātanamи царя убиение
तत् आख्याय ततः सर्वेtat ākhyāya tataḥ sarveто поведав, тогда все
द्रोणपुत्रस्य भारतdroṇaputrasya bhārataсыну Дроны, о Бхарата
ध्यात्वा च सुचिरं कालंdhyātvā ca suciraṃ kālaṃи поразмыслив долгое время
जग्मुः आर्ताः यथागतम्jagmuḥ ārtāḥ yathāgatamушли, скорбные, как пришли
Литературный перевод

Санджая сказал: «Тогда тысячи людей, слёз полные, о почтенный, причитание царя услышав, разбегаются в десять сторон. С океанами и лесами, грозная земля, с движущимся и недвижным, содрогнулась с грохотом, и стороны мутными стали. Они, к сыну Дроны придя, как было, поведали — поведение в палиценосном бою и царя убиение. То поведав, тогда все сыну Дроны, о Бхарата, и поразмыслив долгое время, ушли, скорбные, как пришли».

Версия

4e98866b1407 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 18:10:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами