चतुरो ब्राह्मणान् वैद्यान् प्रगल्भान् सात्त्विकाञ् शुचीन् ॥
त्रींश् च शूद्रान् विनीतांश् च शुचीन् कर्मणि पूर्वके ॥
अष्टाभिश् च गुणैर् युक्तं सूतं पौराणिकं चरेत् ॥
पञ्चाशद्वर्षवयसं प्रगल्भम् अनसूयकम् ॥
मतिस्मृतिसमायुक्तं विनीतं समदर्शनम् ॥
कार्ये विवदमानानां शक्तम् अर्थेष्व् अलोलुपम् ॥
विवर्जितानां व्यसनैः सुघोरैः सप्तभिर् भृशम् ॥
अष्टानां मन्त्रिणां मध्ये मन्त्रं राजोपधारयेत् ॥
ततः संप्रेषयेद् राष्ट्रे राष्ट्रायाथ च दर्शयेत् ॥
अनेन व्यवहारेण द्रष्टव्यास् ते प्रजाः सदा ॥
न चापि गूढं कार्यं ते ग्राह्यं कार्योपघातकम् ॥
कार्ये खलु विपन्ने त्वां सो ऽधर्मस् तांश् च पीडयेत् ॥
विद्रवेच् चैव राष्ट्रं ते श्येनात् पक्षिगणा इव ॥
परिस्रवेच् च सततं नौर् विशीर्णेव सागरे ॥
caturo brāhmaṇān vaidyān pragalbhān sāttvikāñ śucīn ||
trīṃś ca śūdrān vinītāṃś ca śucīn karmaṇi pūrvake ||
aṣṭābhiś ca guṇair yuktaṃ sūtaṃ paurāṇikaṃ caret ||
pañcāśadvarṣavayasaṃ pragalbham anasūyakam ||
matismṛtisamāyuktaṃ vinītaṃ samadarśanam ||
kārye vivadamānānāṃ śaktam artheṣv alolupam ||
vivarjitānāṃ vyasanaiḥ sughoraiḥ saptabhir bhṛśam ||
aṣṭānāṃ mantriṇāṃ madhye mantraṃ rājopadhārayet ||
tataḥ saṃpreṣayed rāṣṭre rāṣṭrāyātha ca darśayet ||
anena vyavahāreṇa draṣṭavyās te prajāḥ sadā ||
na cāpi gūḍhaṃ kāryaṃ te grāhyaṃ kāryopaghātakam ||
kārye khalu vipanne tvāṃ so 'dharmas tāṃś ca pīḍayet ||
vidravec caiva rāṣṭraṃ te śyenāt pakṣigaṇā iva ||
parisravec ca satataṃ naur viśīrṇeva sāgare ||
«Назначь четырёх брахманов — сведущих, смелых, благостных и чистых; трёх смиренных шудр, чистых в прежней службе; и суту-пураника, наделённого восемью качествами: пятидесятилетнего, смелого, независтливого, разумного, памятливого, смиренного, беспристрастного, способного в делах спорящих и нежадного к выгоде. Среди этих восьми министров, полностью свободных от семи страшных пороков, царь должен удерживать и обдумывать совет. Затем он должен посылать решение в царство и показывать его царству. Именно таким правосудием всегда следует рассматривать дела подданных. Не принимай скрытого решения, которое разрушает дело: если дело испортится, эта адхарма притеснит и тебя, и их. Тогда твоё царство разбежится, как стаи птиц от сокола, и будет постоянно протекать, как разбитая лодка в океане».
7c958e24c58b · опубликовано 20 июн. 2026 г., 19:28:01 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Правосудие у Бхишмы публично и коллегиально. Тайное решение, принятое в обход правильного состава и процедуры, становится адхармой, которая разрушает и царя, и подданных.