Махабхарата
Суровое наставление мудреца о возвращении власти12.106.5-10
10427 / 15823
Махабхарата · 12.106.5-10
Деванагари

मुनिर् उवाच
हित्वा स्तम्भं च मानं च क्रोधहर्षौ भयं तथा ॥
प्रत्य् अमित्रं निषेवस्व प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ॥
तम् उत्तमेन शौचेन कर्मणा चाभिराधय ॥
दातुम् अर्हति ते वृत्तिं वैदेहः सत्यसंगरः ॥
प्रमाणं सर्वभूतेषु प्रग्रहं च गमिष्यसि ॥
ततः सहायान् सोत्साहांल् लप्स्यसे ऽव्यसनाञ् शुचीन् ॥
वर्तमानः स्वशास्त्रे वै संयतात्मा जितेन्द्रियः ॥
अभ्युद्धरति चात्मानं प्रसादयति च प्रजाः ॥
तेनैव त्वं धृतिमता श्रीमता चाभिसत्कृतः ॥
प्रमाणं सर्वभूतेषु गत्वा प्रग्रहणं महत् ॥
ततः सुहृद्बलं लब्ध्वा मन्त्रयित्वा सुमन्त्रितम् ॥
अन्तरैर् भेदयित्वारीन् बिल्वं बिल्वेन शातय ॥
परैर् वा संविदं कृत्वा बलम् अप्य् अस्य घातय ॥

Транслитерация (IAST)

munir uvāca
hitvā stambhaṃ ca mānaṃ ca krodhaharṣau bhayaṃ tathā ||
praty amitraṃ niṣevasva praṇipatya kṛtāñjaliḥ ||
tam uttamena śaucena karmaṇā cābhirādhaya ||
dātum arhati te vṛttiṃ vaidehaḥ satyasaṃgaraḥ ||
pramāṇaṃ sarvabhūteṣu pragrahaṃ ca gamiṣyasi ||
tataḥ sahāyān sotsāhāṃl lapsyase 'vyasanāñ śucīn ||
vartamānaḥ svaśāstre vai saṃyatātmā jitendriyaḥ ||
abhyuddharati cātmānaṃ prasādayati ca prajāḥ ||
tenaiva tvaṃ dhṛtimatā śrīmatā cābhisatkṛtaḥ ||
pramāṇaṃ sarvabhūteṣu gatvā pragrahaṇaṃ mahat ||
tataḥ suhṛdbalaṃ labdhvā mantrayitvā sumantritam ||
antarair bhedayitvārīn bilvaṃ bilvena śātaya ||
parair vā saṃvidaṃ kṛtvā balam apy asya ghātaya ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
मुनिः उवाचmuniḥ uvācaмуни сказал; мудрец ответил
हित्वा स्तम्भम् च मानम् चhitvā stambham ca mānam caоставив упрямство и гордость; надменность
क्रोध हर्षौ भयम् तथाkrodha harṣau bhayam tathāгнев, восторг и страх также; возбуждение
प्रति अमित्रम् निषेवस्वprati amitram niṣevasvaк врагу приближайся; служи недругу
प्रणिपत्य कृत अञ्जलिःpraṇipatya kṛta añjaliḥпоклонившись со сложенными ладонями; смиренно
तम् उत्तमेन शौचेनtam uttamena śaucenaего высшей чистотой; чистым поведением
कर्मणा च अभिराधयkarmaṇā ca abhirādhayaи действием удовлетворяй; службой
दातुम् अर्हति ते वृत्तिम्dātum arhati te vṛttimон может дать тебе содержание; средства
वैदेहः सत्य संगरःvaidehaḥ satya saṃgaraḥВайдеха, верный договору; правдивый в обещании
प्रमाणम् सर्व भूतेषुpramāṇam sarva bhūteṣuмерилом среди всех существ; авторитетом
प्रग्रहम् च गमिष्यसिpragraham ca gamiṣyasiи опоры достигнешь; поддержки
ततः सहायान् स उत्साहान्tataḥ sahāyān sa utsāhānтогда помощников с рвением; энергичных
लप्स्यसे अव्यसनान् शुचीन्lapsyase avyasanān śucīnполучишь, без пороков, чистых; надёжных
वर्तमानः स्व शास्त्रे वैvartamānaḥ sva śāstre vaiдействуя в своей науке; своём законе
संयत आत्मा जित इन्द्रियःsaṃyata ātmā jita indriyaḥсобранный, победивший чувства; самообузданный
अभ्युद्धरति च आत्मानम्abhyuddharati ca ātmānamи поднимает себя; возвышает
प्रसादयति च प्रजाःprasādayati ca prajāḥи умиротворяет подданных; радует людей
तेन एव त्वम् धृतिमताtena eva tvam dhṛtimatāименно им, стойким; твёрдым
श्रीमता च अभिसत्कृतःśrīmatā ca abhisatkṛtaḥи обладающим Шри, почтённый; счастливым
प्रमाणम् सर्व भूतेषुpramāṇam sarva bhūteṣuмерилом среди всех существ; авторитетом
गत्वा प्रग्रहणम् महत्gatvā pragrahaṇam mahatдостигнув великой поддержки; опоры
ततः सुहृत् बलम् लब्ध्वाtataḥ suhṛt balam labdhvāзатем получив силу друзей; союзников
मन्त्रयित्वा सुमन्त्रितम्mantrayitvā sumantritamпосоветовавшись хорошим советом; обдумав
अन्तरैः भेदयित्वा अरीन्antaraiḥ bhedayitvā arīnвнутренними средствами разделив врагов; расколов
बिल्वम् बिल्वेन शातयbilvam bilvena śātayaбильву бильвой разбей; клин клином
परैः वा संविदम् कृत्वाparaiḥ vā saṃvidam kṛtvāили заключив соглашение с чужими; другими
बलम् अपि अस्य घातयbalam api asya ghātayaдаже его силу уничтожь; подорви
Литературный перевод

Муни сказал: «Оставив упрямство, гордость, гнев, восторг и страх, приближайся к врагу, поклонившись со сложенными ладонями. Удовлетворяй его высшей чистотой поведения и службой: Вайдеха, верный договору, может дать тебе средства к жизни. Так ты станешь авторитетом среди людей и получишь опору; затем найдёшь энергичных, чистых и неиспорченных помощников. Действуя по своей науке, собранный и победивший чувства человек поднимает себя и умиротворяет подданных. Почтённый таким стойким и счастливым правителем, достигнув авторитета и великой поддержки, затем получив силу друзей и хорошо посоветовавшись, раздели врагов изнутри: разбей бильву бильвой. Или заключи соглашение с другими и подорви даже его силу».

Версия

21158386ff23 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 20:33:19 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами