Махабхарата
Сила и гибель общинных союзов12.108.16-23
10435 / 15823
Махабхарата · 12.108.16-23
Деванагари

ज्ञानवृद्धान् प्रशंसन्तः शुश्रूषन्तः परस्परम् ॥
विनिवृत्ताभिसंधानाः सुखम् एधन्ति सर्वशः ॥
धर्मिष्ठान् व्यवहारांश् च स्थापयन्तश् च शास्त्रतः ॥
यथावत् संप्रवर्तन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥
पुत्रान् भ्रातॄन् निगृह्णन्तो विनये च सदा रताः ॥
विनीतांश् च प्रगृह्णन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥
चारमन्त्रविधानेषु कोशसंनिचयेषु च ॥
नित्ययुक्ता महाबाहो वर्धन्ते सर्वतो गणाः ॥
प्राज्ञाञ् शूरान् महेष्वासान् कर्मसु स्थिरपौरुषान् ॥
मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नृप ॥
द्रव्यवन्तश् च शूराश् च शस्त्रज्ञाः शास्त्रपारगाः ॥
कृच्छ्रास्व् आपत्सु संमूढान् गणान् उत्तारयन्ति ते ॥
क्रोधो भेदो भयो दण्डः कर्शनं निग्रहो वधः ॥
नयन्त्य् अरिवशं सद्यो गणान् भरतसत्तम ॥
तस्मान् मानयितव्यास् ते गणमुख्याः प्रधानतः ॥
लोकयात्रा समायत्ता भूयसी तेषु पार्थिव ॥

Транслитерация (IAST)

jñānavṛddhān praśaṃsantaḥ śuśrūṣantaḥ parasparam ||
vinivṛttābhisaṃdhānāḥ sukham edhanti sarvaśaḥ ||
dharmiṣṭhān vyavahārāṃś ca sthāpayantaś ca śāstrataḥ ||
yathāvat saṃpravartanto vivardhante gaṇottamāḥ ||
putrān bhrātṝn nigṛhṇanto vinaye ca sadā ratāḥ ||
vinītāṃś ca pragṛhṇanto vivardhante gaṇottamāḥ ||
cāramantravidhāneṣu kośasaṃnicayeṣu ca ||
nityayuktā mahābāho vardhante sarvato gaṇāḥ ||
prājñāñ śūrān maheṣvāsān karmasu sthirapauruṣān ||
mānayantaḥ sadā yuktā vivardhante gaṇā nṛpa ||
dravyavantaś ca śūrāś ca śastrajñāḥ śāstrapāragāḥ ||
kṛcchrāsv āpatsu saṃmūḍhān gaṇān uttārayanti te ||
krodho bhedo bhayo daṇḍaḥ karśanaṃ nigraho vadhaḥ ||
nayanty arivaśaṃ sadyo gaṇān bharatasattama ||
tasmān mānayitavyās te gaṇamukhyāḥ pradhānataḥ ||
lokayātrā samāyattā bhūyasī teṣu pārthiva ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ज्ञान वृद्धान् प्रशंसन्तःjñāna vṛddhān praśaṃsantaḥпочитая старших знанием; мудрых
शुश्रूषन्तः परस्परम्śuśrūṣantaḥ parasparamслужа друг другу; слушая взаимно
विनिवृत्त अभिसंधानाःvinivṛtta abhisaṃdhānāḥотказавшиеся от тайных замыслов; интриг
सुखम् एधन्ति सर्वशःsukham edhanti sarvaśaḥсчастливо возрастают во всём; полностью
धर्मिष्ठान् व्यवहारान् चdharmiṣṭhān vyavahārān caи самые праведные порядки; суды
स्थापयन्तः च शास्त्रतःsthāpayantaḥ ca śāstrataḥустанавливая по шастре; правилу
यथावत् संप्रवर्तन्तःyathāvat saṃpravartantaḥдействуя как следует; надлежащим образом
विवर्धन्ते गण उत्तमाःvivardhante gaṇa uttamāḥлучшие общины возрастают; укрепляются
पुत्रान् भ्रातॄन् निगृह्णन्तःputrān bhrātṝn nigṛhṇantaḥсдерживая сыновей и братьев; родичей
विनये च सदा रताःvinaye ca sadā ratāḥи всегда преданные дисциплине; смирению
विनीतान् च प्रगृह्णन्तःvinītān ca pragṛhṇantaḥи дисциплинированных поддерживая; принимая
विवर्धन्ते गण उत्तमाःvivardhante gaṇa uttamāḥлучшие общины возрастают; укрепляются
चार मन्त्र विधानेषुcāra mantra vidhāneṣuв устройстве разведки и совета; тайной политики
कोश संनिचयेषु चkośa saṃnicayeṣu caи в накоплении казны; сокровищ
नित्य युक्ताः महा बाहोnitya yuktāḥ mahā bāhoвсегда занятые, о могучий; сосредоточенные
वर्धन्ते सर्वतः गणाःvardhante sarvataḥ gaṇāḥобщины растут со всех сторон; во всём
प्राज्ञान् शूरान् महा इष्वासान्prājñān śūrān mahā iṣvāsānмудрых, храбрых, великих лучников; воинов
कर्मसु स्थिर पौरुषान्karmasu sthira pauruṣānтвёрдых мужеством в делах; стойких
मानयन्तः सदा युक्ताःmānayantaḥ sadā yuktāḥпочитая, всегда собранные; внимательные
विवर्धन्ते गणाः नृपvivardhante gaṇāḥ nṛpaобщины растут, о царь; укрепляются
द्रव्यवन्तः च शूराः चdravyavantaḥ ca śūrāḥ caбогатые и храбрые; состоятельные
शस्त्र ज्ञाः शास्त्र पारगाःśastra jñāḥ śāstra pāragāḥзнающие оружие и прошедшие шастры; науку
कृच्छ्रासु आपत्सु संमूढान्kṛcchrāsu āpatsu saṃmūḍhānв тяжких бедах смущённые; растерянные
गणान् उत्तारयन्ति तेgaṇān uttārayanti teони выводят общины; спасают
क्रोधः भेदः भयः दण्डःkrodhaḥ bhedaḥ bhayaḥ daṇḍaḥгнев, раскол, страх, наказание; кара
कर्शनम् निग्रहः वधःkarśanam nigrahaḥ vadhaḥистощение, подавление, убийство; сдерживание
नयन्ति अरि वशम् सद्यःnayanti ari vaśam sadyaḥведут под власть врага сразу; немедленно
गणान् भरत सत्तमgaṇān bharata sattamaобщины, лучший из Бхаратов; союзы
तस्मात् मानयितव्याः तेtasmāt mānayitavyāḥ teпоэтому их надо почитать; уважать
गण मुख्याः प्रधानतःgaṇa mukhyāḥ pradhānataḥглав общин прежде всего; лидеров
लोक यात्रा समायत्ताloka yātrā samāyattāход мира зависит; жизнь людей
भूयसी तेषु पार्थिवbhūyasī teṣu pārthivaво многом от них, царь; земной владыка
Литературный перевод

«Почитая старших знанием, слушая и поддерживая друг друга, отказавшись от интриг, общины во всём возрастают счастливо. Лучшие общины укрепляются, когда устанавливают праведные порядки по шастре и действуют как следует. Сдерживая сыновей и братьев, всегда любя дисциплину и поддерживая дисциплинированных, лучшие общины возрастают. Могучерукий, общины растут во всех отношениях, когда всегда заняты устройством разведки, совета и накоплением казны. О царь, они укрепляются, когда почитают мудрых, храбрых, великих лучников и людей с твёрдым мужеством в делах. Богатые, храбрые, знающие оружие и прошедшие шастры выводят растерянные общины из тяжких бед. Но гнев, раскол, страх, наказание, истощение, подавление и убийство сразу ведут общины под власть врага, лучший из Бхаратов. Поэтому глав общин нужно особенно почитать: ход жизни людей во многом зависит от них, о царь».

Версия

94e9a15640e0 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 20:39:44 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами