न केन चन वृत्तेन ह्य् अवज्ञेयो गुरुर् भवेत् ॥
न च माता न च पिता तादृशो यादृशो गुरुः ॥
न ते ऽवमानम् अर्हन्ति न च ते दूषयन्ति तम् ॥
गुरूणाम् एव सत्कारं विदुर् देवाः सहर्षिभिः ॥
उपाध्यायं पितरं मातरं च; ये ऽभिद्रुह्यन्ति मनसा कर्मणा वा ॥
तेषां पापं भ्रूणहत्याविशिष्टं; तस्मान् नान्यः पापकृद् अस्ति लोके ॥
मित्रद्रुहः कृतघ्नस्य स्त्रीघ्नस्य पिशुनस्य च ॥
चतुर्णां वयम् एतेषां निष्कृतिं नानुशुश्रुमः ॥
एतत् सर्वम् अतिदेशेन सृष्टं; यत् कर्तव्यं पुरुषेणेह लोके ॥
एतच् छ्रेयो नान्यद् अस्माद् विशिष्टं; सर्वान् धर्मान् अनुसृत्यैतद् उक्तम् ॥
na kena cana vṛttena hy avajñeyo gurur bhavet ||
na ca mātā na ca pitā tādṛśo yādṛśo guruḥ ||
na te 'vamānam arhanti na ca te dūṣayanti tam ||
gurūṇām eva satkāraṃ vidur devāḥ saharṣibhiḥ ||
upādhyāyaṃ pitaraṃ mātaraṃ ca; ye 'bhidruhyanti manasā karmaṇā vā ||
teṣāṃ pāpaṃ bhrūṇahatyāviśiṣṭaṃ; tasmān nānyaḥ pāpakṛd asti loke ||
mitradruhaḥ kṛtaghnasya strīghnasya piśunasya ca ||
caturṇāṃ vayam eteṣāṃ niṣkṛtiṃ nānuśuśrumaḥ ||
etat sarvam atideśena sṛṣṭaṃ; yat kartavyaṃ puruṣeṇeha loke ||
etac chreyo nānyad asmād viśiṣṭaṃ; sarvān dharmān anusṛtyaitad uktam ||
«Ни при каких обстоятельствах нельзя презирать учителя; ни мать, ни отец не равны ему в этом отношении. Они не заслуживают унижения и не порочат того, кто их почитает: боги вместе с риши знают именно почитание старших. Те, кто враждует против упадхьяи, отца или матери умом или делом, совершают грех, не отличающийся от убийства зародыша; в мире нет большего грешника. Мы не слышали об искуплении для четырёх: предателя друга, неблагодарного, убийцы женщины и клеветника. Всё это сказано как общее наставление о том, что человек должен делать в этом мире. Это благо, и нет ничего выше него: так сказано, следуя всем дхармам».
42562a785918 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 20:42:40 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Финал главы делает вывод предельно строгим: пренебрежение источниками жизни, знания и доверия разрушает основание дхармы. Поэтому почитание старших названо не частной добродетелью, а итогом всех дхарм.