वने महति कस्मिंश् चिन् न्यग्रोधः सुमहान् अभूत् ॥
लताजालपरिच्छन्नो नानाद्विजगणायुतः ॥
स्कन्धवान् मेघसंकाशः शीतच्छायो मनोरमः ॥
वैरन्त्यम् अभितो जातस् तरुर् व्यालमृगाकुलः ॥
तस्य मूलं समाश्रित्य कृत्वा शतमुखं बिलम् ॥
वसति स्म महाप्राज्ञः पलितो नाम मूषकः ॥
शाखाश् च तस्य संश्रित्य वसति स्म सुखं पुरः ॥
लोमशो नाम मार्जारः पक्षिसत्त्वावसादकः ॥
तत्र चागत्य चण्डालो वैरन्त्यकृतकेतनः ॥
अयोजयत् तम् उन्माथं नित्यम् अस्तं गते रवौ ॥
तत्र स्नायुमयान् पाशान् यथावत् संनिधाय सः ॥
गृहं गत्वा सुखं शेते प्रभाताम् एति शर्वरीम् ॥
तत्र स्म नित्यं बध्यन्ते नक्तं बहुविधा मृगाः ॥
कदा चित् तत्र मार्जारस् त्व् अप्रमत्तो ऽप्य् अबध्यत ॥
तस्मिन् बद्धे महाप्राज्ञः शत्रौ नित्याततायिनि ॥
तं कालं पलितो ज्ञात्वा विचचार सुनिर्भयः ॥
तेनानुचरता तस्मिन् वने विश्वस्तचारिणा ॥
भक्षं विचरमाणेन नचिराद् दृष्टम् आमिषम् ॥
स तम् उन्माथम् आरुह्य तद् आमिषम् अभक्षयत् ॥
तस्योपरि सपत्नस्य बद्धस्य मनसा हसन् ॥
आमिषे तु प्रसक्तः स कदा चिद् अवलोकयन् ॥
अपश्यद् अपरं घोरम् आत्मनः शत्रुम् आगतम् ॥
शरप्रसूनसंकाशं महीविवरशायिनम् ॥
नकुलं हरिकं नाम चपलं ताम्रलोचनम् ॥
तेन मूषकगन्धेन त्वरमाणम् उपागतम् ॥
भक्षार्थं लेलिहद् वक्त्रं भूमाव् ऊर्ध्वमुखं स्थितम् ॥
शाखागतम् अरिं चान्यद् अपश्यत् कोटरालयम् ॥
उलूकं चन्द्रकं नाम तीक्ष्णतुण्डं क्षपाचरम् ॥
गतस्य विषयं तस्य नकुलोलूकयोस् तदा ॥
अथास्यासीद् इयं चिन्ता तत् प्राप्य सुमहद् भयम् ॥
vane mahati kasmiṃś cin nyagrodhaḥ sumahān abhūt ||
latājālaparicchanno nānādvijagaṇāyutaḥ ||
skandhavān meghasaṃkāśaḥ śītacchāyo manoramaḥ ||
vairantyam abhito jātas tarur vyālamṛgākulaḥ ||
tasya mūlaṃ samāśritya kṛtvā śatamukhaṃ bilam ||
vasati sma mahāprājñaḥ palito nāma mūṣakaḥ ||
śākhāś ca tasya saṃśritya vasati sma sukhaṃ puraḥ ||
lomaśo nāma mārjāraḥ pakṣisattvāvasādakaḥ ||
tatra cāgatya caṇḍālo vairantyakṛtaketanaḥ ||
ayojayat tam unmāthaṃ nityam astaṃ gate ravau ||
tatra snāyumayān pāśān yathāvat saṃnidhāya saḥ ||
gṛhaṃ gatvā sukhaṃ śete prabhātām eti śarvarīm ||
tatra sma nityaṃ badhyante naktaṃ bahuvidhā mṛgāḥ ||
kadā cit tatra mārjāras tv apramatto 'py abadhyata ||
tasmin baddhe mahāprājñaḥ śatrau nityātatāyini ||
taṃ kālaṃ palito jñātvā vicacāra sunirbhayaḥ ||
tenānucaratā tasmin vane viśvastacāriṇā ||
bhakṣaṃ vicaramāṇena nacirād dṛṣṭam āmiṣam ||
sa tam unmātham āruhya tad āmiṣam abhakṣayat ||
tasyopari sapatnasya baddhasya manasā hasan ||
āmiṣe tu prasaktaḥ sa kadā cid avalokayan ||
apaśyad aparaṃ ghoram ātmanaḥ śatrum āgatam ||
śaraprasūnasaṃkāśaṃ mahīvivaraśāyinam ||
nakulaṃ harikaṃ nāma capalaṃ tāmralocanam ||
tena mūṣakagandhena tvaramāṇam upāgatam ||
bhakṣārthaṃ lelihad vaktraṃ bhūmāv ūrdhvamukhaṃ sthitam ||
śākhāgatam ariṃ cānyad apaśyat koṭarālayam ||
ulūkaṃ candrakaṃ nāma tīkṣṇatuṇḍaṃ kṣapācaram ||
gatasya viṣayaṃ tasya nakulolūkayos tadā ||
athāsyāsīd iyaṃ cintā tat prāpya sumahad bhayam ||
В большом лесу рос огромный баньян, оплетённый лианами, полный разных птиц, с мощным стволом, похожим на облако, с прохладной приятной тенью. У его корня, сделав нору со ста входами, жил очень мудрый мышь по имени Палита. На ветвях того же дерева прежде счастливо жил кот Ломаша, губитель птиц. Туда каждый вечер приходил чандала, живший в Вайрантье, и расставлял ловушку из сухожильных петель, а утром возвращался. Ночью в эти петли попадались разные звери, и однажды даже осторожный кот Ломаша оказался связан. Когда его вечный враг был пойман, мудрый Палита понял время и стал ходить совершенно бесстрашно. Ища пищу, он вскоре увидел мясную приманку, взобрался на ловушку и ел её, мысленно смеясь над связанным соперником. Но, увлёкшись мясом, он оглянулся и увидел другого страшного врага — проворного медноглазого мангуста Харику, который, почуяв мышиный запах, спешил к нему и облизывал пасть. На ветви он увидел и ещё одного врага — ночную остроклювую сову Чандраку, живущую в дупле. Оказавшись между мангустом и совой, Палита испытал великий страх и начал размышлять».
377b32a9f21a · опубликовано 21 июн. 2026 г., 10:43:41 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Притча строит политическую ситуацию в миниатюре: прежний главный враг связан, но новые опасности окружают со всех сторон. Радость от чужой беды быстро сменяется вопросом выживания.