Махабхарата
Ваю смиряет гордое дерево Шалмали12.151.21-25
10648 / 15823
Махабхарата · 12.151.21-25
Деванагари

ततः क्रुद्धः श्वसन् वायुः पातयन् वै महाद्रुमान् ॥
आजगामाथ तं देशं स्थितो यत्र स शल्मलिः ॥
तं हीनपर्णं पतिताग्रशाखं; विशीर्णपुष्पं प्रसमीक्ष्य वायुः ॥
उवाच वाक्यं स्मयमान एनं; मुदा युतं शल्मलिं रुग्णशाखम् ॥
अहम् अप्य् एवम् एव त्वां कुर्वाणः शल्मले रुषा ॥
आत्मना यत् कृतं कृत्स्नं शाखानाम् अपकर्षणम् ॥
हीनपुष्पाग्रशाखस् त्वं शीर्णाङ्कुरपलाशवान् ॥
आत्मदुर्मन्त्रितेनेह मद्वीर्यवशगो ऽभवः ॥
एतच् छ्रुत्वा वचो वायोः शल्मलिर् व्रीडितस् तदा ॥
अतप्यत वचः स्मृत्वा नारदो यत् तदाब्रवीत् ॥

Транслитерация (IAST)

tataḥ kruddhaḥ śvasan vāyuḥ pātayan vai mahādrumān ||
ājagāmātha taṃ deśaṃ sthito yatra sa śalmaliḥ ||
taṃ hīnaparṇaṃ patitāgraśākhaṃ; viśīrṇapuṣpaṃ prasamīkṣya vāyuḥ ||
uvāca vākyaṃ smayamāna enaṃ; mudā yutaṃ śalmaliṃ rugṇaśākham ||
aham apy evam eva tvāṃ kurvāṇaḥ śalmale ruṣā ||
ātmanā yat kṛtaṃ kṛtsnaṃ śākhānām apakarṣaṇam ||
hīnapuṣpāgraśākhas tvaṃ śīrṇāṅkurapalāśavān ||
ātmadurmantriteneha madvīryavaśago 'bhavaḥ ||
etac chrutvā vaco vāyoḥ śalmalir vrīḍitas tadā ||
atapyata vacaḥ smṛtvā nārado yat tadābravīt ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः क्रुद्धः श्वसन् वायुःtataḥ kruddhaḥ śvasan vāyuḥзатем разгневанный, дыша, Ваю; ветер
पातयन् वै महा द्रुमान्pātayan vai mahā drumānваля воистину великие деревья; древа
आजगाम अथ तम् देशम्ājagāma atha tam deśamпришёл затем в то место; область
स्थितः यत्र सः शल्मलिःsthitaḥ yatra saḥ śalmaliḥгде стоял тот Шалмали; дерево
तम् हीन पर्णम्tam hīna parṇamего без листьев; лишённого листвы
पतित अग्र शाखम्patita agra śākhamс упавшими верхними ветвями; обломанной верхушкой
विशीर्ण पुष्पम् प्रसमीक्ष्य वायुःviśīrṇa puṣpam prasamīkṣya vāyuḥс осыпавшимися цветами увидев, Ваю; ветер
उवाच वाक्यम् स्मयमानः एनम्uvāca vākyam smayamānaḥ enamсказал слово, улыбаясь, ему; речь
मुदा युतम् शल्मलिम् रुग्ण शाखम्mudā yutam śalmalim rugṇa śākhamрадостью исполненному Шалмали с поломанными ветвями; искалеченному
अहम् अपि एवम् एव त्वाम्aham api evam eva tvāmя также именно так тебя; тоже
कुर्वाणः शल्मले रुषाkurvāṇaḥ śalmale ruṣāсделал бы, Шалмали, гневом; разгневавшись
आत्मना यत् कृतम् कृत्स्नम्ātmanā yat kṛtam kṛtsnamтобой самим что сделано полностью; целиком
शाखानाम् अपकर्षणम्śākhānām apakarṣaṇamотрывание ветвей; удаление
हीन पुष्प अग्र शाखः त्वम्hīna puṣpa agra śākhaḥ tvamлишён цветов и верхних ветвей ты; верхушки
शीर्ण अङ्कुर पलाशवान्śīrṇa aṅkura palāśavānс опавшими ростками и листьями; побегами
आत्म दुर्मन्त्रितेन इहātma durmantritena ihaсобственным дурным советом здесь; плохим решением
मत् वीर्य वश गः अभवःmat vīrya vaśa gaḥ abhavaḥво власть моей силы попал; подчинился
एतत् श्रुत्वा वचः वायोःetat śrutvā vacaḥ vāyoḥэто услышав слово Ваю; речь
शल्मलिः व्रीडितः तदाśalmaliḥ vrīḍitaḥ tadāШалмали пристыженный тогда; смущённый
अतप्यत वचः स्मृत्वाatapyata vacaḥ smṛtvāмучился, вспомнив слова; раскаялся
नारदः यत् तदा अब्रवीत्nāradaḥ yat tadā abravītкоторые Нарада тогда сказал; говорил
Литературный перевод

Затем разгневанный Ваю, шумно дыша и валя великие деревья, пришёл в то место, где стоял Шалмали. Увидев его без листьев, с обломанными верхними ветвями и осыпавшимися цветами, Ваю улыбаясь сказал искалеченному Шалмали: «Разгневавшись, я сделал бы с тобой ровно то, что ты сам полностью сделал с собой, оборвав свои ветви. Ты лишён цветов и верхних ветвей, с опавшими ростками и листьями; из-за собственного дурного совета ты оказался во власти моей силы». Услышав слова Ваю, пристыженный Шалмали стал мучиться, вспоминая то, что прежде сказал Нарада.

Версия

52333a70c45b · опубликовано 21 июн. 2026 г., 02:17:14 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами