Махабхарата
Признаки жестокого человека12.158.4-10
10683 / 15823
Махабхарата · 12.158.4-10
Деванагари

भीष्म उवाच
स्पृहास्यान्तर्हिता चैव विदितार्था च कर्मणा ॥
आक्रोष्टा क्रुश्यते चैव बन्धिता बध्यते च यः ॥
दत्तानुकीर्तिर् विषमः क्षुद्रो नैकृतिकः शठः ॥
असंभोगी च मानी च तथा सङ्गी विकत्थनः ॥
सर्वातिशङ्की परुषो बालिशः कृपणस् तथा ॥
वर्गप्रशंसी सततम् आश्रमद्वेषसंकरी ॥
हिंसाविहारी सततम् अविशेषगुणागुणः ॥
बह्वलीको मनस्वी च लुब्धो ऽत्यर्थं नृशंसकृत् ॥
धर्मशीलं गुणोपेतं पाप इत्य् अवगच्छति ॥
आत्मशीलानुमानेन न विश्वसिति कस्य चित् ॥
परेषां यत्र दोषः स्यात् तद् गुह्यं संप्रकाशयेत् ॥
समानेष्व् एव दोषेषु वृत्त्यर्थम् उपघातयेत् ॥
तथोपकारिणं चैव मन्यते वञ्चितं परम् ॥
दत्त्वापि च धनं काले संतपत्य् उपकारिणे ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣma uvāca
spṛhāsyāntarhitā caiva viditārthā ca karmaṇā ||
ākroṣṭā kruśyate caiva bandhitā badhyate ca yaḥ ||
dattānukīrtir viṣamaḥ kṣudro naikṛtikaḥ śaṭhaḥ ||
asaṃbhogī ca mānī ca tathā saṅgī vikatthanaḥ ||
sarvātiśaṅkī paruṣo bāliśaḥ kṛpaṇas tathā ||
vargapraśaṃsī satatam āśramadveṣasaṃkarī ||
hiṃsāvihārī satatam aviśeṣaguṇāguṇaḥ ||
bahvalīko manasvī ca lubdho 'tyarthaṃ nṛśaṃsakṛt ||
dharmaśīlaṃ guṇopetaṃ pāpa ity avagacchati ||
ātmaśīlānumānena na viśvasiti kasya cit ||
pareṣāṃ yatra doṣaḥ syāt tad guhyaṃ saṃprakāśayet ||
samāneṣv eva doṣeṣu vṛttyartham upaghātayet ||
tathopakāriṇaṃ caiva manyate vañcitaṃ param ||
dattvāpi ca dhanaṃ kāle saṃtapaty upakāriṇe ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
स्पृहा अस्य अन्तर्हिता च एवspṛhā asya antarhitā ca evaего скрытая завистливая тяга; спрятанное желание
विदित अर्था च कर्मणाvidita arthā ca karmaṇāи смысл узнаётся по поступку; делу
आक्रोष्टा क्रुश्यते च एवākroṣṭā kruśyate ca evaругающий и сам ругается; кричит
बन्धिता बध्यते च यःbandhitā badhyate ca yaḥсвязывающий и сам связывается; пленяет
दत्ता अनुकीर्तिः विषमःdattā anukīrtiḥ viṣamaḥнапоминающий о данном, неровный; несправедливый
क्षुद्रः नैकृतिकः शठःkṣudraḥ naikṛtikaḥ śaṭhaḥнизкий, коварный, обманщик; плут
असंभोगी च मानी चasaṃbhogī ca mānī caне делящийся и гордый; самомнительный
तथा सङ्गी विकत्थनःtathā saṅgī vikatthanaḥа также цепляющийся и хвастливый; бахвал
सर्व अतिशङ्की परुषःsarva atiśaṅkī paruṣaḥвсех чрезмерно подозревающий, грубый; резкий
बालिशः कृपणः तथाbāliśaḥ kṛpaṇaḥ tathāглупый и жалкий также; скупой
वर्ग प्रशंसी सततम्varga praśaṃsī satatamпостоянно хвалящий свою группу; сторону
आश्रम द्वेष संकरीāśrama dveṣa saṃkarīсмешивающий ненависть к ашрамам; вражду
हिंसा विहारी सततम्hiṃsā vihārī satatamпостоянно развлекающийся насилием; жестокостью
अविशेष गुण अगुणःaviśeṣa guṇa aguṇaḥне различающий достоинство и недостаток; качество
बहु अलीकः मनस्वी चbahu alīkaḥ manasvī caмного лгущий и самовольный; упрямый
लुब्धः अत्यर्थम् नृशंस कृत्lubdhaḥ atyartham nṛśaṃsa kṛtкрайне жадный, делающий жестокость; зло
धर्म शीलम् गुण उपेतम्dharma śīlam guṇa upetamчеловека праведного нрава, наделённого качествами; добродетельного
पापः इति अवगच्छतिpāpaḥ iti avagacchatiон считает грешным; дурным
आत्म शील अनुमानेनātma śīla anumānenaпо мерке собственного нрава; характера
न विश्वसिति कस्य चित्na viśvasiti kasya citне доверяет никому; ни одному
परेषाम् यत्र दोषः स्यात्pareṣām yatra doṣaḥ syātгде был бы недостаток других; чужой порок
तत् गुह्यम् संप्रकाशयेत्tat guhyam saṃprakāśayetту тайну он раскрывает; обнародует
समानेषु एव दोषेषुsamāneṣu eva doṣeṣuпри одинаковых же недостатках; равных пороках
वृत्ति अर्थम् उपघातयेत्vṛtti artham upaghātayetради выгоды губит; повреждает
तथा उपकारिणम् च एवtathā upakāriṇam ca evaи так же благодетеля; помогающего
मन्यते वञ्चितम् परम्manyate vañcitam paramсчитает крайне обманутым; обманщиком
दत्त्वा अपि च धनम् कालेdattvā api ca dhanam kāleи даже дав богатство вовремя; в срок
संतपत्य् उपकारिणेsaṃtapaty upakāriṇeмучится перед благодетелем; жалеет о помощи
Литературный перевод

Бхишма ответил: «У такого человека скрыта завистливая тяга, а его смысл узнаётся по поступку. Он ругает и сам кричит, связывает и сам оказывается связанным. Он напоминает о том, что дал, несправедлив, низок, коварен и лжив; не делится, горд, цепок и хвастлив. Он чрезмерно всех подозревает, груб, глуп и жалок; постоянно хвалит свою группу и смешивает жизнь с ненавистью к другим укладам. Он постоянно забавляется насилием, не различает достоинств и недостатков, много лжёт, самоволен, крайне жаден и совершает жестокие дела. Человека праведного нрава и добрых качеств он считает грешным, потому что судит по собственному характеру и никому не доверяет. Где у других есть недостаток, он раскрывает тайну; при равных недостатках губит другого ради выгоды. Даже благодетеля он считает обманщиком; дав богатство вовремя, он потом мучится и жалеет о помощи».

Версия

8367b730af57 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 22:32:09 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами