Махабхарата
Шри покидает Бали и распределяется по четырём опорам12.218.7-15
10990 / 15823
Махабхарата · 12.218.7-15
Деванагари

श्रीर् उवाच
न मा विरोचनो वेद न मा वैरोचनो बलिः ॥
आहुर् मां दुःसहेत्य् एवं विधित्सेति च मां विदुः ॥
भूतिर् लक्ष्मीति माम् आहुः श्रीर् इत्य् एवं च वासव ॥
त्वं मां शक्र न जानीषे सर्वे देवा न मां विदुः ॥
शक्र उवाच
किम् इदं त्वं मम कृते उताहो बलिनः कृते ॥
दुःसहे विजहास्य् एनं चिरसंवासिनी सती ॥
श्रीर् उवाच
न धाता न विधाता मां विदधाति कथं चन ॥
कालस् तु शक्र पर्यायान् मैनं शक्रावमन्यथाः ॥
शक्र उवाच
कथं त्वया बलिस् त्यक्तः किमर्थं वा शिखण्डिनि ॥
कथं च मां न जह्यास् त्वं तन् मे ब्रूहि शुचिस्मिते ॥
श्रीर् उवाच
सत्ये स्थितास्मि दाने च व्रते तपसि चैव हि ॥
पराक्रमे च धर्मे च पराचीनस् ततो बलिः ॥
ब्रह्मण्यो ऽयं सदा भूत्वा सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥
अभ्यसूयद् ब्राह्मणान् वै उच्छिष्टश् चास्पृशद् घृतम् ॥
यज्ञशीलः पुरा भूत्वा माम् एव यजतेत्य् अयम् ॥
प्रोवाच लोकान् मूढात्मा कालेनोपनिपीडितः ॥
अपाकृता ततः शक्र त्वयि वत्स्यामि वासव ॥
अप्रमत्तेन धार्यास्मि तपसा विक्रमेण च ॥

Транслитерация (IAST)

śrīr uvāca
na mā virocano veda na mā vairocano baliḥ ||
āhur māṃ duḥsahety evaṃ vidhitseti ca māṃ viduḥ ||
bhūtir lakṣmīti mām āhuḥ śrīr ity evaṃ ca vāsava ||
tvaṃ māṃ śakra na jānīṣe sarve devā na māṃ viduḥ ||
śakra uvāca
kim idaṃ tvaṃ mama kṛte utāho balinaḥ kṛte ||
duḥsahe vijahāsy enaṃ cirasaṃvāsinī satī ||
śrīr uvāca
na dhātā na vidhātā māṃ vidadhāti kathaṃ cana ||
kālas tu śakra paryāyān mainaṃ śakrāvamanyathāḥ ||
śakra uvāca
kathaṃ tvayā balis tyaktaḥ kimarthaṃ vā śikhaṇḍini ||
kathaṃ ca māṃ na jahyās tvaṃ tan me brūhi śucismite ||
śrīr uvāca
satye sthitāsmi dāne ca vrate tapasi caiva hi ||
parākrame ca dharme ca parācīnas tato baliḥ ||
brahmaṇyo 'yaṃ sadā bhūtvā satyavādī jitendriyaḥ ||
abhyasūyad brāhmaṇān vai ucchiṣṭaś cāspṛśad ghṛtam ||
yajñaśīlaḥ purā bhūtvā mām eva yajatety ayam ||
provāca lokān mūḍhātmā kālenopanipīḍitaḥ ||
apākṛtā tataḥ śakra tvayi vatsyāmi vāsava ||
apramattena dhāryāsmi tapasā vikrameṇa ca ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
न मा विरोचनः वेदna mā virocanaḥ vedaне знает меня Вирочана; отец Бали
न मा वैरोचनः बलिःna mā vairocanaḥ baliḥне знает меня Вайрочана Бали; сын Вирочаны
आहुः माम् दुःसहा इति एवम्āhuḥ mām duḥsahā iti evamназывают меня Духсаха так; Невыносимая
विधित्सा इति च माम् विदुःvidhitsā iti ca mām viduḥи знают меня как Видхитса; Устроительница
भूतिः लक्ष्मीः इति माम् आहुःbhūtiḥ lakṣmīḥ iti mām āhuḥБхути и Лакшми меня называют; процветание
श्रीः इति एवम् च वासवśrīḥ iti evam ca vāsavaи Шри так, Васава; удача
त्वम् माम् शक्र न जानीषेtvam mām śakra na jānīṣeты меня, Шакра, не знаешь; не понимаешь
सर्वे देवाः न माम् विदुःsarve devāḥ na mām viduḥвсе боги меня не знают; не ведают
शक्रः उवाचśakraḥ uvācaШакра сказал; спросил
किम् इदम् त्वम् मम कृतेkim idam tvam mama kṛteэто ты ради меня; для меня
उत आहो बलिनः कृतेuta āho balinaḥ kṛteили же ради Бали; для него
दुःसहे विजहासि एनम्duḥsahe vijahāsi enamо Духсаха, оставляешь его; покидаешь
चिर संवासिनी सतीcira saṃvāsinī satīбудучи долго жившей вместе; пребывавшей
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
न धाता न विधाता माम्na dhātā na vidhātā māmни Дхатар, ни Видхатар меня; творец
विदधाति कथम् चनvidadhāti katham canaникак не распределяет; устраивает
कालः तु शक्र पर्यायान्kālaḥ tu śakra paryāyānвремя же, Шакра, чередования; очереди
मा एनम् शक्र अवमन्यथाःmā enam śakra avamanyathāḥне презирай его, Шакра; Бали
शक्रः उवाचśakraḥ uvācaШакра сказал; спросил
कथम् त्वया बलिः त्यक्तःkatham tvayā baliḥ tyaktaḥкак тобой Бали оставлен; покинут
किम् अर्थम् वा शिखण्डिनिkim artham vā śikhaṇḍiniи по какой причине, украшенная венцом; хохолком
कथम् च माम्katham ca māmи как меня; каким образом
न जह्याः त्वम्na jahyāḥ tvamне оставишь ты; не покинешь
तत् मे ब्रूहि शुचि स्मितेtat me brūhi śuci smiteэто мне скажи, чисто улыбающаяся; светлоулыбчивая
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
सत्ये स्थिता अस्मि दाने चsatye sthitā asmi dāne caв истине я стою и в даре; щедрости
व्रते तपसि च एव हिvrate tapasi ca eva hiв обете и тапасе именно; аскезе
पराक्रमे च धर्मे चparākrame ca dharme caи в доблести, и в дхарме; законе
पराचीनः ततः बलिःparācīnaḥ tataḥ baliḥот этого отвернулся Бали; отошёл
ब्रह्मण्यः अयम् सदा भूत्वाbrahmaṇyaḥ ayam sadā bhūtvāон, прежде всегда почитавший брахманов; благочестивый
सत्य वादी जित इन्द्रियःsatya vādī jita indriyaḥправдоречивый, победивший чувства; обузданный
अभ्यसूयत् ब्राह्मणान् वैabhyasūyat brāhmaṇān vaiстал завидовать брахманам; придраться
उच्छिष्टः च अस्पृशत् घृतम्ucchiṣṭaḥ ca aspṛśat ghṛtamи нечистый коснулся гхи; остаточный
यज्ञ शीलः पुरा भूत्वाyajña śīlaḥ purā bhūtvāпрежде имея нрав жертвователя; жертвенный
माम् एव यजत इति अयम्mām eva yajata iti ayamпусть жертвует только мне — так он; говорил
प्रोवाच लोकान् मूढ आत्माprovāca lokān mūḍha ātmāсказал мирам, омрачённый душой; глупый
कालेन उपनिपीडितःkālena upanipīḍitaḥвременем подавленный; придавленный
अपाकृता ततः शक्रapākṛtā tataḥ śakraотвергнутая тогда, Шакра; отстранённая
त्वयि वत्स्यामि वासवtvayi vatsyāmi vāsavaв тебе буду жить, Васава; пребывать
अप्रमत्तेन धार्या अस्मिapramattena dhāryā asmiбдительным я должна быть удержана; сохранена
तपसा विक्रमेण चtapasā vikrameṇa caтапасом и доблестью; подвигом
Литературный перевод

Шри сказала: «Меня не знает ни Вирочана, ни Бали Вайрочана. Меня называют Духсахой, Невыносимой; знают также как Видхитсу. Меня называют Бхути, Лакшми и Шри, о Васава. Ты, Шакра, не знаешь меня, и все боги меня не знают». Шакра спросил: «О Духсаха, ты оставляешь его ради меня или ради Бали? Ты долго жила с ним — почему уходишь?» Шри ответила: «Ни Дхатар, ни Видхатар никак меня не распределяют: чередования устанавливает время, о Шакра. Не презирай Бали». Шакра спросил: «Как Бали был оставлен тобой и по какой причине, о венценосная? И как сделать, чтобы ты не оставила меня? Скажи мне это, чисто улыбающаяся». Шри ответила: «Я пребываю в истине, даре, обете, тапасе, доблести и дхарме; от этого Бали отвернулся. Прежде он был почитателем брахманов, правдивым и победившим чувства, но затем стал завидовать брахманам и нечистым коснулся гхи. Прежде он был жертвенным по нраву, а потом, омрачённый и придавленный временем, сказал мирам: “Жертвуйте только мне”. Поэтому, будучи отстранённой, я буду жить в тебе, о Васава. Но меня нужно удерживать бдительностью, тапасом и доблестью».

Версия

4aa5fce6a3b9 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 01:39:45 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами