Махабхарата
Юдхиштхира спрашивает о смерти, и Нарада начинает рассказ12.248.13-18
11141 / 15823
Махабхарата · 12.248.13-18
Деванагари

प्रजाः सृष्ट्वा महातेजाः प्रजासर्गे पितामहः ॥
अतीव वृद्धा बहुला नामृष्यत पुनः प्रजाः ॥
न ह्य् अन्तरम् अभूत् किं चित् क्व चिज् जन्तुभिर् अच्युत ॥
निरुच्छ्वासम् इवोन्नद्धं त्रैलोक्यम् अभवन् नृप ॥
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति भूपते ॥
चिन्तयन् नाध्यगच्छच् च संहारे हेतुकारणम् ॥
तस्य रोषान् महाराज खेभ्यो ऽग्निर् उदतिष्ठत ॥
तेन सर्वा दिशो राजन् ददाह स पितामहः ॥
ततो दिवं भुवं खं च जगच् च सचराचरम् ॥
ददाह पावको राजन् भगवत्कोपसंभवः ॥
तत्रादह्यन्त भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ॥
महता कोपवेगेन कुपिते प्रपितामहे ॥

Транслитерация (IAST)

prajāḥ sṛṣṭvā mahātejāḥ prajāsarge pitāmahaḥ ||
atīva vṛddhā bahulā nāmṛṣyata punaḥ prajāḥ ||
na hy antaram abhūt kiṃ cit kva cij jantubhir acyuta ||
nirucchvāsam ivonnaddhaṃ trailokyam abhavan nṛpa ||
tasya cintā samutpannā saṃhāraṃ prati bhūpate ||
cintayan nādhyagacchac ca saṃhāre hetukāraṇam ||
tasya roṣān mahārāja khebhyo 'gnir udatiṣṭhata ||
tena sarvā diśo rājan dadāha sa pitāmahaḥ ||
tato divaṃ bhuvaṃ khaṃ ca jagac ca sacarācaram ||
dadāha pāvako rājan bhagavatkopasaṃbhavaḥ ||
tatrādahyanta bhūtāni jaṅgamāni dhruvāṇi ca ||
mahatā kopavegena kupite prapitāmahe ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
प्रजाः सृष्ट्वा महा तेजाःprajāḥ sṛṣṭvā mahā tejāḥсоздав существ, великосияющий; прародитель
प्रजा सर्गे पितामहःprajā sarge pitāmahaḥпри сотворении существ Питамаха; Брахма
अतीव वृद्धाः बहुलाःatīva vṛddhāḥ bahulāḥчрезмерно выросшие, многочисленные; размножившиеся
न अमृष्यत पुनः प्रजाःna amṛṣyata punaḥ prajāḥснова не выносил существ; не терпел
न हि अन्तरम् अभूत्na hi antaram abhūtведь не было промежутка; пространства
किम् चित्kim citкакого-либо; нисколько
क्व चित् जन्तुभिः अच्युतkva cit jantubhiḥ acyutaгде-либо из-за существ, Ачьюта; живых
निरुच्छ्वासम् इव उन्नद्धम्nirucchvāsam iva unnaddhamсловно без дыхания, переполненное; сжатое
त्रैलोक्यम् अभवत् नृपtrailokyam abhavat nṛpaтрёхмирье стало, царь; оказалось
तस्य चिन्ता समुत्पन्नाtasya cintā samutpannāу него мысль возникла; забота
संहारम् प्रति भूपतेsaṃhāram prati bhūpateотносительно уничтожения, владыка земли; сворачивания
चिन्तयन् न अध्यगच्छत् चcintayan na adhyagacchat caразмышляя, не находил и; не постиг
संहारे हेतु कारणम्saṃhāre hetu kāraṇamдля уничтожения основание и причину; средство
तस्य रोषात् महा राजtasya roṣāt mahā rājaиз его гнева, великий царь; ярости
खेभ्यः अग्निः उदतिष्ठतkhebhyaḥ agniḥ udatiṣṭhataиз пространств огонь поднялся; возник
तेन सर्वाः दिशः राजन्tena sarvāḥ diśaḥ rājanим все стороны, царь; направления
ददाह सः पितामहःdadāha saḥ pitāmahaḥсжёг тот Питамаха; Брахма
ततः दिवम् भुवम् खम् चtataḥ divam bhuvam kham caзатем небо, землю и пространство; эфир
जगत् च स चर अचरम्jagat ca sa cara acaramи мир с движущимся и неподвижным; всё сущее
ददाह पावकः राजन्dadāha pāvakaḥ rājanсжёг огонь, царь; пламя
भगवत् कोप संभवःbhagavat kopa saṃbhavaḥвозникший из гнева благословенного; Господа
तत्र अदह्यन्त भूतानिtatra adahyanta bhūtāniтам сгорали существа; живые
जङ्गमानि ध्रुवाणि चjaṅgamāni dhruvāṇi caдвижущиеся и неподвижные также; устойчивые
महता कोप वेगेनmahatā kopa vegenaвеликим порывом гнева; силой ярости
कुपिते प्रपितामहेkupite prapitāmaheкогда разгневался Прапитамаха; праотец
Литературный перевод

«Создав существ при сотворении, великосияющий Питамаха снова уже не мог вынести эти чрезмерно разросшиеся и многочисленные существа. Нигде, о Ачьюта, не осталось никакого промежутка из-за живых; трёхмирье, о царь, стало словно переполненным и без дыхания. Тогда у него возникла мысль об уничтожении, о владыка земли; размышляя, он не находил основания и причины для уничтожения. Из его гнева, великий царь, из пространств поднялся огонь; этим огнём Питамаха сжёг все стороны. Затем пламя, возникшее из гнева Благословенного, сожгло небо, землю, пространство и весь мир с движущимся и неподвижным, о царь. Когда Прапитамаха разгневался, великим порывом его гнева там сгорали существа, движущиеся и неподвижные».

Версия

f8a9f17871bb · опубликовано 21 июн. 2026 г., 03:32:25 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами