Махабхарата
Дьюматсена и Сатьяван о наказании и ненасилии12.259.24-31
11200 / 15823
Махабхарата · 12.259.24-31
Деванагари

द्युमत्सेन उवाच
राजानो लोकयात्रार्थं तप्यन्ते परमं तपः ॥
अपत्रपन्ति तादृग्भ्यस् तथावृत्ता भवन्ति च ॥
वित्रास्यमानाः सुकृतो न कामाद् घ्नन्ति दुष्कृतीन् ॥
सुकृतेनैव राजानो भूयिष्ठं शासते प्रजाः ॥
श्रेयसः श्रेयसीम् एवं वृत्तिं लोको ऽनुवर्तते ॥
सदैव हि गुरोर् वृत्तम् अनुवर्तन्ति मानवाः ॥
आत्मानम् असमाधाय समाधित्सति यः परान् ॥
विषयेष्व् इन्द्रियवशं मानवाः प्रहसन्ति तम् ॥
यो राज्ञो दम्भमोहेन किं चित् कुर्याद् असांप्रतम् ॥
सर्वोपायैर् नियम्यः स तथा पापान् निवर्तते ॥
आत्मैवादौ नियन्तव्यो दुष्कृतं संनियच्छता ॥
दण्डयेच् च महादण्डैर् अपि बन्धून् अनन्तरान् ॥
यत्र वै पापकृत् क्लेश्यो न महद् दुःखम् अर्छति ॥
वर्धन्ते तत्र पापानि धर्मो ह्रसति च ध्रुवम् ॥
इति कारुण्यशीलस् तु विद्वान् वै ब्राह्मणो ऽन्वशात् ॥
इति चैवानुशिष्टो ऽस्मि पूर्वैस् तात पितामहैः ॥
आश्वासयद्भिः सुभृशम् अनुक्रोशात् तथैव च ॥

Транслитерация (IAST)

dyumatsena uvāca
rājāno lokayātrārthaṃ tapyante paramaṃ tapaḥ ||
apatrapanti tādṛgbhyas tathāvṛttā bhavanti ca ||
vitrāsyamānāḥ sukṛto na kāmād ghnanti duṣkṛtīn ||
sukṛtenaiva rājāno bhūyiṣṭhaṃ śāsate prajāḥ ||
śreyasaḥ śreyasīm evaṃ vṛttiṃ loko 'nuvartate ||
sadaiva hi guror vṛttam anuvartanti mānavāḥ ||
ātmānam asamādhāya samādhitsati yaḥ parān ||
viṣayeṣv indriyavaśaṃ mānavāḥ prahasanti tam ||
yo rājño dambhamohena kiṃ cit kuryād asāṃpratam ||
sarvopāyair niyamyaḥ sa tathā pāpān nivartate ||
ātmaivādau niyantavyo duṣkṛtaṃ saṃniyacchatā ||
daṇḍayec ca mahādaṇḍair api bandhūn anantarān ||
yatra vai pāpakṛt kleśyo na mahad duḥkham archati ||
vardhante tatra pāpāni dharmo hrasati ca dhruvam ||
iti kāruṇyaśīlas tu vidvān vai brāhmaṇo 'nvaśāt ||
iti caivānuśiṣṭo 'smi pūrvais tāta pitāmahaiḥ ||
āśvāsayadbhiḥ subhṛśam anukrośāt tathaiva ca ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
द्युमत्सेन उवाचdyumatsena uvācaДьюматсена сказал; Дьюматсена продолжил
राजानः लोक यात्रा अर्थम्rājānaḥ loka yātrā arthamцари ради хода мира; общественного порядка
तप्यन्ते परमम् तपःtapyante paramam tapaḥсовершают высший тапас; страдают
अपत्रपन्ति तादृग्भ्यःapatrapanti tādṛgbhyaḥстыдятся перед такими; уступают
तथा वृत्ताः भवन्ति चtathā vṛttāḥ bhavanti caи становятся такого поведения; подобными
वित्रास्यमानाः सुकृतःvitrāsyamānāḥ sukṛtaḥустрашаемые добрые люди; праведные
न कामात् घ्नन्ति दुष्कृतीन्na kāmāt ghnanti duṣkṛtīnне из желания убивают злодеев; наказывают
सुकृतेन एव राजानःsukṛtena eva rājānaḥименно добрым делом цари; заслугой
भूयिष्ठम् शासते प्रजाःbhūyiṣṭham śāsate prajāḥбольше всего правят подданными; наставляют
श्रेयसः श्रेयसीम् एवम्śreyasaḥ śreyasīm evamлучшую из благих так; высшую
वृत्तिम् लोकः अनुवर्ततेvṛttim lokaḥ anuvartateжизнь мир следует; поведение
सदा एव हिsadā eva hiведь всегда именно; постоянно
गुरोः वृत्तम् अनुवर्तन्तिguroḥ vṛttam anuvartantiповедению старшего следуют; учителя
मानवाःmānavāḥлюди; человеческие существа
आत्मानम् असमाधायātmānam asamādhāyaне обуздав себя; не устроив себя
समाधित्सति यः परान्samādhitsati yaḥ parānкто хочет устроить других; обуздать
विषयेषु इन्द्रिय वशम्viṣayeṣu indriya vaśamво предметах, подвластного чувствам; раб чувств
मानवाः प्रहसन्ति तम्mānavāḥ prahasanti tamлюди смеются над ним; осмеивают
यः राज्ञः दम्भ मोहेनyaḥ rājñaḥ dambha mohenaкто из царской гордости и заблуждения; лицемерия
किम् चित् कुर्यात् असांप्रतम्kim cit kuryāt asāṃpratamчто-либо неподобающее сделал бы; неуместное
सर्व उपायैः नियम्यः सःsarva upāyaiḥ niyamyaḥ saḥвсеми средствами он должен сдерживаться; обуздываться
तथा पापात् निवर्ततेtathā pāpāt nivartateтак от греха отворачивается; удерживается
आत्मा एव आदौ नियन्तव्यःātmā eva ādau niyantavyaḥсебя самого сперва следует обуздать; сначала
दुष्कृतम् संनियच्छताduṣkṛtam saṃniyacchatāтому, кто сдерживает злодеяние; грех
दण्डयेत् च महा दण्डैःdaṇḍayet ca mahā daṇḍaiḥи пусть наказывает великими наказаниями; строго
अपि बन्धून् अनन्तरान्api bandhūn anantarānдаже ближайших родственников; своих
यत्र वै पाप कृत्yatra vai pāpa kṛtгде грешник действительно; злодей
क्लेश्यः न महत् दुःखम्kleśyaḥ na mahat duḥkhamнаказуемый, но не великое страдание; мучение
अर्छतिarchatiполучает; достигает
वर्धन्ते तत्र पापानिvardhante tatra pāpāniтам возрастают грехи; злодеяния
धर्मः ह्रसति च ध्रुवम्dharmaḥ hrasati ca dhruvamи дхарма непременно убывает; уменьшается
इति कारुण्य शीलः तुiti kāruṇya śīlaḥ tuтак сострадательного нрава же; милосердный
विद्वान् वै ब्राह्मणः अन्वशात्vidvān vai brāhmaṇaḥ anvaśātзнающий брахман наставил; повелел
इति च एव अनुशिष्टः अस्मिiti ca eva anuśiṣṭaḥ asmiи так именно наставлен я; научен
पूर्वैः तात पितामहैःpūrvaiḥ tāta pitāmahaiḥдревними праотцами, дитя; предками
आश्वासयद्भिः सुभृशम्āśvāsayadbhiḥ subhṛśamсильно утешающими; ободряющими
अनुक्रोशात् तथा एव चanukrośāt tathā eva caи также из сострадания; жалости
Литературный перевод

Дьюматсена сказал: «Ради поддержания жизни мира цари совершают высший тапас. Если они стыдятся перед такими людьми и перенимают их поведение, порядок рушится. Добрые люди, когда их заставляют устрашать, не наказывают злодеев из желания. Цари больше всего правят подданными именно добрым делом; мир следует лучшему поведению, ведь люди всегда следуют поведению старшего. Того, кто не обуздал себя, но хочет обуздать других, оставаясь рабом чувств в предметах, люди высмеивают. Если кто-либо из царской гордости и заблуждения совершит что-то неподобающее, его нужно сдерживать всеми средствами; так он отворачивается от греха. Тот, кто сдерживает злодеяние, сперва должен обуздать самого себя и сурово наказывать даже ближайших родственников. Там, где грешник подлежит наказанию, но не получает серьёзного страдания, грехи возрастают, а дхарма непременно убывает. Так наставил милосердный знающий брахман; так же, дитя, меня учили древние праотцы, сильно утешая и действуя из сострадания».

Версия

390c49cadfa8 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 05:14:35 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами