असित उवाच
येभ्यः सृजति भूतानि कालो भावप्रचोदितः ॥
महाभूतानि पञ्चेति तान्य् आहुर् भूतचिन्तकाः ॥
तेभ्यः सृजति भूतानि काल आत्मप्रचोदितः ॥
एतेभ्यो यः परं ब्रूयाद् असद् ब्रूयाद् असंशयम् ॥
विद्धि नारद पञ्चैताञ् शाश्वतान् अचलान् ध्रुवान् ॥
महतस् तेजसो राशीन् कालषष्ठान् स्वभावतः ॥
आपश् चैवान्तरिक्षं च पृथिवी वायुपावकौ ॥
असिद्धिः परम् एतेभ्यो भूतेभ्यो मुक्तसंशयम् ॥
नोपपत्त्या न वा युक्त्या त्व् असद् ब्रूयाद् असंशयम् ॥
वेत्थ तान् अभिनिर्वृत्तान् षड् एते यस्य राशयः ॥
पञ्चैव तानि कालश् च भावाभावौ च केवलौ ॥
अष्टौ भूतानि भूतानां शाश्वतानि भवाप्ययौ ॥
अभावाद् भावितेष्व् एव तेभ्यश् च प्रभवन्त्य् अपि ॥
विनष्टो ऽपि च तान्य् एव जन्तुर् भवति पञ्चधा ॥
asita uvāca
yebhyaḥ sṛjati bhūtāni kālo bhāvapracoditaḥ ||
mahābhūtāni pañceti tāny āhur bhūtacintakāḥ ||
tebhyaḥ sṛjati bhūtāni kāla ātmapracoditaḥ ||
etebhyo yaḥ paraṃ brūyād asad brūyād asaṃśayam ||
viddhi nārada pañcaitāñ śāśvatān acalān dhruvān ||
mahatas tejaso rāśīn kālaṣaṣṭhān svabhāvataḥ ||
āpaś caivāntarikṣaṃ ca pṛthivī vāyupāvakau ||
asiddhiḥ param etebhyo bhūtebhyo muktasaṃśayam ||
nopapattyā na vā yuktyā tv asad brūyād asaṃśayam ||
vettha tān abhinirvṛttān ṣaḍ ete yasya rāśayaḥ ||
pañcaiva tāni kālaś ca bhāvābhāvau ca kevalau ||
aṣṭau bhūtāni bhūtānāṃ śāśvatāni bhavāpyayau ||
abhāvād bhāviteṣv eva tebhyaś ca prabhavanty api ||
vinaṣṭo 'pi ca tāny eva jantur bhavati pañcadhā ||
Асита сказал: «Те, из которых время, побуждаемое бытием, создаёт существа, мыслители называют пятью великими элементами. Из них время, побуждаемое атманом, создаёт живых существ; кто сказал бы, что есть нечто выше этих элементов как причина телесного состава, тот без сомнения сказал бы несущее. Знай, Нарада, эти пять как вечные, неподвижные и устойчивые скопления великой силы, с временем как шестым по природе. Воды, пространство, земля, ветер и огонь — выше этих элементов нет иной установленной основы, свободно от сомнения. Ни основанием, ни логикой нельзя утверждать несущее как причину; знай эти шесть как полностью возникшие скопления. Пять элементов, время, бытие и небытие — таковы восемь вечных оснований возникновения и исчезновения существ. Из небытия, когда оно становится бытием, существа возникают из них, и даже погибнув, живое существо снова становится пятеричным».
bfa6a5a77f95 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 05:31:12 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Асита начинает с космологии, где тело принадлежит элементам и времени. Это отрезвляет: воплощённое не является независимой собственностью души, а собрано из потоков природы.