करालजनक उवाच
अक्षरक्षरयोर् एष द्वयोः संबन्ध इष्यते ॥
स्त्रीपुंसोर् वापि भगवन् संबन्धस् तद्वद् उच्यते ॥
ऋते न पुरुषेणेह स्त्री गर्भं धारयत्य् उत ॥
ऋते स्त्रियं न पुरुषो रूपं निर्वर्तयेत् तथा ॥
अन्योन्यस्याभिसंबन्धाद् अन्योन्यगुणसंश्रयात् ॥
रूपं निर्वर्तयत्य् एतद् एवं सर्वासु योनिषु ॥
रत्यर्थम् अभिसंरोधाद् अन्योन्यगुणसंश्रयात् ॥
ऋतौ निर्वर्तते रूपं तद् वक्ष्यामि निदर्शनम् ॥
ये गुणाः पुरुषस्येह ये च मातृगुणास् तथा ॥
अस्थि स्नायु च मज्जा च जानीमः पितृतो द्विज ॥
त्वङ् मांसं शोणितं चैव मातृजान्य् अपि शुश्रुम ॥
एवम् एतद् द्विजश्रेष्ठ वेदशास्त्रेषु पठ्यते ॥
प्रमाणं यच् च वेदोक्तं शास्त्रोक्तं यच् च पठ्यते ॥
वेदशास्त्रप्रमाणं च प्रमाणं तत् सनातनम् ॥
एवम् एवाभिसंबद्धौ नित्यं प्रकृतिपूरुषौ ॥
पश्यामि भगवंस् तस्मान् मोक्षधर्मो न विद्यते ॥
अथ वानन्तरकृतं किं चिद् एव निदर्शनम् ॥
तन् ममाचक्ष्व तत्त्वेन प्रत्यक्षो ह्य् असि सर्वथा ॥
मोक्षकामा वयं चापि काङ्क्षामो यद् अनामयम् ॥
अदेहम् अजरं दिव्यम् अतीन्द्रियम् अनीश्वरम् ॥
karālajanaka uvāca
akṣarakṣarayor eṣa dvayoḥ saṃbandha iṣyate ||
strīpuṃsor vāpi bhagavan saṃbandhas tadvad ucyate ||
ṛte na puruṣeṇeha strī garbhaṃ dhārayaty uta ||
ṛte striyaṃ na puruṣo rūpaṃ nirvartayet tathā ||
anyonyasyābhisaṃbandhād anyonyaguṇasaṃśrayāt ||
rūpaṃ nirvartayaty etad evaṃ sarvāsu yoniṣu ||
ratyartham abhisaṃrodhād anyonyaguṇasaṃśrayāt ||
ṛtau nirvartate rūpaṃ tad vakṣyāmi nidarśanam ||
ye guṇāḥ puruṣasyeha ye ca mātṛguṇās tathā ||
asthi snāyu ca majjā ca jānīmaḥ pitṛto dvija ||
tvaṅ māṃsaṃ śoṇitaṃ caiva mātṛjāny api śuśruma ||
evam etad dvijaśreṣṭha vedaśāstreṣu paṭhyate ||
pramāṇaṃ yac ca vedoktaṃ śāstroktaṃ yac ca paṭhyate ||
vedaśāstrapramāṇaṃ ca pramāṇaṃ tat sanātanam ||
evam evābhisaṃbaddhau nityaṃ prakṛtipūruṣau ||
paśyāmi bhagavaṃs tasmān mokṣadharmo na vidyate ||
atha vānantarakṛtaṃ kiṃ cid eva nidarśanam ||
tan mamācakṣva tattvena pratyakṣo hy asi sarvathā ||
mokṣakāmā vayaṃ cāpi kāṅkṣāmo yad anāmayam ||
adeham ajaraṃ divyam atīndriyam anīśvaram ||
Карала Джанака сказал: «Эта связь двух — нетленного и тленного — принимается; так же, о благословенный, говорят и о связи женщины и мужчины. Без мужчины женщина здесь не носит плод, а без женщины мужчина не производит форму. Из взаимной связи и взаимной опоры на качества эта форма возникает во всех лонах. Из соединения ради наслаждения, из взаимной опоры на качества, в надлежащее время возникает форма; это я приведу как пример. Какие качества здесь принадлежат мужчине, а какие матери, мы знаем так, о брахман: кости, сухожилия и мозг — от отца; кожа, мясо и кровь, как мы слышали, от матери. Так это читается в Ведах и шастрах, лучший из дваждырождённых. Авторитет Веды и шастры — вечный авторитет. Поэтому я вижу пракрити и Пурушу постоянно связанными, о благословенный; следовательно, дхармы освобождения нет. Или, если есть иной ближайший пример, объясни его мне по истине, ведь ты во всех отношениях непосредственный знаток. Мы тоже желаем освобождения — безболезненного, бестелесного, нестареющего, божественного, сверхчувственного и неподвластного».
5bb3a95a636f · опубликовано 21 июн. 2026 г., 06:57:52 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Джанака возражает через видимый опыт рождения: форма возникает из взаимной зависимости. Его сомнение серьёзно: если Пуруша и пракрити связаны как отец и мать, то как возможно освобождение?