शुचीनि श्रवणीयानि शृणोमीह धनंजय ॥
न च पापानि गृह्णामि ततो ऽहं वै शुचिश्रवाः ॥
एकशृङ्गः पुरा भूत्वा वराहो दिव्यदर्शनः ॥
इमाम् उद्धृतवान् भूमिम् एकशृङ्गस् ततो ह्य् अहम् ॥
तथैवासं त्रिककुदो वाराहं रूपम् आस्थितः ॥
त्रिककुत् तेन विख्यातः शरीरस्य तु मापनात् ॥
विरिञ्च इति यः प्रोक्तः कपिलज्ञानचिन्तकैः ॥
स प्रजापतिर् एवाहं चेतनात् सर्वलोककृत् ॥
विद्यासहायवन्तं माम् आदित्यस्थं सनातनम् ॥
कपिलं प्राहुर् आचार्याः सांख्या निश्चितनिश्चयाः ॥
हिरण्यगर्भो द्युतिमान् एष यश् छन्दसि स्तुतः ॥
योगैः संपूज्यते नित्यं स एवाहं विभुः स्मृतः ॥
एकविंशतिशाखं च ऋग्वेदं मां प्रचक्षते ॥
सहस्रशाखं यत् साम ये वै वेदविदो जनाः ॥
गायन्त्य् आरण्यके विप्रा मद्भक्तास् ते ऽपि दुर्लभाः ॥
षट्पञ्चाशतम् अष्टौ च सप्तत्रिंशतम् इत्य् उत ॥
यस्मिञ् शाखा यजुर्वेदे सो ऽहम् आध्वर्यवे स्मृतः ॥
पञ्चकल्पम् अथर्वाणं कृत्याभिः परिबृंहितम् ॥
कल्पयन्ति हि मां विप्रा अथर्वाणविदस् तथा ॥
शाखाभेदाश् च ये के चिद् याश् च शाखासु गीतयः ॥
स्वरवर्णसमुच्चाराः सर्वांस् तान् विद्धि मत्कृतान् ॥
यत् तद् धयशिरः पार्थ समुदेति वरप्रदम् ॥
सो ऽहम् एवोत्तरे भागे क्रमाक्षरविभागवित् ॥
रामादेशितमार्गेण मत्प्रसादान् महात्मना ॥
पाञ्चालेन क्रमः प्राप्तस् तस्माद् भूतात् सनातनात् ॥
बाभ्रव्यगोत्रः स बभौ प्रथमः क्रमपारगः ॥
नारायणाद् वरं लब्ध्वा प्राप्य योगम् अनुत्तमम् ॥
क्रमं प्रणीय शिक्षां च प्रणयित्वा स गालवः ॥
कण्डरीको ऽथ राजा च ब्रह्मदत्तः प्रतापवान् ॥
जातीमरणजं दुःखं स्मृत्वा स्मृत्वा पुनः पुनः ॥
सप्तजातिषु मुख्यत्वाद् योगानां संपदं गतः ॥
पुराहम् आत्मजः पार्थ प्रथितः कारणान्तरे ॥
धर्मस्य कुरुशार्दूल ततो ऽहं धर्मजः स्मृतः ॥
śucīni śravaṇīyāni śṛṇomīha dhanaṃjaya ||
na ca pāpāni gṛhṇāmi tato 'haṃ vai śuciśravāḥ ||
ekaśṛṅgaḥ purā bhūtvā varāho divyadarśanaḥ ||
imām uddhṛtavān bhūmim ekaśṛṅgas tato hy aham ||
tathaivāsaṃ trikakudo vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ ||
trikakut tena vikhyātaḥ śarīrasya tu māpanāt ||
viriñca iti yaḥ proktaḥ kapilajñānacintakaiḥ ||
sa prajāpatir evāhaṃ cetanāt sarvalokakṛt ||
vidyāsahāyavantaṃ mām ādityasthaṃ sanātanam ||
kapilaṃ prāhur ācāryāḥ sāṃkhyā niścitaniścayāḥ ||
hiraṇyagarbho dyutimān eṣa yaś chandasi stutaḥ ||
yogaiḥ saṃpūjyate nityaṃ sa evāhaṃ vibhuḥ smṛtaḥ ||
ekaviṃśatiśākhaṃ ca ṛgvedaṃ māṃ pracakṣate ||
sahasraśākhaṃ yat sāma ye vai vedavido janāḥ ||
gāyanty āraṇyake viprā madbhaktās te 'pi durlabhāḥ ||
ṣaṭpañcāśatam aṣṭau ca saptatriṃśatam ity uta ||
yasmiñ śākhā yajurvede so 'ham ādhvaryave smṛtaḥ ||
pañcakalpam atharvāṇaṃ kṛtyābhiḥ paribṛṃhitam ||
kalpayanti hi māṃ viprā atharvāṇavidas tathā ||
śākhābhedāś ca ye ke cid yāś ca śākhāsu gītayaḥ ||
svaravarṇasamuccārāḥ sarvāṃs tān viddhi matkṛtān ||
yat tad dhayaśiraḥ pārtha samudeti varapradam ||
so 'ham evottare bhāge kramākṣaravibhāgavit ||
rāmādeśitamārgeṇa matprasādān mahātmanā ||
pāñcālena kramaḥ prāptas tasmād bhūtāt sanātanāt ||
bābhravyagotraḥ sa babhau prathamaḥ kramapāragaḥ ||
nārāyaṇād varaṃ labdhvā prāpya yogam anuttamam ||
kramaṃ praṇīya śikṣāṃ ca praṇayitvā sa gālavaḥ ||
kaṇḍarīko 'tha rājā ca brahmadattaḥ pratāpavān ||
jātīmaraṇajaṃ duḥkhaṃ smṛtvā smṛtvā punaḥ punaḥ ||
saptajātiṣu mukhyatvād yogānāṃ saṃpadaṃ gataḥ ||
purāham ātmajaḥ pārtha prathitaḥ kāraṇāntare ||
dharmasya kuruśārdūla tato 'haṃ dharmajaḥ smṛtaḥ ||
«Я слушаю здесь только чистое и достойное слушания, Дхананджая, и не принимаю греховного; поэтому Я Шучишравас. Когда прежде Я стал однорогим Вепрем божественного вида и поднял эту землю, оттого Я стал Экашрингой. Также, приняв образ Варахи, Я был Трикакудом и прославился как Трикакут из-за меры тела. Тот, кого мыслители знания Капилы называют Виринчей, Праджапати, творцом всех миров по сознанию, - это Я Сам. Санкхьяики с твёрдым убеждением называют Меня вечным Капилой, пребывающим в солнце и имеющим знание помощником. Сияющий Хираньягарбха, воспетый в Веде и постоянно почитаемый йогами, - это тоже Я, всепроникающий. Знатоки Вед называют Меня Ригведой с двадцатью одной ветвью и Самаведой с тысячей ветвей; брахманы, которые поют Меня в араньяке, будучи Моими преданными, редки. В ветвях Яджурведы, числом пятьдесят шесть, восемь и тридцать семь, Я помнюсь в знании адхварью. Знатоки Атхарвы представляют Меня как пятикальповую Атхарву, усиленную особыми обрядами. Все деления ветвей, все песни в ветвях, все произнесения тонов и звуков знай созданными Мной. То Хаяшира, что восходит как дарующий благо, - это Я Сам, знаток разделения крамы и слогов в северной части. По пути, указанному Рамой, и по Моей милости Панчала получил краму от того вечного существа; происходя из рода Бабхравьи, он прославился как первый знаток крамы. Галава, получив дар от Нараяны и достигнув непревзойдённой йоги, установил краму и шикшу. Могущественный царь Брахмадатта Кандарика, снова и снова вспоминая страдание, рождённое рождением и смертью, благодаря превосходству в семи рождениях достиг совершенства йог. Прежде, о Партха, Я был известен как сын Дхармы по другому поводу; поэтому Меня помнят как Дхармаджу».
54cd98f2c392 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 08:35:27 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Здесь Господь отождествляет Себя с источником ведийской речи, школ знания и дисциплин передачи. Веда, санкхья, йога и фонетическая традиция не автономны: их жизненная сила исходит из Нараяны.