Махабхарата
Ума о дхарме жён (часть 1)13.134.22-29
12740 / 15823
Махабхарата · 13.134.22-29
Деванагари

भीष्म उवाच
एवं सर्वाः सरिच्छ्रेष्ठाः पृष्टाः पुण्यतमाः शिवाः ॥
ततो देवनदी गङ्गा नियुक्ता प्रतिपूज्य ताम् ॥
बह्वीभिर् बुद्धिभिः स्फीता स्त्रीधर्मज्ञा शुचिस्मिता ॥
शैलराजसुतां देवीं पुण्या पापापहां शिवाम् ॥
बुद्ध्या विनयसंपन्ना सर्वज्ञानविशारदा ॥
सस्मितं बहुबुद्ध्याढ्या गङ्गा वचनम् अब्रवीत् ॥
धन्याः स्मो ऽनुगृहीताः स्मो देवि धर्मपरायणा ॥
या त्वं सर्वजगन्मान्या नदीर् मानयसे ऽनघे ॥
प्रभवन् पृच्छते यो हि संमानयति वा पुनः ॥
नूनं जनम् अदुष्टात्मा पण्डिताख्यां स गच्छति ॥
ज्ञानविज्ञानसंपन्नान् ऊहापोहविशारदान् ॥
प्रवक्तॄन् पृच्छते यो ऽन्यान् स वै ना पदम् अर्च्छति ॥
अन्यथा बहुबुद्ध्याढ्यो वाक्यं वदति संसदि ॥
अन्यथैव ह्य् अहंमानी दुर्बलं वदते वचः ॥
दिव्यज्ञाने दिवि श्रेष्ठे दिव्यपुण्ये सदोत्थिते ॥
त्वम् एवार्हसि नो देवि स्त्रीधर्मम् अनुशासितुम् ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣma uvāca
evaṃ sarvāḥ saricchreṣṭhāḥ pṛṣṭāḥ puṇyatamāḥ śivāḥ ||
tato devanadī gaṅgā niyuktā pratipūjya tām ||
bahvībhir buddhibhiḥ sphītā strīdharmajñā śucismitā ||
śailarājasutāṃ devīṃ puṇyā pāpāpahāṃ śivām ||
buddhyā vinayasaṃpannā sarvajñānaviśāradā ||
sasmitaṃ bahubuddhyāḍhyā gaṅgā vacanam abravīt ||
dhanyāḥ smo 'nugṛhītāḥ smo devi dharmaparāyaṇā ||
yā tvaṃ sarvajaganmānyā nadīr mānayase 'naghe ||
prabhavan pṛcchate yo hi saṃmānayati vā punaḥ ||
nūnaṃ janam aduṣṭātmā paṇḍitākhyāṃ sa gacchati ||
jñānavijñānasaṃpannān ūhāpohaviśāradān ||
pravaktṝn pṛcchate yo 'nyān sa vai nā padam arcchati ||
anyathā bahubuddhyāḍhyo vākyaṃ vadati saṃsadi ||
anyathaiva hy ahaṃmānī durbalaṃ vadate vacaḥ ||
divyajñāne divi śreṣṭhe divyapuṇye sadotthite ||
tvam evārhasi no devi strīdharmam anuśāsitum ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवं सर्वाः सरिच्छ्रेष्ठाःevaṃ sarvāḥ saricchreṣṭhāḥтак все рек лучшие
पृष्टाः पुण्यतमाः शिवाःpṛṣṭāḥ puṇyatamāḥ śivāḥспрошенные, святейшие, благие
ततः देवनदी गङ्गाtataḥ devanadī gaṅgāтогда бого-река Ганга
नियुक्ता प्रतिपूज्य ताम्niyuktā pratipūjya tāmназначенная, почтив её
बह्वीभिः बुद्धिभिः स्फीताbahvībhiḥ buddhibhiḥ sphītāмногими разумениями богатая
स्त्रीधर्मज्ञा शुचिस्मिताstrīdharmajñā śucismitāжён-дхарму знающая, светло-улыбчивая
शैलराजसुतां देवींśailarājasutāṃ devīṃЦаря-гор дочь, богиню
पुण्या पापापहां शिवाम्puṇyā pāpāpahāṃ śivāmсвятая, грех-уносящую, благую
बुद्ध्या विनयसंपन्नाbuddhyā vinayasaṃpannāразумом, смирением наделённая
सर्वज्ञानविशारदाsarvajñānaviśāradāво всяком знании искусная
सस्मितं बहुबुद्ध्याढ्याsasmitaṃ bahubuddhyāḍhyāс улыбкою, многоразумная
गङ्गा वचनम् अब्रवीत्gaṅgā vacanam abravītГанга слово сказала
धन्याः स्मः अनुगृहीताः स्मःdhanyāḥ smaḥ anugṛhītāḥ smaḥблаженны мы, облагодетельствованы мы
देवि धर्मपरायणाdevi dharmaparāyaṇāбогиня, дхарме преданная
या त्वं सर्वजगन्मान्याyā tvaṃ sarvajaganmānyāчто ты, всем миром чтимая
नदीः मानयसे अनघेnadīḥ mānayase anagheреки почитаешь, о безгрешная
प्रभवन् पृच्छते यः हिprabhavan pṛcchate yaḥ hiмогущественный спрашивает кто
संमानयति वा पुनःsaṃmānayati vā punaḥили почитает других
नूनं जनम् अदुष्टात्माnūnaṃ janam aduṣṭātmāверно, человек, незлой душою
पण्डिताख्यां स गच्छतिpaṇḍitākhyāṃ sa gacchati«мудреца» имя обретает
ज्ञानविज्ञानसंपन्नान्jñānavijñānasaṃpannānзнанием-ведением наделённых
ऊहापोहविशारदान्ūhāpohaviśāradānв рассуждении-различении искусных
प्रवक्तॄन् पृच्छते यः अन्यान्pravaktṝn pṛcchate yaḥ anyānвещателей вопрошает кто иных
स वै ना पदम् अर्च्छतिsa vai nā padam arcchatiон истинно высокого положения достигает
अन्यथा बहुबुद्ध्याढ्यःanyathā bahubuddhyāḍhyaḥиначе многоразумный
वाक्यं वदति संसदिvākyaṃ vadati saṃsadiречь говорит в собрании
अन्यथा एव हि अहंमानीanyathā eva hi ahaṃmānīиначе же самомнящий
दुर्बलं वदते वचःdurbalaṃ vadate vacaḥслабое говорит слово
दिव्यज्ञाने दिवि श्रेष्ठेdivyajñāne divi śreṣṭheв дивном знании, на небе высшая
दिव्यपुण्ये सदोत्थितेdivyapuṇye sadotthiteдивно-святая, всегда вознесённая
त्वम् एव अर्हसि नः देविtvam eva arhasi naḥ deviты лишь изволь нам, богиня
स्त्रीधर्मम् अनुशासितुम्strīdharmam anuśāsitumжён-дхарму преподать
Литературный перевод

Бхишма сказал: «Так все рек лучшие спрошены, святейшие, благие; тогда бого-река Ганга, назначенная, почтив её, многими разумениями богатая, жён-дхарму знающая, светло-улыбчивая, — Царя-гор дочь, богиню, святая, грех-уносящую, благую, разумом, смирением наделённая, во всяком знании искусная, с улыбкою, многоразумная, Ганга слово сказала: „Блаженны мы, облагодетельствованы мы, богиня, дхарме преданная, что ты, всем миром чтимая, реки почитаешь, о безгрешная. Могущественный спрашивает кто или почитает других, — верно, человек, незлой душою, «мудреца» имя обретает. Знанием-ведением наделённых, в рассуждении-различении искусных вещателей вопрошает кто иных, — он истинно высокого положения достигает. Иначе многоразумный речь говорит в собрании, иначе же самомнящий слабое говорит слово. (О ты,) в дивном знании, на небе высшая, дивно-святая, всегда вознесённая, — ты лишь изволь нам, богиня, жён-дхарму преподать“».

Версия

46a0342550ff · опубликовано 22 июн. 2026 г., 06:05:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами