Нарада-пурана
Рибху и Нидагха: который ты и который я49.46-54
504 / 1701
LinuxЛистать
Нарада-пурана · 49.46-54

Nidāgha

Деванагари

संयावपायसादीनि चेक्षुका रसवंति च ॥ गृहे शालिनि मद्गेहे यत्किंचिदति शोभनम्
भोज्येषु साधनं मिष्टं तेनास्यान्नं प्रसाधय ॥ इत्युक्ता तेन सा पत्नी मिष्टमन्नं द्विजस्य तत्
प्रसाधितवती तद्वै भर्तुर्वचनगौरवात् ॥ न भुक्तवंतमिच्छातो मिष्टमन्नं महामुनिम्
निदाघः प्राहभूपाल प्रश्रयावनतः स्थितः ॥ अपि ते परमा तृप्तिरुत्पन्ना पुष्टिरेव
अपि ते मानसं स्वस्थमाहारेण कृतं द्विज ॥ क्व निवासी भवान्विप्र क्व वा गंतुं समुद्यतः
आगम्यते च भवता यतस्तश्च निवेद्यताम् ॥ क्षुधितस्य च भुक्तेऽन्ने तृप्तिर्ब्रह्मन्विजायते
न मे क्षुधा भवेत्तॄप्तिः कस्मान्मां द्विज पृच्छति ॥ वह्निना पार्थिवेनादौ दग्धे वै क्षुरापीश्वः
भवत्यंभसि च क्षीणे नृणां तृष्णासमुद्भवः ॥ क्षुत्तृष्णे देहधर्माख्ये न ममैते यतो द्विज
ततः क्षुत्संभवाभावात्तृप्तिरस्त्येव मे सदा ॥ मनसः स्वस्थता तुष्टिश्चित्तधर्माविमौ द्विज

Транслитерация (IAST)

saṃyāvapāyasādīni cekṣukā rasavaṃti ca || gṛhe śālini madgehe yatkiṃcidati śobhanam
bhojyeṣu sādhanaṃ miṣṭaṃ tenāsyānnaṃ prasādhaya || ityuktā tena sā patnī miṣṭamannaṃ dvijasya tat
prasādhitavatī tadvai bharturvacanagauravāt || na bhuktavaṃtamicchāto miṣṭamannaṃ mahāmunim
nidāghaḥ prāhabhūpāla praśrayāvanataḥ sthitaḥ || api te paramā tṛptirutpannā puṣṭireva
api te mānasaṃ svasthamāhāreṇa kṛtaṃ dvija || kva nivāsī bhavānvipra kva vā gaṃtuṃ samudyataḥ
āgamyate ca bhavatā yatastaśca nivedyatām || kṣudhitasya ca bhukte'nne tṛptirbrahmanvijāyate
na me kṣudhā bhavettṝptiḥ kasmānmāṃ dvija pṛcchati || vahninā pārthivenādau dagdhe vai kṣurāpīśvaḥ
bhavatyaṃbhasi ca kṣīṇe nṛṇāṃ tṛṣṇāsamudbhavaḥ || kṣuttṛṣṇe dehadharmākhye na mamaite yato dvija
tataḥ kṣutsaṃbhavābhāvāttṛptirastyeva me sadā || manasaḥ svasthatā tuṣṭiścittadharmāvimau dvija

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संयावपायसादीनिsaṃyāvapāyasādīniсаньява, паяса и прочее
चेक्षुकाcekṣukāи сахарный тростник
रसवंतिrasavaṃtiсочные
caи
गृहेgṛheв доме
शालिनिśāliniо хозяйка
मद्गेहेmadgeheв моём доме
यत्किंचिदतिyatkiṃcidatiчто бы ни было
शोभनम्śobhanamпрекрасного
भोज्येषुbhojyeṣuсреди снедей
साधनंsādhanaṃсредство
मिष्टंmiṣṭaṃсладкое
तेनास्यान्नंtenāsyānnaṃтем ему пищу
प्रसाधयprasādhayaприготовь
इत्युक्ताityuktāтак сказанная
तेनtenaим
साта
पत्नीpatnīсупруга
मिष्टमन्नंmiṣṭamannaṃсладкую пищу
द्विजस्यdvijasyaдваждырождённому
तत्tatту
प्रसाधितवतीprasādhitavatīприготовила
तद्वैtadvaiто именно
भर्तुर्वचनगौरवात्bharturvacanagauravātиз уважения к слову мужа
naне
भुक्तवंतमिच्छातोbhuktavaṃtamicchātoвкусившего вдоволь
मिष्टमन्नंmiṣṭamannaṃсладкую пищу
महामुनिम्mahāmunimвеликого муни
निदाघःnidāghaḥНидагха
प्राहभूपालprāhabhūpālaспросил, о царь
प्रश्रयावनतःpraśrayāvanataḥсклонившись в почтении
स्थितःsthitaḥстоя
अपिapiли
तेteу тебя
परमाparamāвысшее
तृप्तिरुत्पन्नाtṛptirutpannāнасыщение возникло
पुष्टिरेवpuṣṭirevaи самая сытость
अपिapiли
तेteтвой
मानसंmānasaṃум
स्वस्थमाहारेणsvasthamāhāreṇaспокойным пищею
कृतंkṛtaṃсделан
द्विजdvijaо дваждырождённый
क्वkvaгде
निवासीnivāsīживущий
भवान्विप्रbhavānvipraты, о брахман
क्वkvaкуда
वाили
गंतुंgaṃtuṃидти
समुद्यतःsamudyataḥсобрался
आगम्यतेāgamyateприходишь
caи
भवताbhavatāты
यतस्तश्चyatastaścaоткуда — и то
निवेद्यताम्nivedyatāmда будет поведано
क्षुधितस्यkṣudhitasyaу голодного
caи
भुक्तेऽन्नेbhukte'nneкогда съедена пища
तृप्तिर्ब्रह्मन्विजायतेtṛptirbrahmanvijāyateнасыщение, о брахман, рождается
naнет
मेmeу меня
क्षुधाkṣudhāголода
भवेत्तॄप्तिःbhavettṝptiḥоткуда быть насыщению
कस्मान्मांkasmānmāṃзачем меня
द्विजdvijaо дваждырождённый
पृच्छतिpṛcchatiспрашиваешь
वह्निनाvahnināогнём
पार्थिवेनादौpārthivenādauземляным сперва
दग्धेdagdheкогда сожжено
वैvaiименно
क्षुरापीश्वःkṣurāpīśvaḥголод бывает
भवत्यंभसिbhavatyaṃbhasiбывает; когда вода
caи
क्षीणेkṣīṇeистощена
नृणांnṛṇāṃу людей
तृष्णासमुद्भवःtṛṣṇāsamudbhavaḥжажды возникновение
क्षुत्तृष्णेkṣuttṛṣṇeголод и жажда
देहधर्माख्येdehadharmākhyeсвойствами тела зовутся
naне
ममैतेmamaiteмои они
यतोyatoибо
द्विजdvijaо дваждырождённый
ततःtataḥоттого
क्षुत्संभवाभावात्तृप्तिरस्त्येवkṣutsaṃbhavābhāvāttṛptirastyevaот невозникновения голода насыщение есть именно
मेmeу меня
सदाsadāвсегда
मनसःmanasaḥума
स्वस्थताsvasthatāспокойствие
तुष्टिश्चित्तधर्माविमौtuṣṭiścittadharmāvimauи довольство — эти два свойства сознания
द्विजdvijaо дваждырождённый
Литературный перевод

Нидагха: «Есть саньява, паяса и прочее, и сахарный тростник, и соки. О хозяйка, в моём доме что ни есть самого прекрасного среди снедей, сладкое средство, — тем и приготовь ему пищу». Санандана: «Так им сказанная, та супруга приготовила ту сладкую пищу дваждырождённому из уважения к слову мужа. Вкусившего сладкую пищу вдоволь великого муни Нидагха спросил, о царь, стоя склонившись в почтении: „Возникло ли у тебя высшее насыщение и самая сытость? Стал ли ум твой спокойным от пищи, о дваждырождённый? Где ты живёшь, о брахман, или куда собрался идти? И откуда приходишь — то да будет поведано“». Рибху: «У голодного, когда съедена пища, о брахман, рождается насыщение. Нет у меня голода — откуда же быть насыщению? Зачем ты меня спрашиваешь, о дваждырождённый? Когда сперва сожжено земляным огнём, бывает голод; а когда истощена вода, у людей возникает жажда. Голод и жажда зовутся свойствами тела; они не мои, о дваждырождённый. Оттого, что голод не возникает, насыщение у меня есть всегда. Спокойствие ума и довольство — эти два суть свойства сознания, о дваждырождённый».

Версия

645b91d54c9b · опубликовано 5 сент. 2026 г., 04:26:12 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами