Brahmā
श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वैष्णवं महत् ॥ त्रयोविंशतिसहस्रं सर्वपातकनाशनम्
यत्रादिभागे निर्विष्टाः षडंशाः शक्तिजेन ह ॥ मैत्रेयायादिमे तत्र पुराणस्यावतारिकाम्
आदिकारणसर्गश्च देवादीनां च संभवः ॥ समुद्रमथनाख्यानं दक्षादीनां ततोऽन्वयः
ध्रुवस्य चरितं चैव पृथोश्चरितमेव च ॥ प्रचेतसं तथाख्यानं प्रह्लादस्य कथानकम्
पृथग्राज्याधिकाराख्या प्रथमोंऽशइतीरितः ॥ प्रियव्रताऽन्वयाख्याख्यानं द्वीपवर्षनिरूपणम्
पातालनरकाख्यानं सप्तस्वर्गनिरूपणम् ॥ सूर्यादिवारकथनं पृथग्लक्षणसंयुतम्
चरितं भरतस्याथ मुक्तिमार्गनिदर्शनम् ॥ निदाघऋभुसंवादो द्वितीयोंश उदाहृतः
मन्वन्तरसमाख्यानं वेदव्यासावतारकम् ॥ नरकोद्धारकं कर्म गदितं च ततः परम्
सगरस्यौर्वसंवादे सर्वधर्मनिरूपणम् ॥ श्राद्धकल्पं तथोद्दिष्टं वर्णाश्रमनिबन्धनम्
सदाचारश्च कथितो मायामोहकथा ततः ॥ तृतीयोंऽशोऽयमुदितः सर्वपापप्रणाशनः
सूर्यवंशकथ पुण्या सोमवंशाऽनुकीर्तनम् ॥ चतुर्थेंऽशेमुनिश्रेष्ठ नानाराजकथान्वितम्
कृष्णावतारसंप्रश्नो गोकुलीया कथा ततः ॥ पूतनादिवधो बाल्ये कौमारेऽघादिहिंसनम्
śrṛṇu vatsa pravakṣyāmi purāṇaṃ vaiṣṇavaṃ mahat || trayoviṃśatisahasraṃ sarvapātakanāśanam
yatrādibhāge nirviṣṭāḥ ṣaḍaṃśāḥ śaktijena ha || maitreyāyādime tatra purāṇasyāvatārikām
ādikāraṇasargaśca devādīnāṃ ca saṃbhavaḥ || samudramathanākhyānaṃ dakṣādīnāṃ tato'nvayaḥ
dhruvasya caritaṃ caiva pṛthoścaritameva ca || pracetasaṃ tathākhyānaṃ prahlādasya kathānakam
pṛthagrājyādhikārākhyā prathamoṃ'śaitīritaḥ || priyavratā'nvayākhyākhyānaṃ dvīpavarṣanirūpaṇam
pātālanarakākhyānaṃ saptasvarganirūpaṇam || sūryādivārakathanaṃ pṛthaglakṣaṇasaṃyutam
caritaṃ bharatasyātha muktimārganidarśanam || nidāghaṛbhusaṃvādo dvitīyoṃśa udāhṛtaḥ
manvantarasamākhyānaṃ vedavyāsāvatārakam || narakoddhārakaṃ karma gaditaṃ ca tataḥ param
sagarasyaurvasaṃvāde sarvadharmanirūpaṇam || śrāddhakalpaṃ tathoddiṣṭaṃ varṇāśramanibandhanam
sadācāraśca kathito māyāmohakathā tataḥ || tṛtīyoṃ'śo'yamuditaḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ
sūryavaṃśakatha puṇyā somavaṃśā'nukīrtanam || caturtheṃ'śemuniśreṣṭha nānārājakathānvitam
kṛṣṇāvatārasaṃpraśno gokulīyā kathā tataḥ || pūtanādivadho bālye kaumāre'ghādihiṃsanam
«Слушай, о сын, изложу великую пурану Вайшнаву, в двадцать три тысячи, все грехи истребляющую, где в первой части вложены шесть отделов, сыном Шакти — Майтрее. В первом там: вступление к пуране, творение из первопричины, возникновение богов и прочих, сказание о пахтанье океана, затем род Дакши и прочих, деяние Дхрувы и деяние Притху, сказание о Прачетасах, повесть о Прахладе и порознь зовомое о правлении царством, — первый отдел так назван. Сказание о роде Приявраты, изложение об островах и странах, сказание о патале и преисподних, изложение о семи небесах, повесть о днях, от солнечного начиная, с признаками порознь, деяние Бхараты, затем указание пути к освобождению, беседа Нидагхи и Рибху — второй отдел назван. Изложение о манвантарах, нисхождение Ведавьясы, деяние, из преисподней извлекающее, изложено, и затем в беседе Сагары и Урвы изложение всех дхарм; также указан устав поминовения, установление сословий и ступеней, и поведано доброе поведение; затем сказание о Майямохе — этот третий отдел назван, все грехи истребляющий. Благая повесть о солнечном роде, изложение о лунном роде — в четвёртом отделе, о лучший из муни, сказаниями о разных царях снабжённом. Вопрос о нисхождении Кришны, затем гокульское сказание, убиение Путаны и прочих в младенчестве, в отрочестве убиение Агхи и прочих...»
e915ed014d00 · опубликовано 5 сент. 2026 г., 19:29:29 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Против расползающейся Падмы Вишну-пурана выглядит собранною: двадцать три тысячи стихов, шесть отделов, один рассказчик и один слушатель — Парашара и Майтрея. Роспись её укладывается в несколько строк, и в каждой видно, чему отдан отдел.
Порядок держится того самого счёта, по которому пурану и определяют: творение, роды, землеописание, манвантары, царские череды. Здесь он проведён без отступлений, отдел за отделом, — оттого эту книгу и называли образцовою.
Среди прочего во втором отделе стоит беседа Нидагхи с Рибху — разговор об одном лишь: кто здесь «ты» и кто «я». Посреди островов, небес и счёта дней составитель находит место для этого вопроса и не выделяет его ничем.