पुलस्त्य उवाच
वसंतमासमासाद्य तृतीयायां जनप्रियः । शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्ने तिलैः स्नानं समाचरेत्
तस्मिन्नहनि सा देवी किल विश्वात्मना सती । पाणिग्रहणिकै मत्र रुदूढा वरवर्णिनी
तया सहैव विश्वेशं तृतीयायामथार्चयेत् । फलैर्नानाविधैर्दीपैर्धूपैर्नैवेद्यसंयुतैः
प्रतिमां पंचगव्येन तथा गंधोदकेन च । स्नापयित्वार्चयेद्गौरीमिंदुशेखरसंयुताम्
नमोऽस्तु पाटलायै तु पादौ दिव्यौ शिवस्य च । शिवायेति च संकीर्त्य जयायै गुल्फयोर्द्वयोः
त्र्यंबकायेति रुद्रस्य भवान्यै जंघयोर्युगम् । शिरो रुद्रेश्वरायेति विजयायै च जानुनी
संकीर्त्य हरिकेशाय तथोरुवरदे नमः । ईशायेति कटिं रत्यै शङ्करायेति शङ्करम्
कुक्षिद्वयं च कोटव्यै शूलिनं शूलपाणये । मङ्गलायै नमस्तुभ्यमुदरं चाभिपूजयेत्
सर्वात्मने नमो रुद्रमीशान्यै च कुचद्वयम् । शिवं वेदात्मने तद्वद्रुद्राण्यै कंठमर्चयेत्
त्रिपुरघ्नाय विश्वेशमनंतायै करद्वयम् । त्रिलोचनायेति हरं बाहू कालानलप्रिये
सौभाग्यभवनायेति भूषणानि सदार्चयेत् । स्वाहा स्वधायै च मुखमीश्वरायेति शूलिनम्
अशोकवनवासिन्यै पूज्यावोष्ठौ च भूतिदौ । स्थाणवे च हरं तद्वदास्यं चंद्रमुखप्रिये
नमोऽर्धनारीशहरमसितांगीति नासिकाम् । नम उग्राय लोकेशं ललितेति पुनर्भ्रुवौ
शर्वाय पुरहर्तारं वासुदेव्यै तथालकम् । नमः श्रीकंठनाथाय शिवकेशांस्तथार्चयेत्
भीमोग्रभीमरूपिण्यै शिरः सर्वात्मने नमः । हरमभ्यर्च्य विधिवत्सौभाग्याष्टकमग्रतः
स्थापयेत्स्निग्धनिष्पावान्कुसुंभक्षीरजीरकम् । तरुराजेक्षुलवणं कुस्तुंबुरुमथाष्टमम्
दद्यात्सौभाग्यकृद्यस्मात् सौभाग्याष्टकमित्युत । एवं निवेद्य तत्सर्वमग्रतः शिवयोः पुनः
चैत्रे शृंगाटकान्प्राश्य स्वपेद्भूमावरिंदम । पुनः प्रभाते च तथा कृतस्नानजपः शुचिः
संपूज्य द्विजदांपत्यं माल्यवस्त्रविभूषणैः । सौभाग्याष्टकसंयुक्तं सौवर्णं प्रतिमाद्वयम्
प्रीयतामत्र ललिता ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं संवत्सरं यावत्तृतीयायां सदा नृप
vasaṃtamāsamāsādya tṛtīyāyāṃ janapriyaḥ | śuklapakṣasya pūrvāhne tilaiḥ snānaṃ samācaret
tasminnahani sā devī kila viśvātmanā satī | pāṇigrahaṇikai matra rudūḍhā varavarṇinī
tayā sahaiva viśveśaṃ tṛtīyāyāmathārcayet | phalairnānāvidhairdīpairdhūpairnaivedyasaṃyutaiḥ
pratimāṃ paṃcagavyena tathā gaṃdhodakena ca | snāpayitvārcayedgaurīmiṃduśekharasaṃyutām
namo'stu pāṭalāyai tu pādau divyau śivasya ca | śivāyeti ca saṃkīrtya jayāyai gulphayordvayoḥ
tryaṃbakāyeti rudrasya bhavānyai jaṃghayoryugam | śiro rudreśvarāyeti vijayāyai ca jānunī
saṃkīrtya harikeśāya tathoruvarade namaḥ | īśāyeti kaṭiṃ ratyai śaṅkarāyeti śaṅkaram
kukṣidvayaṃ ca koṭavyai śūlinaṃ śūlapāṇaye | maṅgalāyai namastubhyamudaraṃ cābhipūjayet
sarvātmane namo rudramīśānyai ca kucadvayam | śivaṃ vedātmane tadvadrudrāṇyai kaṃṭhamarcayet
tripuraghnāya viśveśamanaṃtāyai karadvayam | trilocanāyeti haraṃ bāhū kālānalapriye
saubhāgyabhavanāyeti bhūṣaṇāni sadārcayet | svāhā svadhāyai ca mukhamīśvarāyeti śūlinam
aśokavanavāsinyai pūjyāvoṣṭhau ca bhūtidau | sthāṇave ca haraṃ tadvadāsyaṃ caṃdramukhapriye
namo'rdhanārīśaharamasitāṃgīti nāsikām | nama ugrāya lokeśaṃ laliteti punarbhruvau
śarvāya purahartāraṃ vāsudevyai tathālakam | namaḥ śrīkaṃṭhanāthāya śivakeśāṃstathārcayet
bhīmograbhīmarūpiṇyai śiraḥ sarvātmane namaḥ | haramabhyarcya vidhivatsaubhāgyāṣṭakamagrataḥ
sthāpayetsnigdhaniṣpāvānkusuṃbhakṣīrajīrakam | tarurājekṣulavaṇaṃ kustuṃburumathāṣṭamam
dadyātsaubhāgyakṛdyasmāt saubhāgyāṣṭakamityuta | evaṃ nivedya tatsarvamagrataḥ śivayoḥ punaḥ
caitre śṛṃgāṭakānprāśya svapedbhūmāvariṃdama | punaḥ prabhāte ca tathā kṛtasnānajapaḥ śuciḥ
saṃpūjya dvijadāṃpatyaṃ mālyavastravibhūṣaṇaiḥ | saubhāgyāṣṭakasaṃyuktaṃ sauvarṇaṃ pratimādvayam
prīyatāmatra lalitā brāhmaṇāya nivedayet | evaṃ saṃvatsaraṃ yāvattṛtīyāyāṃ sadā nṛpa
«Застав весенний месяц, любезный людям, в третий день светлой половины, в предполуденный час, пусть совершит омовение сезамом. Ведь в тот день та богиня Сати, прекрасная обликом, была взята брачными мантрами душою вселенной. Вместе с нею пусть затем чтит в третий день Владыку вселенной — плодами разного рода, светильниками, курением и подношениями. Омыв изваяние пятью коровьими дарами и душистою водою, пусть чтит Гаури вместе с Увенчанным месяцем:
„Поклон да будет Патале“ — дивные стопы [богини], а „Шиве“ возгласив — [стопы] Шивы; „Джае“ — обе лодыжки, „Трьямбаке“ — [лодыжки] Рудры; „Бхавани“ — пару голеней, „Рудрешваре“ — голову; „Виджае“ — колени, „Хари-кеше“ — [колени]; „Поклон, о Дающая дары“ — бёдра; „Владыке“ — чресла, „Рати“ — [чресла], „Шанкаре“ — Шанкару; „Котави“ — оба бока, „Трезубцерукому“ — Держащего трезубец; „Мангале, поклон тебе“ — чрево пусть чтит; „Всеобщей душе“ — Рудру, „Ишани“ — обе груди; „Душе вед“ — Шиву, так же „Рудрани“ — горло; „Губителю Трипуры“ — Владыку вселенной, „Ананте“ — обе руки; „Трёхокому“ — Хару, „о Возлюбленная огня времени“ — плечи; „Обители счастья“ — уборы; „Свахе и Свадхе“ — лицо, „Владыке“ — Держащего трезубец; „Живущей в роще ашоки“ — губы, дающие благо, „Стхану“ — Хару; „о Луноликая возлюбленная“ — уста; „Поклон Харе, полуженщине-владыке, о Темнотелая“ — нос; „Угре“ — Владыку мира, „Лалита“ — затем брови; „Шарве“ — Разрушителя твердынь, „Васудеви“ — кудри; „Владыке Шриканхе поклон“ — волосы Шивы пусть чтит; „Страшной и грозной обликом“ — голову, „Всеобщей душе поклон“.
Почтив по уставу Хару, пусть поставит перед собою восьмерицу счастья: маслянистые бобы, сафлор, молоко и тмин, царь деревьев, тростник и соль, а восьмым — кориандр. Поскольку оно творит счастье, потому и зовётся восьмерицею счастья, и её пусть даст. Так поднеся всё то перед двумя благими, в чайтру, вкусив водяных орехов, пусть спит на земле, о Укротитель врагов. А снова на рассвете, совершив омовение и шёпот молитв, чистый, почтив чету брахманов венками, тканями и уборами, пусть поднесёт брахману золотое двойное изваяние с восьмерицею счастья: „Да возрадуется здесь Лалита“. Так — весь год, всегда в третий день, о царь».
febad104a917 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:27 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Почитание идёт попарно, как в двадцать втором главе, но здесь пары ещё теснее: на каждый член богини — тот же член бога, и мужское имя чередуется с женским без перерыва. Патала и Шива, Джая и Трьямбака, Котави и Трезубцерукий. Молящийся не может назвать одного, не назвав другого.
И середина этого перечня выдаёт, к чему он ведёт: «Поклон Харе, полуженщине-владыке». Ардханаришвара — не образ, к которому подводят в конце, а имя, которое произносят походя, над носом изваяния; всё остальное перечисление и есть медленное складывание этой одной фигуры из двух.
А восьмерица счастья, поставленная перед четою, — это бобы, сафлор, молоко, тмин, тростник, соль, кориандр. Обычный кухонный набор; и объяснено просто: «поскольку оно творит счастье, потому и зовётся восьмерицею счастья». То, из чего рождена Лалита, и то, что стоит у хозяйки в чулане, — одно и то же.