महादेव उवाच
शूद्रा भवन्ति वै दासा वैष्णवा नारदादयः । प्रह्लादश्चाम्बरीषाद्या भक्तास्ते नगनन्दिनि
ब्रह्मक्रियारतो नित्यं वेदवेदाङ्गपाठकः । शङ्खचक्राङ्कितो यस्तु स वै वैष्णव उच्यते
द्विजसेवारतो नित्यं नित्यं विष्णुप्रपूजकः । शृणोति बहुधा चैव पुराणं वेदसम्मितम्
स शूद्रो हरिदासस्तु इत्युक्तो नगनन्दिनि । पञ्चवर्षत्वमाश्रित्य कृता भक्तिरनेकधा
स वै भक्त इति प्रोक्तः सर्वसाधुषु संमतः । ध्रुवादयस्ते विज्ञेया अम्बरीषादयश्च ये
भक्ताश्च मुनिभिः प्रोक्ताः सर्वकालेषु भामिनि । कलौ धन्यतमाः शूद्रा विष्णुध्यानपरायणाः
इहलोके सुखं भुक्त्वा यान्ति विष्णुं सनातनम् । शङ्खचक्राङ्कितो यस्तु विष्णुभक्तिप्रकारकः
चतुर्विधमहोत्साहकर्ता चैव विशेषतः । स शूद्रो विष्णुदासस्तु यथादृष्टं यथा श्रुतम्
śūdrā bhavanti vai dāsā vaiṣṇavā nāradādayaḥ | prahlādaścāmbarīṣādyā bhaktāste naganandini
brahmakriyārato nityaṃ vedavedāṅgapāṭhakaḥ | śaṅkhacakrāṅkito yastu sa vai vaiṣṇava ucyate
dvijasevārato nityaṃ nityaṃ viṣṇuprapūjakaḥ | śṛṇoti bahudhā caiva purāṇaṃ vedasammitam
sa śūdro haridāsastu ityukto naganandini | pañcavarṣatvamāśritya kṛtā bhaktiranekadhā
sa vai bhakta iti proktaḥ sarvasādhuṣu saṃmataḥ | dhruvādayaste vijñeyā ambarīṣādayaśca ye
bhaktāśca munibhiḥ proktāḥ sarvakāleṣu bhāmini | kalau dhanyatamāḥ śūdrā viṣṇudhyānaparāyaṇāḥ
ihaloke sukhaṃ bhuktvā yānti viṣṇuṃ sanātanam | śaṅkhacakrāṅkito yastu viṣṇubhaktiprakārakaḥ
caturvidhamahotsāhakartā caiva viśeṣataḥ | sa śūdro viṣṇudāsastu yathādṛṣṭaṃ yathā śrutam
«Шудры бывают слугами; вайшнавы — Нарада и прочие; Прахлада, Амбариша и другие — преданные, о дочь горы. Кто всегда предан брахманскому действию, кто чтец Вед и веданг, кто отмечен раковиною и диском, — тот именно зовётся вайшнавом. А кто всегда предан служению дваждырождённым, всегда почитает Вишну, и многократно слушает пурану, равную Ведам, — тот шудра назван слугою Хари, о дочь горы. Кем преданность совершалась многообразно с пятилетнего возраста, — тот назван преданным и признан среди всех праведных. Дхрува и прочие должны знаться такими, и Амбариша с прочими, — они и названы мудрецами преданными во все времена, о прекрасная. В Кали благословеннейшие — шудры, преданные созерцанию Вишну: изведав счастье в этом мире, они идут к вечному Вишну. А кто отмечен раковиною и диском, кто совершает преданность Вишну и в особенности устраивает четырёх видов великие празднества, — тот шудра назван слугою Вишну, как видано и как слышано».
250c27e1abcd · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:56 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Глава начиналась с того, что вайшнавы — брахманы «и никогда не иные», а кончается тем, что благословеннейшие в Кали — шудры, преданные созерцанию Вишну. Оговорка не спрятана: тот же текст, что запер дверь, сам её и открывает. Условие названо простое и никак не связанное с рождением: служить, почитать, слушать пурану, устраивать празднества. И в свидетели поставлен Дхрува, у которого преданность началась в пять лет, — то есть прежде, чем он успел приобрести хоть какое-то положение.