अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश् चापि भाषणम् । राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम् ॥
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च । राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम् ॥
ग्रहणं वायुसूनोश् च लङ्कादाहाभिगर्जनम् । प्रतिप्लवनम् एवाथ मधूनां हरणं तथा ॥
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा । संगमं च समुद्रस्य नलसेतोश् च बन्धनम् ॥
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम् । विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम् ॥
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम् । रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिम् अरेः पुरे ॥
बिभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम् । अयोध्यायाश् च गमनं भरतेन समागमम् ॥
रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम् । स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश् च विसर्जनम् ॥
अनागतं च यत् किं चिद् रामस्य वसुधातले । तच् चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर् भगवान् ऋषिः ॥
abhijñānapradānaṃ ca sītāyāś cāpi bhāṣaṇam | rākṣasītarjanaṃ caiva trijaṭāsvapnadarśanam ||
maṇipradānaṃ sītāyā vṛkṣabhaṅgaṃ tathaiva ca | rākṣasīvidravaṃ caiva kiṃkarāṇāṃ nibarhaṇam ||
grahaṇaṃ vāyusūnoś ca laṅkādāhābhigarjanam | pratiplavanam evātha madhūnāṃ haraṇaṃ tathā ||
rāghavāśvāsanaṃ caiva maṇiniryātanaṃ tathā | saṃgamaṃ ca samudrasya nalasetoś ca bandhanam ||
pratāraṃ ca samudrasya rātrau laṅkāvarodhanam | vibhīṣaṇena saṃsargaṃ vadhopāyanivedanam ||
kumbhakarṇasya nidhanaṃ meghanādanibarhaṇam | rāvaṇasya vināśaṃ ca sītāvāptim areḥ pure ||
bibhīṣaṇābhiṣekaṃ ca puṣpakasya ca darśanam | ayodhyāyāś ca gamanaṃ bharatena samāgamam ||
rāmābhiṣekābhyudayaṃ sarvasainyavisarjanam | svarāṣṭrarañjanaṃ caiva vaidehyāś ca visarjanam ||
anāgataṃ ca yat kiṃ cid rāmasya vasudhātale | tac cakārottare kāvye vālmīkir bhagavān ṛṣiḥ ||
Затем Вальмики увидел передачу знака узнавания, беседу с Ситой, угрозы ракшаси и сон Триджаты; самоцвет, переданный Ситой, ломание деревьев, бегство демониц и уничтожение прислужников; пленение сына Ваю, сожжение Ланки и победный рёв; обратный прыжок, расхищение мёда, ободрение Рамы и передачу самоцвета; приход к океану, сооружение моста Налы, переправу через океан, ночную осаду Ланки, союз с Вибхишаной и изложение способа победы. Он увидел гибель Кумбхакарны, сокрушение Мегханады, уничтожение Раваны и обретение Ситы в городе врага; помазание Вибхишаны, появление Пушпаки, возвращение в Айодхью и встречу с Бхаратой; торжество помазания Рамы, отпускание всего войска, радование собственного царства и оставление Вайдехи. Всё будущее Рамы на земле почтенный риши Вальмики также составил в последующей части поэмы.
c6145f01b010 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Последняя часть перечня ведёт к победе, возвращению и трудным будущим событиям. Вальмики видит не только славу Рамы, но и боль, которая ещё будет раскрыта в поздней поэме. Поэтому Рамаяна не сводится к победному эпосу: она удерживает правду о служении, войне, царском долге, общественном порядке и личной жертве. Видение Вальмики охватывает всё, что необходимо для понимания Рамы на земле.