Рамаяна
Сумантра возвращается в скорбящую Айодхью2.51.7-13
527 / 2464
Рамаяна · 2.51.7-13
Деванагари

सुमन्त्रम् अभियान्तं तं शतशो ऽथ सहस्रशः । क्व राम इति पृच्छन्तः सूतम् अभ्यद्रवन् नराः ॥
तेषां शशंस गङ्गायाम् अहम् आपृच्छ्य राघवम् । अनुज्ञातो निवृत्तो ऽस्मि धार्मिकेण महात्मना ॥
ते तीर्णा इति विज्ञाय बाष्पपूर्णमुखा जनाः । अहो धिग् इति निःश्वस्य हा रामेति च चुक्रुशुः ॥
शुश्राव च वचस् तेषां वृन्दं वृन्दं च तिष्ठताम् । हताः स्म खलु ये नेह पश्याम इति राघवम् ॥
दानयज्ञविवाहेषु समाजेषु महत्सु च । न द्रक्ष्यामः पुनर् जातु धार्मिकं रामम् अन्तरा ॥
किं समर्थं जनस्यास्य किं प्रियं किं सुखावहम् । इति रामेण नगरं पितृवत् परिपालितम् ॥
वातायनगतानां च स्त्रीणाम् अन्वन्तरापणम् । रामशोकाभितप्तानां शुश्राव परिदेवनम् ॥

Транслитерация (IAST)

sumantram abhiyāntaṃ taṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ | kva rāma iti pṛcchantaḥ sūtam abhyadravan narāḥ ||
teṣāṃ śaśaṃsa gaṅgāyām aham āpṛcchya rāghavam | anujñāto nivṛtto 'smi dhārmikeṇa mahātmanā ||
te tīrṇā iti vijñāya bāṣpapūrṇamukhā janāḥ | aho dhig iti niḥśvasya hā rāmeti ca cukruśuḥ ||
śuśrāva ca vacas teṣāṃ vṛndaṃ vṛndaṃ ca tiṣṭhatām | hatāḥ sma khalu ye neha paśyāma iti rāghavam ||
dānayajñavivāheṣu samājeṣu mahatsu ca | na drakṣyāmaḥ punar jātu dhārmikaṃ rāmam antarā ||
kiṃ samarthaṃ janasyāsya kiṃ priyaṃ kiṃ sukhāvaham | iti rāmeṇa nagaraṃ pitṛvat paripālitam ||
vātāyanagatānāṃ ca strīṇām anvantarāpaṇam | rāmaśokābhitaptānāṃ śuśrāva paridevanam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सुमन्त्रम्sumantramСумантру; возницу Сумантру
अभियान्तंabhiyāntaṃприближающегося; въезжающего
तंtaṃтого; его
शतशः अथ सहस्रशःśataśaḥ atha sahasraśaḥсотнями и тысячами; сотни и затем тысячи
क्व रामः इतिkva rāmaḥ itiгде Рама?; где же Рама?
पृच्छन्तःpṛcchantaḥспрашивая; вопрошая
सूतम्sūtamвозницу; колесничего
अभ्यद्रवन्abhyadravanпобежали навстречу; подступили к
नराःnarāḥлюди; мужи
तेषाम्teṣāmим; для них
शशंसśaśaṃsaсообщил; рассказал
गङ्गायाम्gaṅgāyāmу Ганги; на Ганге
अहम्ahamя; сам я
आपृच्छ्यāpṛcchyaпопрощавшись; спросив разрешения
राघवम्rāghavamу Рагхавы; с Рамой
अनुज्ञातःanujñātaḥотпущенный; получивший позволение
निवृत्तः अस्मिnivṛttaḥ asmiя вернулся; повернул назад
धार्मिकेणdhārmikeṇaправедным; преданным дхарме
महात्मनाmahātmanāвеликодушным; великим духом
तेteони; те
तीर्णाः इतिtīrṇāḥ itiони переправились; перешли реку
विज्ञायvijñāyaузнав; поняв
बाष्पपूर्णमुखाःbāṣpapūrṇamukhāḥс лицами, полными слёз; со слезами на лицах
जनाःjanāḥлюди; горожане
अहो धिग् इतिaho dhig itiувы, позор!; ах, горе!
निःश्वस्यniḥśvasyaвздохнув; выдохнув
हा राम इति चhā rāma iti caи: о Рама!; и крича: ах, Рама!
चुक्रुशुःcukruśuḥзакричали; воскликнули
शुश्राव चśuśrāva caи услышал; он также слышал
वचस् तेषांvacas teṣāṃих слова; речь этих людей
वृन्दं वृन्दं चvṛndaṃ vṛndaṃ caгруппа за группой; толпами
तिष्ठताम्tiṣṭhatāmстоявших; остававшихся
हताः स्म खलुhatāḥ sma khaluмы поистине погибли; мы ведь сражены
येyeмы, которые; те, кто
न इहna ihaздесь не; тут не
पश्यामःpaśyāmaḥвидим; увидим
इतिitiтак; с такими словами
राघवम्rāghavamРагхаву; Раму
दानयज्ञविवाहेषुdānayajñavivāheṣuпри дарах, жертвах и свадьбах; на раздачах, обрядах и браках
समाजेषुsamājeṣuна собраниях; в сходах
महत्सु चmahatsu caи великих; и больших
न द्रक्ष्यामःna drakṣyāmaḥмы не увидим; не будем видеть
पुनर् जातुpunar jātuкогда-либо снова; никогда больше
धार्मिकंdhārmikaṃправедного; дхармичного
रामम्rāmamРаму; царевича Раму
अन्तराantarāотдельно; без него
किं समर्थंkiṃ samarthaṃчто полезно; что действенно
जनस्य अस्यjanasya asyaдля этого народа; для этих людей
किं प्रियंkiṃ priyaṃчто приятно; что дорого
किं सुखावहम्kiṃ sukhāvahamчто приносит счастье; что несёт благо
इतिitiтак; с такой мыслью
रामेणrāmeṇaРамой; через Раму
नगरंnagaraṃгород; столица
पितृवत्pitṛvatкак отцом; по-отцовски
परिपालितम्paripālitamохраняемый; заботливо управляемый
वातायनगतानां चvātāyanagatānāṃ caи стоявших у окон; находившихся у окон
स्त्रीणाम्strīṇāmженщин; женщин города
अन्वन्तरापणम्anvantarāpaṇamвнутри домов и лавок; между внутренними рядами
रामशोकाभितप्तानांrāmaśokābhitaptānāṃпылавших скорбью по Раме; измученных горем о Раме
शुश्रावśuśrāvaуслышал; слушал
परिदेवनम्paridevanamплач; сетование
Литературный перевод

Когда Сумантра въезжал, люди сотнями и тысячами побежали к вознице, спрашивая: «Где Рама?» Он сообщил им: «У Ганги я попрощался с Рагхавой; получив разрешение от праведного великодушного Рамы, я вернулся». Узнав, что они переправились, люди со слезами на лицах тяжело вздохнули и закричали: «Увы, горе! Ах, Рама!» Сумантра слышал слова тех, кто стоял толпами: «Мы поистине погибли, раз уже не видим здесь Рагхаву. На раздачах даров, жертвоприношениях, свадьбах и больших собраниях мы больше никогда не увидим праведного Раму. Что полезно этому народу? Что дорого? Что приносит счастье?» Так говорили о городе, которым Рама заботливо управлял, словно отец. И Сумантра слышал плач женщин, стоявших у окон и во внутренних рядах домов, измученных скорбью по Раме.

Версия

d62ff8c1a7f0 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами