Рамаяна
Бхарата и Шатругхна скорбят после обрядов2.71.6-10
625 / 2464
Рамаяна · 2.71.6-10
Деванагари

तात यस्मिन् निषृष्टो ऽहं त्वया भ्रातरि राघवे । तस्मिन् वनं प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तो ऽस्म्य् अहं त्वया ॥
यथागतिर् अनाथायाः पुत्रः प्रव्राजितो वनम् । ताम् अम्बां तात कौसल्यां त्यक्त्वा त्वं क्व गतो नृप ॥
दृष्ट्वा भस्मारुणं तच् च दग्धास्थिस्थानमण्डलम् । पितुः शरीर निर्वाणं निष्टनन् विषसाद ह ॥
स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणीतले । उत्थाप्यमानः शक्रस्य यन्त्र ध्वज इव च्युतः ॥
अभिपेतुस् ततः सर्वे तस्यामात्याः शुचिव्रतम् । अन्तकाले निपतितं ययातिम् ऋषयो यथा ॥

Транслитерация (IAST)

tāta yasmin niṣṛṣṭo 'haṃ tvayā bhrātari rāghave | tasmin vanaṃ pravrajite śūnye tyakto 'smy ahaṃ tvayā ||
yathāgatir anāthāyāḥ putraḥ pravrājito vanam | tām ambāṃ tāta kausalyāṃ tyaktvā tvaṃ kva gato nṛpa ||
dṛṣṭvā bhasmāruṇaṃ tac ca dagdhāsthisthānamaṇḍalam | pituḥ śarīra nirvāṇaṃ niṣṭanan viṣasāda ha ||
sa tu dṛṣṭvā rudan dīnaḥ papāta dharaṇītale | utthāpyamānaḥ śakrasya yantra dhvaja iva cyutaḥ ||
abhipetus tataḥ sarve tasyāmātyāḥ śucivratam | antakāle nipatitaṃ yayātim ṛṣayo yathā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तातtātaотец; батюшка
यस्मिन्yasminв котором; когда
निषृष्टःniṣṛṣṭaḥвверен; оставлен
अहम्ahamя; я сам
त्वयाtvayāтобой; тебе
भ्रातरिbhrātariбрату; старшему брату
राघवेrāghaveРагхаве; Раме
तस्मिन्tasminкогда он; в том
वनंvanaṃв лес; в чащу
प्रव्रजितेpravrajiteушёл в изгнание; удалился
शून्येśūnyeв пустоте; в опустевшем мире
त्यक्तः अस्मिtyaktaḥ asmiя оставлен; я покинут
अहम्ahamя; я сам
त्वयाtvayāтобой; от тебя
यथा-गतिःyathā-gatiḥкакая участь; какой путь
अनाथायाःanāthāyāḥбеззащитной; лишённой покровителя
पुत्रःputraḥсын; дитя
प्रव्राजितःpravrājitaḥизгнан; отправлен
वनम्vanamв лес; в чащу
ताम् अम्बांtām ambāṃту мать; эту матушку
तातtātaотец; батюшка
कौसल्यांkausalyāṃКаушалью; царицу Каушалью
त्यक्त्वाtyaktvāоставив; покинув
त्वंtvaṃты; сам ты
क्वkvaкуда; где
गतःgataḥушёл; отправился
नृपnṛpaо царь; государь
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; глядя на
भस्म-अरुणंbhasma-aruṇaṃкрасноватое от пепла; пепельно-рыжее
तत् चtat caи то; то место также
दग्ध-अस्थि-स्थान-मण्डलम्dagdha-asthi-sthāna-maṇḍalamкруг места сожжённых костей; площадку с обгоревшими костями
पितुःpituḥотца; родителя
शरीर-निर्वाणंśarīra-nirvāṇaṃугасание тела; сожжение тела
निष्टनन्niṣṭananстеная; издавая стоны
विषसाद हviṣasāda haпал духом; пришёл в отчаяние
सः तुsaḥ tuон же; тот Бхарата
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; посмотрев
रुदन्rudanплача; рыдая
दीनःdīnaḥжалкий; подавленный
पपातpapātaупал; рухнул
धरणी-तलेdharaṇī-taleна поверхность земли; на землю
उत्थाप्यमानःutthāpyamānaḥбудучи поднимаемым; когда его поднимали
शक्रस्यśakrasyaИндры; Шакры
यन्त्र ध्वजः इवyantra dhvajaḥ ivaсловно механический флаг; как знамя на устройстве
च्युतःcyutaḥупавший; сорвавшийся
अभिपेतुःabhipetuḥподбежали; подошли поспешно
ततःtataḥтогда; после этого
सर्वेsarveвсе; все они
तस्यtasyaего; к нему
अमात्याःamātyāḥминистры; советники
शुचि-व्रतम्śuci-vratamчистого в обете; соблюдающего чистые обеты
अन्त-कालेanta-kāleв смертный час; в конце жизни
निपतितंnipatitaṃупавшего; павшего
ययातिम्yayātimЯяти; царя Яяти
ऋषयः यथाṛṣayaḥ yathāкак риши; словно мудрецы
Литературный перевод

«Отец, ты вверил меня брату Рагхаве; когда же он ушёл в лес, ты оставил меня в пустоте. О царь, куда ты ушёл, покинув матушку Каушалью, беззащитную, чей сын был отправлен в лес?» Увидев пепельно-рыжую площадку с обгоревшими костями, место сожжения тела отца, Бхарата со стонами пал духом. Плача и подавленный, он рухнул на землю; когда его поднимали, он был словно сорвавшееся знамя Индры. Тогда все его министры поспешили к нему, чистому в обете и упавшему, как некогда риши к Яяти в его смертный час.

Версия

b3770fdb0f9d · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами