Рамаяна
Рама отдаёт Бхарате свои сандалии2.104.1-8
749 / 2464
Рамаяна · 2.104.1-8
Деванагари

तम् अप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम् । विस्मिताः संगमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः ॥
अन्तर्हितास् त्व् ऋषिगणाः सिद्धाश् च परमर्षयः । तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे ॥
स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ । श्रुत्वा वयं हि संभाषाम् उभयोः स्पृहयामहे ॥
ततस् त्व् ऋषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः । भरतं राजशार्दूलम् इत्य् ऊचुः संगता वचः ॥
कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः । ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्य् अवेक्षसे ॥
सदानृणम् इमं रामं वयम् इच्छामहे पितुः । अनृणत्वाच् च कैकेय्याः स्वर्गं दशरथो गतः ॥
एतावद् उक्त्वा वचनं गन्धर्वाः समहर्षयः । राजर्षयश् चैव तथा सर्वे स्वां स्वां गतिं गताः ॥
ह्लादितस् तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः । रामः संहृष्टवदनस् तान् ऋषीन् अभ्यपूजयत् ॥

Транслитерация (IAST)

tam apratimatejobhyāṃ bhrātṛbhyāṃ romaharṣaṇam | vismitāḥ saṃgamaṃ prekṣya samavetā maharṣayaḥ ||
antarhitās tv ṛṣigaṇāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ | tau bhrātarau mahātmānau kākutsthau praśaśaṃsire ||
sa dhanyo yasya putrau dvau dharmajñau dharmavikramau | śrutvā vayaṃ hi saṃbhāṣām ubhayoḥ spṛhayāmahe ||
tatas tv ṛṣigaṇāḥ kṣipraṃ daśagrīvavadhaiṣiṇaḥ | bharataṃ rājaśārdūlam ity ūcuḥ saṃgatā vacaḥ ||
kule jāta mahāprājña mahāvṛtta mahāyaśaḥ | grāhyaṃ rāmasya vākyaṃ te pitaraṃ yady avekṣase ||
sadānṛṇam imaṃ rāmaṃ vayam icchāmahe pituḥ | anṛṇatvāc ca kaikeyyāḥ svargaṃ daśaratho gataḥ ||
etāvad uktvā vacanaṃ gandharvāḥ samaharṣayaḥ | rājarṣayaś caiva tathā sarve svāṃ svāṃ gatiṃ gatāḥ ||
hlāditas tena vākyena śubhena śubhadarśanaḥ | rāmaḥ saṃhṛṣṭavadanas tān ṛṣīn abhyapūjayat ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तम्tamту; эту
अप्रतिम-तेजोभ्यांapratima-tejobhyāṃс несравненным сиянием; двух несравненно сияющих
भ्रातृभ्यांbhrātṛbhyāṃдвух братьев; между братьями
रोम-हर्षणम्roma-harṣaṇamвызывающую трепет; поднимающую волосы
विस्मिताःvismitāḥизумлённые; поражённые
संगमंsaṃgamaṃвстречу; собрание
प्रेक्ष्यprekṣyaувидев; созерцая
समवेताःsamavetāḥсобравшиеся; соединённые
महर्षयःmaharṣayaḥвеликие риши; мудрецы
अन्तर्हिताः तुantarhitāḥ tuскрытые же; невидимые
ऋषि-गणाःṛṣi-gaṇāḥсонмы риши; группы мудрецов
सिद्धाः चsiddhāḥ caи сиддхи; совершенные также
परम-र्षयःparama-rṣayaḥвысшие риши; великие мудрецы
तौtauтех двух; обоих
भ्रातरौbhrātarauбратьев; двух братьев
महा-आत्मानौmahā-ātmānauвеликодушных; великих душой
काकुत्स्थौkākutsthauдвух Какутстх; потомков Какутстхи
प्रशशंसिरेpraśaśaṃsireвосхвалили; прославили
सःsaḥтот; он
धन्यःdhanyaḥсчастлив; благословен
यस्यyasyaчьи; у кого
पुत्रौputrauдва сына; сыновья
द्वौdvauдва; двое
धर्म-ज्ञौdharma-jñauзнающие дхарму; ведающие долг
धर्म-विक्रमौdharma-vikramauдоблестные в дхарме; с силой долга
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
वयम्vayamмы; сами мы
हिhiведь; поистине
संभाषाम्saṃbhāṣāmразговор; беседу
उभयोःubhayoḥобоих; этих двух
स्पृहयामहेspṛhayāmaheжелаем; восхищаемся
ततः तुtataḥ tuзатем же; после этого
ऋषि-गणाःṛṣi-gaṇāḥсонмы риши; мудрецы
क्षिप्रंkṣipraṃбыстро; скоро
दश-ग्रीव-वध-एषिणःdaśa-grīva-vadha-eṣiṇaḥжелающие гибели Десятишеего; стремящиеся к смерти Раваны
भरतंbharataṃБхарате; к Бхарате
राज-शार्दूलम्rāja-śārdūlamтигру среди царей; лучшему из царей
इतिitiтак; такими словами
ऊचुःūcuḥсказали; произнесли
संगताःsaṃgatāḥсобравшись; вместе
वचःvacaḥслово; речь
कुले जातkule jātaрождённый в роду; благороднорождённый
महा-प्राज्ञmahā-prājñaвеликомудрый; очень разумный
महा-वृत्तmahā-vṛttaвеликого поведения; высокого нрава
महा-यशःmahā-yaśaḥвеликославный; обладающий великой славой
ग्राह्यंgrāhyaṃдолжно быть принято; следует принять
रामस्यrāmasyaРамы; Рамино
वाक्यंvākyaṃслово; повеление
तेteтебе; для тебя
पितरंpitaraṃотца; родителя
यदिyadiесли; когда
अवेक्षसेavekṣaseсмотришь на; заботишься о
सदाsadāвсегда; постоянно
अनृणम्anṛṇamсвободным от долга; не должником
इमंimaṃэтого; вот этого
रामंrāmaṃРаму; царевича Раму
वयम्vayamмы; сами мы
इच्छामहेicchāmaheжелаем; хотим видеть
पितुःpituḥперед отцом; отцовского
अनृणत्वात् चanṛṇatvāt caи от свободы от долга; благодаря снятию долга
कैकेय्याःkaikeyyāḥКайкейи; перед Кайкейи
स्वर्गंsvargaṃна небо; в рай
दशरथःdaśarathaḥДашаратха; царь Дашаратха
गतःgataḥушёл; достиг
एतावत्etāvatстолько; это
उक्त्वाuktvāсказав; произнеся
वचनंvacanaṃслово; речь
गन्धर्वाःgandharvāḥгандхарвы; небесные певцы
स-महर्षयःsa-maharṣayaḥс великими риши; вместе с мудрецами
राज-र्षयः च एवrāja-rṣayaḥ ca evaи царственные риши; цари-мудрецы также
तथाtathāтакже; равно
सर्वेsarveвсе; полностью
स्वां स्वांsvāṃ svāṃкаждый свою; свои собственные
गतिंgatiṃдорогу; обитель
गताःgatāḥушли; отправились
ह्लादितःhlāditaḥобрадованный; услаждённый
तेनtenaтем; этим
वाक्येनvākyenaсловом; речью
शुभेनśubhenaблагим; прекрасным
शुभ-दर्शनःśubha-darśanaḥпрекрасный видом; благовидный
रामःrāmaḥРама; Рама же
संहृष्ट-वदनःsaṃhṛṣṭa-vadanaḥс радостным лицом; обрадованный лицом
तान्tānтех; их
ऋषीन्ṛṣīnриши; мудрецов
अभ्यपूजयत्abhyapūjayatпочтил; оказал почтение
Литературный перевод

Собравшиеся великие риши, изумлённые, увидели эту вызывающую трепет встречу двух братьев с несравненным сиянием. Невидимые сонмы риши, сиддхи и высшие мудрецы восхвалили двух великодушных братьев-Какутстх: «Счастлив тот, у кого два сына, знающие дхарму и доблестные в дхарме. Услышав беседу этих двоих, мы восхищены». Затем сонмы риши, желающие гибели Десятишеего, собрались и быстро сказали Бхарате, тигру среди царей: «О рождённый в благородном роду, великомудрый, высокого нрава и великославный, если ты заботишься об отце, тебе следует принять слово Рамы. Мы хотим, чтобы этот Рама всегда был свободен от долга перед отцом; а Дашаратха ушёл на небо благодаря освобождению от долга перед Кайкейи». Сказав это, гандхарвы с великими риши, а также царственные риши, все ушли каждый своей дорогой. Обрадованный этим благим словом, прекрасный Рама с радостным лицом почтил тех риши.

Версия

77fbe7ed88c6 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами