नरकं कालकं चैव कालकापि व्यजायत । क्रौञ्चीं भासीं तथा श्येनीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ॥
ताम्रापि सुषुवे कन्याः पञ्चैता लोकविश्रुताः । उलूकाञ् जनयत् क्रौञ्ची भासी भासान् व्यजायत ॥
श्येनी श्येनांश् च गृध्रांश् च व्यजायत सुतेजसः । धृतराष्ट्री तु हंसांश् च कलहंसांश् च सर्वशः ॥
चक्रवाकांश् च भद्रं ते विजज्ञे सापि भामिनी । शुकी नतां विजज्ञे तु नताया विनता सुता ॥
दशक्रोधवशा राम विजज्ञे ऽप्य् आत्मसंभवाः । मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदाम् अपि ॥
मातङ्गीम् अथ शार्दूलीं श्वेतां च सुरभीं तथा । सर्वलक्षणसंपन्नां सुरसां कद्रुकाम् अपि ॥
अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम । ऋष्काश् च मृगमन्दायाः सृमराश् चमरास् तथा ॥
ततस् त्व् इरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम् । तस्यास् त्व् ऐरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥
हर्याश् च हरयो ऽपत्यं वानराश् च तपस्विनः । गोलाङ्गूलांश् च शार्दूली व्याघ्रांश् चाजनयत् सुतान् ॥
मातङ्ग्यास् त्व् अथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ । दिशागजं तु श्वेताक्षं श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥
ततो दुहितरौ राम सुरभिर् देव्य् अजायत । रोहिणीं नाम भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्विनीम् ॥
रोहिण्य् अजनयद् गा वै गन्धर्वी वाजिनः सुतान् । सुरसाजनयन् नागान् राम कद्रूश् च पन्नगान् ॥
मनुर् मनुष्याञ् जनयत् कश्यपस्य महात्मनः । ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्याञ् शूद्रांश् च मनुजर्षभ ॥
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियास् तथा । ऊरुभ्यां जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्यां शूद्रा इति श्रुतिः ॥
सर्वान् पुण्यफलान् वृक्षान् अनलापि व्यजायत । विनता च शुकी पौत्री कद्रूश् च सुरसा स्वसा ॥
कद्रूर् नागसहस्क्रं तु विजज्ञे धरणीधरम् । द्वौ पुत्रौ विनतायास् तु गरुडो ऽरुण एव च ॥
narakaṃ kālakaṃ caiva kālakāpi vyajāyata | krauñcīṃ bhāsīṃ tathā śyenīṃ dhṛtarāṣṭrīṃ tathā śukīm ||
tāmrāpi suṣuve kanyāḥ pañcaitā lokaviśrutāḥ | ulūkāñ janayat krauñcī bhāsī bhāsān vyajāyata ||
śyenī śyenāṃś ca gṛdhrāṃś ca vyajāyata sutejasaḥ | dhṛtarāṣṭrī tu haṃsāṃś ca kalahaṃsāṃś ca sarvaśaḥ ||
cakravākāṃś ca bhadraṃ te vijajñe sāpi bhāminī | śukī natāṃ vijajñe tu natāyā vinatā sutā ||
daśakrodhavaśā rāma vijajñe 'py ātmasaṃbhavāḥ | mṛgīṃ ca mṛgamandāṃ ca harīṃ bhadramadām api ||
mātaṅgīm atha śārdūlīṃ śvetāṃ ca surabhīṃ tathā | sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ surasāṃ kadrukām api ||
apatyaṃ tu mṛgāḥ sarve mṛgyā naravarottama | ṛṣkāś ca mṛgamandāyāḥ sṛmarāś camarās tathā ||
tatas tv irāvatīṃ nāma jajñe bhadramadā sutām | tasyās tv airāvataḥ putro lokanātho mahāgajaḥ ||
haryāś ca harayo 'patyaṃ vānarāś ca tapasvinaḥ | golāṅgūlāṃś ca śārdūlī vyāghrāṃś cājanayat sutān ||
mātaṅgyās tv atha mātaṅgā apatyaṃ manujarṣabha | diśāgajaṃ tu śvetākṣaṃ śvetā vyajanayat sutam ||
tato duhitarau rāma surabhir devy ajāyata | rohiṇīṃ nāma bhadraṃ te gandharvīṃ ca yaśasvinīm ||
rohiṇy ajanayad gā vai gandharvī vājinaḥ sutān | surasājanayan nāgān rāma kadrūś ca pannagān ||
manur manuṣyāñ janayat kaśyapasya mahātmanaḥ | brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyāñ śūdrāṃś ca manujarṣabha ||
mukhato brāhmaṇā jātā urasaḥ kṣatriyās tathā | ūrubhyāṃ jajñire vaiśyāḥ padbhyāṃ śūdrā iti śrutiḥ ||
sarvān puṇyaphalān vṛkṣān analāpi vyajāyata | vinatā ca śukī pautrī kadrūś ca surasā svasā ||
kadrūr nāgasahaskraṃ tu vijajñe dharaṇīdharam | dvau putrau vinatāyās tu garuḍo 'ruṇa eva ca ||
Джатаю продолжал: «Калака родила Нараку и Калаку. Тамра родила пять дочерей, известных в мире: Краунчи, Бхаси, Шйени, Дхритараштри и Шуки. Краунчи породила сов, Бхаси — бхасов, Шйени — соколов и сияющих грифов. Дхритараштри родила лебедей, калахамс и чакравак, а Шуки родила Нату; дочерью Наты была Вината. У Кродхаваши родились десять дочерей: Мриги, Мригаманда, Хари, Бхадрамада, Матанги, Шардури, Швета, Сурабхи, Сураса и Кадрука, наделённая всеми признаками. От Мриги произошли все звери; от Мригаманды — медведи, срмары и чамары. Бхадрамада родила дочь Иравати, а её сыном был великий слон Айравата, владыка мира. От Хари произошли львы и обезьяны; Шардури родила голангулов и тигров; от Матанги произошли слоны, а Швета родила Шветакшу, слона сторон света. Божественная Сурабхи родила двух дочерей: Рохини и славную Гандхарви. Рохини породила коров, Гандхарви — коней; Сураса родила нагов, а Кадру — змеев. Ману от великого Кашьяпы родила людей: брахманов, кшатриев, вайшьев и шудр. Брахманы, как говорит предание, родились из уст, кшатрии — из груди, вайшьи — из бёдер, а шудры — из стоп. Анала породила все деревья с благими плодами. Вината была внучкой Шуки, а Кадру — сестрой Сурасы. Кадру родила тысячу нагов, поддерживающих землю; у Винаты же было два сына — Гаруда и Аруна».
a377bf48baf9 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Список существ показывает мир как родственную сеть, где птицы, звери, люди, наги и деревья имеют своё место в едином порядке. Для Джатаю эта родословная важна: он не безродная птица, а потомок линии, связанной с Гарудой и Аруной. Его готовность служить Раме выходит из осознания своего происхождения и долга.