Рамаяна
Шурпанакха укоряет Равану3.31.19-23
885 / 2464
Рамаяна · 3.31.19-23
Деванагари

अप्रमत्तश् च यो राजा सर्वज्ञो विजितेन्द्रियः । कृतज्ञो धर्मशीलश् च स राजा तिष्ठते चिरम् ॥
नयनाभ्यां प्रसुप्तो ऽपि जागर्ति नयचक्षुषा । व्यक्तक्रोधप्रसादश् च स राजा पूज्यते जनैः ॥
त्वं तु रावणदुर्बुद्धिर् गुणैर् एतैर् विवर्जितः । यस्य ते ऽविदितश् चारै रक्षसां सुमहान् वधः ॥
परावमन्ता विषयेषु संगतो; नदेश कालप्रविभाग तत्त्ववित् । अयुक्तबुद्धिर् गुणदोषनिश्चये; विपन्नराज्यो न चिराद् विपत्स्यते ॥
इति स्वदोषान् परिकीर्तितांस् तया; समीक्ष्य बुद्ध्या क्षणदाचरेश्वरः । धनेन दर्पेण बलेन चान्वितो; विचिन्तयाम् आस चिरं स रावणः ॥

Транслитерация (IAST)

apramattaś ca yo rājā sarvajño vijitendriyaḥ | kṛtajño dharmaśīlaś ca sa rājā tiṣṭhate ciram ||
nayanābhyāṃ prasupto 'pi jāgarti nayacakṣuṣā | vyaktakrodhaprasādaś ca sa rājā pūjyate janaiḥ ||
tvaṃ tu rāvaṇadurbuddhir guṇair etair vivarjitaḥ | yasya te 'viditaś cārai rakṣasāṃ sumahān vadhaḥ ||
parāvamantā viṣayeṣu saṃgato; nadeśa kālapravibhāga tattvavit | ayuktabuddhir guṇadoṣaniścaye; vipannarājyo na cirād vipatsyate ||
iti svadoṣān parikīrtitāṃs tayā; samīkṣya buddhyā kṣaṇadācareśvaraḥ | dhanena darpeṇa balena cānvito; vicintayām āsa ciraṃ sa rāvaṇaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अप्रमत्तश् च यो राजाapramattaś ca yo rājāи какой царь не беспечен
सर्वज्ञो विजितेन्द्रियःsarvajño vijitendriyaḥвсё знающий, победивший чувства
कृतज्ञो धर्मशीलश् चkṛtajño dharmaśīlaś caблагодарный и праведной природы
स राजा तिष्ठते चिरम्sa rājā tiṣṭhate ciramтот царь стоит долго
नयनाभ्यां प्रसुप्तो ऽपिnayanābhyāṃ prasupto 'piдвумя глазами даже спящий
जागर्ति नयचक्षुषाjāgarti nayacakṣuṣāбодрствует глазом политики
व्यक्तक्रोधप्रसादश् चvyaktakrodhaprasādaś caс ясно выраженными гневом и милостью
स राजा पूज्यते जनैःsa rājā pūjyate janaiḥтот царь почитается людьми
त्वं तु रावणदुर्बुद्धिर्tvaṃ tu rāvaṇadurbuddhirты же, Равана, дурного ума
गुणैर् एतैर् विवर्जितःguṇair etair vivarjitaḥэтими качествами лишённый
यस्य ते ऽविदितश् चारैyasya te 'viditaś cāraiдля которого тебе неизвестно разведчиками
रक्षसां सुमहान् वधःrakṣasāṃ sumahān vadhaḥвеликое убийство ракшасов
परावमन्ता विषयेषु संगतोparāvamantā viṣayeṣu saṃgatoпрезирающий врагов, погружённый в наслаждения
नदेश कालप्रविभाग तत्त्ववित्nadeśa kālapravibhāga tattvavitне знающий истины места и распределения времени
अयुक्तबुद्धिर् गुणदोषनिश्चयेayuktabuddhir guṇadoṣaniścayeс неумелым разумом в различении достоинств и пороков
विपन्नराज्यो न चिराद्vipannarājyo na cirādс разрушенным царством, скоро
विपत्स्यतेvipatsyateпогибнет; падёт в беду
इति स्वदोषान् परिकीर्तितांस्iti svadoṣān parikīrtitāṃsтак свои недостатки перечисленные
तया समीक्ष्य बुद्ध्याtayā samīkṣya buddhyāею обдумав разумом
क्षणदाचरेश्वरःkṣaṇadācareśvaraḥвладыка ночных странников
धनेन दर्पेण बलेनdhanena darpeṇa balenaбогатством, гордостью, силой
चान्वितोcānvitoи наделённый
विचिन्तयाम् आस चिरंvicintayām āsa ciraṃстал долго размышлять
स रावणःsa rāvaṇaḥтот Равана
Литературный перевод

Царь, который не беспечен, всё знает, победил чувства, благодарен и праведен по природе, стоит долго. Даже когда он спит двумя глазами, он бодрствует глазом политики; когда его гнев и милость ясно различимы, такой царь почитается людьми. Но ты, Равана, дурного ума и лишён этих качеств: ведь разведчики не донесли тебе о великом уничтожении ракшасов. Тот, кто презирает врагов, погружён в наслаждения, не знает истины места и времени, не умеет различать достоинства и пороки, быстро лишится царства и погибнет. Когда Шурпанакха перечислила эти его недостатки, владыка ночных странников Равана, наделённый богатством, гордостью и силой, долго размышлял над ними.

Версия

72e75dfd6c12 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами