Рамаяна
Сугрива пересказывает обвинение Вали4.10.1-8
1085 / 2464
Рамаяна · 4.10.1-8
Деванагари

ततः क्रोधसमाविष्टं संरब्धं तम् उपागतम् । अहं प्रसादयां चक्रे भ्रातरं प्रियकाम्यया ॥
दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश् च त्वया रिपुः । अनाथस्य हि मे नाथस् त्वम् एको ऽनाथनन्दनः ॥
इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रम् इवोदितम् । छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मयोद्यतम् ॥
त्वम् एव राजा मानार्हः सदा चाहं यथापुरा । न्यासभूतम् इदं राज्यं तव निर्यातयाम्य् अहम् ॥
मा च रोषं कृथाः सौम्य मयि शत्रुनिबर्हण । याचे त्वां शिरसा राजन् मया बद्धो ऽयम् अञ्जलिः ॥
बलाद् अस्मि समागम्य मन्त्रिभिः पुरवासिभिः । राजभावे नियुक्तो ऽहं शून्यदेशजिगीषया ॥
स्निग्धम् एवं ब्रुवाणं मां स तु निर्भर्त्स्य वानरः । धिक् त्वाम् इति च माम् उक्त्वा बहु तत् तद् उवाच ह ॥
प्रकृतीश् च समानीय मन्त्रिणश् चैव संमतान् । माम् आह सुहृदां मध्ये वाक्यं परमगर्हितम् ॥

Транслитерация (IAST)

tataḥ krodhasamāviṣṭaṃ saṃrabdhaṃ tam upāgatam | ahaṃ prasādayāṃ cakre bhrātaraṃ priyakāmyayā ||
diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataś ca tvayā ripuḥ | anāthasya hi me nāthas tvam eko 'nāthanandanaḥ ||
idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandram ivoditam | chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayodyatam ||
tvam eva rājā mānārhaḥ sadā cāhaṃ yathāpurā | nyāsabhūtam idaṃ rājyaṃ tava niryātayāmy aham ||
mā ca roṣaṃ kṛthāḥ saumya mayi śatrunibarhaṇa | yāce tvāṃ śirasā rājan mayā baddho 'yam añjaliḥ ||
balād asmi samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ | rājabhāve niyukto 'haṃ śūnyadeśajigīṣayā ||
snigdham evaṃ bruvāṇaṃ māṃ sa tu nirbhartsya vānaraḥ | dhik tvām iti ca mām uktvā bahu tat tad uvāca ha ||
prakṛtīś ca samānīya mantriṇaś caiva saṃmatān | mām āha suhṛdāṃ madhye vākyaṃ paramagarhitam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः क्रोधसमाविष्टंtataḥ krodhasamāviṣṭaṃзатем гневом охваченного
संरब्धं तम् उपागतम्saṃrabdhaṃ tam upāgatamяростного, того пришедшего
अहं प्रसादयां चक्रेahaṃ prasādayāṃ cakreя стал умиротворять
भ्रातरं प्रियकाम्ययाbhrātaraṃ priyakāmyayāбрата, желанием блага
दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तोdiṣṭyāsi kuśalī prāptoпо счастью ты здоровым пришёл
निहतश् च त्वया रिपुःnihataś ca tvayā ripuḥи убит тобой враг
अनाथस्य हि मे नाथस्anāthasya hi me nāthasбеззащитного ведь мой защитник
त्वम् एको ऽनाथनन्दनःtvam eko 'nāthanandanaḥты один, радость беззащитных
इदं बहुशलाकं तेidaṃ bahuśalākaṃ teэтот многоспицевый твой
पूर्णचन्द्रम् इवोदितम्pūrṇacandram ivoditamполной луне словно взошедший
छत्रं सवालव्यजनंchatraṃ savālavyajanaṃзонт с опахалом из хвоста яка
प्रतीच्छस्व मयोद्यतम्pratīcchasva mayodyatamприми, мной поднятый
त्वम् एव राजा मानार्हःtvam eva rājā mānārhaḥты именно царь, чести достойный
सदा चाहं यथापुराsadā cāhaṃ yathāpurāвсегда и я как прежде
न्यासभूतम् इदं राज्यंnyāsabhūtam idaṃ rājyaṃв залог переданное это царство
तव निर्यातयाम्य् अहम्tava niryātayāmy ahamтебе возвращаю я
मा च रोषं कृथाः सौम्यmā ca roṣaṃ kṛthāḥ saumyaи не делай гнев, кроткий
मयि शत्रुनिबर्हणmayi śatrunibarhaṇaна меня, врагов сокрушитель
याचे त्वां शिरसा राजन्yāce tvāṃ śirasā rājanпрошу тебя головой, царь
मया बद्धो ऽयम् अञ्जलिःmayā baddho 'yam añjaliḥмной сложен этот поклон
बलाद् अस्मि समागम्यbalād asmi samāgamyaсилой я собравшись
मन्त्रिभिः पुरवासिभिःmantribhiḥ puravāsibhiḥсоветниками и горожанами
राजभावे नियुक्तो ऽहंrājabhāve niyukto 'haṃв царское положение поставлен я
शून्यदेशजिगीषयाśūnyadeśajigīṣayāжеланием сохранить пустую страну
स्निग्धम् एवं ब्रुवाणं मांsnigdham evaṃ bruvāṇaṃ māṃлюбовно так говорящего меня
स तु निर्भर्त्स्य वानरःsa tu nirbhartsya vānaraḥон же, обругав, ванара
धिक् त्वाम् इतिdhik tvām itiпозор тебе, так
च माम् उक्त्वाca mām uktvāи мне сказав
बहु तत् तद् उवाच हbahu tat tad uvāca haмного того и этого сказал
प्रकृतीश् च समानीयprakṛtīś ca samānīyaи подданных собрав
मन्त्रिणश् चैव संमतान्mantriṇaś caiva saṃmatānи советников именно уважаемых
माम् आह सुहृदां मध्येmām āha suhṛdāṃ madhyeмне сказал среди друзей
वाक्यं परमगर्हितम्vākyaṃ paramagarhitamслово крайне порицаемое
Литературный перевод

Сугрива сказал: «Когда Вали пришёл яростный, охваченный гневом, я стал умиротворять брата, желая ему блага: “По счастью ты вернулся здоровым, и враг убит тобой. Для меня, беззащитного, ты один защитник, радость беззащитных. Прими этот многоспицевый зонт с опахалом из хвоста яка, поднятый мной для тебя, сияющий, как взошедшая полная луна. Ты один царь, достойный чести, а я всегда, как прежде, твой слуга. Это царство было передано мне как залог, и теперь я возвращаю его тебе. Не гневайся на меня, кроткий сокрушитель врагов. Я прошу тебя, склоняя голову, царь; вот мои сложенные ладони. Советники и горожане силой поставили меня царём, желая сохранить страну, оставшуюся без правителя”. Но когда я так говорил с любовью, он, ванара, обругал меня, сказал: “Позор тебе!” — и наговорил много разного. Собрав подданных и уважаемых советников, он среди друзей сказал мне крайне порицаемые слова».

Версия

488a8aa68283 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами