Рамаяна
Тара скорбит над телом Вали4.23.1-7
1154 / 2464
Рамаяна · 4.23.1-7
Деванагари

ततः समुपजिघ्रन्ती कपिराजस्य तन्मुखम् । पतिं लोकाच् च्युतं तारा मृतं वचनम् अब्रवीत् ॥
शेषे त्वं विषमे दुःखम् अकृत्वा वचनं मम । उपलोपचिते वीर सुदुःखे वसुधातले ॥
मत्तः प्रियतरा नूनं वानरेन्द्र मही तव । शेषे हि तां परिष्वज्य मां च न प्रतिभाषसे ॥
सुग्रीव एव विक्रान्तो वीर साहसिक प्रिय । ऋक्षवानरमुख्यास् त्वां बलिनं पर्युपासते ॥
एषां विलपितं कृच्छ्रम् अङ्गदस्य च शोचतः । मम चेमां गिरं श्रुत्वा किं त्वं न प्रतिबुध्यसे ॥
इदं तच् छूरशयनं यत्र शेषे हतो युधि । शायिता निहता यत्र त्वयैव रिपवः पुरा ॥
विशुद्धसत्त्वाभिजन प्रिययुद्ध मम प्रिय । माम् अनाथां विहायैकां गतस् त्वम् असि मानद ॥

Транслитерация (IAST)

tataḥ samupajighrantī kapirājasya tanmukham | patiṃ lokāc cyutaṃ tārā mṛtaṃ vacanam abravīt ||
śeṣe tvaṃ viṣame duḥkham akṛtvā vacanaṃ mama | upalopacite vīra suduḥkhe vasudhātale ||
mattaḥ priyatarā nūnaṃ vānarendra mahī tava | śeṣe hi tāṃ pariṣvajya māṃ ca na pratibhāṣase ||
sugrīva eva vikrānto vīra sāhasika priya | ṛkṣavānaramukhyās tvāṃ balinaṃ paryupāsate ||
eṣāṃ vilapitaṃ kṛcchram aṅgadasya ca śocataḥ | mama cemāṃ giraṃ śrutvā kiṃ tvaṃ na pratibudhyase ||
idaṃ tac chūraśayanaṃ yatra śeṣe hato yudhi | śāyitā nihatā yatra tvayaiva ripavaḥ purā ||
viśuddhasattvābhijana priyayuddha mama priya | mām anāthāṃ vihāyaikāṃ gatas tvam asi mānada ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः समुपजिघ्रन्तीtataḥ samupajighrantīзатем обоняя, целуя
कपिराजस्य तन्मुखम्kapirājasya tanmukhamцаря обезьян то лицо
पतिं लोकाच् च्युतं ताराpatiṃ lokāc cyutaṃ tārāмужа из мира ушедшего Тара
मृतं वचनम् अब्रवीत्mṛtaṃ vacanam abravītмёртвому слово сказала
शेषे त्वं विषमे दुःखम्śeṣe tvaṃ viṣame duḥkhamлежишь ты на неровном, мучительно
अकृत्वा वचनं ममakṛtvā vacanaṃ mamaне сделав слово моё
उपलोपचिते वीरupalopacite vīraкамнями покрытом, герой
सुदुःखे वसुधातलेsuduḥkhe vasudhātaleкрайне тяжком земном ложе
मत्तः प्रियतरा नूनंmattaḥ priyatarā nūnaṃменя дороже, наверное
वानरेन्द्र मही तवvānarendra mahī tavaцарь ванаров, земля тебе
शेषे हि तां परिष्वज्यśeṣe hi tāṃ pariṣvajyaлежишь ведь её обняв
मां च न प्रतिभाषसेmāṃ ca na pratibhāṣaseи мне не отвечаешь
सुग्रीव एव विक्रान्तोsugrīva eva vikrāntoСугрива именно победил
वीर साहसिक प्रियvīra sāhasika priyaгерой, отвагу любящий
ऋक्षवानरमुख्यास् त्वांṛkṣavānaramukhyās tvāṃглавные рикши и ванары тебя
बलिनं पर्युपासतेbalinaṃ paryupāsateсильного окружают
एषां विलपितं कृच्छ्रम्eṣāṃ vilapitaṃ kṛcchramих тяжкий плач
अङ्गदस्य च शोचतःaṅgadasya ca śocataḥи Ангады скорбящего
मम चेमां गिरं श्रुत्वाmama cemāṃ giraṃ śrutvāи мою эту речь услышав
किं त्वं न प्रतिबुध्यसेkiṃ tvaṃ na pratibudhyaseпочему ты не пробуждаешься
इदं तच् छूरशयनंidaṃ tac chūraśayanaṃэто то ложе героя
यत्र शेषे हतो युधिyatra śeṣe hato yudhiгде лежишь, убитый в бою
शायिता निहता यत्रśāyitā nihatā yatraуложены убитые где
त्वयैव रिपवः पुराtvayaiva ripavaḥ purāтобой самим враги прежде
विशुद्धसत्त्वाभिजनviśuddhasattvābhijanaчистого нрава и рода
प्रिययुद्ध मम प्रियpriyayuddha mama priyaбой любящий, мой дорогой
माम् अनाथां विहायैकांmām anāthāṃ vihāyaikāṃменя беззащитную оставив одну
गतस् त्वम् असि मानदgatas tvam asi mānadaушёл ты, честь дающий
Литературный перевод

Тара целовала лицо царя обезьян, своего мужа, ушедшего из мира, и сказала мёртвому: «Герой, не послушав моего слова, ты мучительно лежишь на неровной земле, на этом тяжком ложе, покрытом камнями. Царь ванаров, наверное, земля тебе дороже меня: ты лежишь, обняв её, и не отвечаешь мне. Герой, любящий отвагу, теперь победил именно Сугрива, а главные рикши и ванары окружают тебя, сильного. Почему ты не пробуждаешься, слыша их тяжкий плач, скорбь Ангады и эту мою речь? Вот то самое ложе героя, где ты лежишь, убитый в бою, и где прежде тобой самим были уложены убитые враги. Мой дорогой, чистый нравом и родом, любящий битву, дающий честь, ты ушёл, оставив меня одну и беззащитную».

Версия

73b5e8958717 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами