अनिर्वेदः श्रियो मूलम् अनिर्वेदः परं सुखम् । भूयस् तावद् विचेष्यामि न यत्र विचयः कृतः ॥
अनिर्वेदो हि सततं सर्वार्थेषु प्रवर्तकः । करोति सफलं जन्तोः कर्म यच् च करोति सः ॥
तस्माद् अनिर्वेद कृतं यत्नं चेष्टे ऽहम् उत्तमम् । अदृष्टांश् च विचेष्यामि देशान् रावणपालितान् ॥
आपानशालाविचितास् तथा पुष्पगृहाणि च । चित्रशालाश् च विचिता भूयः क्रीडागृहाणि च ॥
निष्कुटान्तररथ्याश् च विमानानि च सर्वशः । इति संचिन्त्य भूयो ऽपि विचेतुम् उपचक्रमे ॥
भूमीगृहांश् चैत्यगृहान् गृहातिगृहकान् अपि । उत्पतन् निपतंश् चापि तिष्ठन् गच्छन् पुनः क्व चित् ॥
अपावृण्वंश् च द्वाराणि कपाटान्य् अवघट्टयन् । प्रविशन् निष्पतंश् चापि प्रपतन्न् उत्पतन्न् अपि । सर्वम् अप्य् अवकाशं स विचचार महाकपिः ॥
चतुरङ्गुलमात्रो ऽपि नावकाशः स विद्यते । रावणान्तःपुरे तस्मिन् यं कपिर् न जगाम सः ॥
प्राकरान्तररथ्याश् च वेदिकश् चैत्यसंश्रयाः । श्वभ्राश् च पुष्करिण्यश् च सर्वं तेनावलोकितम् ॥
anirvedaḥ śriyo mūlam anirvedaḥ paraṃ sukham | bhūyas tāvad viceṣyāmi na yatra vicayaḥ kṛtaḥ ||
anirvedo hi satataṃ sarvārtheṣu pravartakaḥ | karoti saphalaṃ jantoḥ karma yac ca karoti saḥ ||
tasmād anirveda kṛtaṃ yatnaṃ ceṣṭe 'ham uttamam | adṛṣṭāṃś ca viceṣyāmi deśān rāvaṇapālitān ||
āpānaśālāvicitās tathā puṣpagṛhāṇi ca | citraśālāś ca vicitā bhūyaḥ krīḍāgṛhāṇi ca ||
niṣkuṭāntararathyāś ca vimānāni ca sarvaśaḥ | iti saṃcintya bhūyo 'pi vicetum upacakrame ||
bhūmīgṛhāṃś caityagṛhān gṛhātigṛhakān api | utpatan nipataṃś cāpi tiṣṭhan gacchan punaḥ kva cit ||
apāvṛṇvaṃś ca dvārāṇi kapāṭāny avaghaṭṭayan | praviśan niṣpataṃś cāpi prapatann utpatann api | sarvam apy avakāśaṃ sa vicacāra mahākapiḥ ||
caturaṅgulamātro 'pi nāvakāśaḥ sa vidyate | rāvaṇāntaḥpure tasmin yaṃ kapir na jagāma saḥ ||
prākarāntararathyāś ca vedikaś caityasaṃśrayāḥ | śvabhrāś ca puṣkariṇyaś ca sarvaṃ tenāvalokitam ||
И тогда он решил: «Неуныние — корень успеха; неуныние — высшее благо. Поэтому я снова буду искать там, где поиск ещё не был проведён. Ведь неуныние всегда побуждает ко всем делам и делает плодотворным дело, которое совершает живое существо. Поэтому я приложу высшее усилие, рождённое неунынием, и осмотрю ещё не виденные места, охраняемые Раваной». Он подумал: «Питейные залы, цветочные дома, картинные залы и игровые дома уже осмотрены; внутренние проходы садов и все виманы тоже». Так подумав, он снова начал искать. Великий обезьяна обходил подземные дома, святилища и дома над домами; где-то подпрыгивал, где-то спускался, где-то стоял, где-то шёл. Он открывал двери, ударял в створки, входил и выходил, падал и снова взлетал, обходя всё пространство. В том гареме Раваны не осталось даже места шириной в четыре пальца, куда бы обезьяна не зашёл. Проходы между стенами, площадки у святилищ, ямы и лотосовые пруды — всё было им осмотрено.
be18495d6434 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Слово `anirveda` здесь становится практической духовной дисциплиной: не отрицать трудность, а не позволить ей остановить служение. Хануман не ждёт вдохновения; он превращает верность в методичный повторный поиск.